Како конфликтот со Иран за само 50 дена го потресе светот и избриша 50 милијарди долари нафта

Глобалниот енергетски пазар се соочува со сериозен шок откако конфликтот поврзан со Иран предизвика значително намалување на производството и извозот на нафта од земјите во Заливот. Според анализи и податоци од пазарни извори, од почетокот на кризата се изгубени повеќе од 500 милиони барели на сурова нафта и кондензат, што претставува еден од најголемите прекини во снабдувањето во модерната историја.

Последиците од оваа ситуација се веќе видливи на глобално ниво. Производството на нафта во земјите од Заливот се намалило за околу осум милиони барели дневно во март, што речиси одговара на вкупното производство на некои од најголемите светски нафтени компании. Во исто време, извозот на авионско гориво од регионот драстично опаднал, што директно влијае врз меѓународниот авио-сообраќај и глобалната логистика.

Економските последици се значајни. Според проценки на аналитичари, изгубените количини на нафта претставуваат вредност од над 50 милијарди долари, при што цената на барелот се движи околу 100 долари во текот на кризата. Тоа се споредува со значителен дел од годишниот БДП на некои помали европски држави, што ја покажува димензијата на економскиот удар.

Иако се појавија сигнали за дипломатско смирување, вклучително и изјави дека клучни поморски рути се повторно отворени, експертите предупредуваат дека нормализацијата на пазарот ќе биде бавна. Дел од производствените капацитети, особено во посложените нафтени полиња, би можеле да се вратат на претходно ниво дури по неколку месеци, додека обновата на инфраструктурата во некои региони може да трае и со години.

Особено погодени се и капацитетите за преработка и гасната инфраструктура, што дополнително ја комплицира ситуацијата. Падот на извозот на авионско гориво од земји како Саудиска Арабија, Катар, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Бахреин и Оман доведе до сериозен недостиг на гориво за меѓународниот авио-сектор.

Аналитичарите предупредуваат дека и покрај можните краткорочни стабилизации, глобалниот енергетски пазар ќе остане под притисок уште подолг период, бидејќи обновата на производството и логистичките синџири ќе бара значително време и инвестиции.