Глобалната енергетска криза го враќа јагленот во игра и ја забавува зелената транзиција

Продлабочениот конфликт во Персискиот Залив предизвикува сериозни потреси на глобалните пазари на енергенси, а последиците сè појасно се прелеваат и врз климатските политики. Наместо постепено напуштање, јагленот повторно добива значење како алтернативен извор на енергија, што го доведува во прашање напредокот постигнат во намалувањето на штетните емисии во последните години.

Порастот на цените на природниот гас, поттикнат од геополитичките тензии и нарушените снабдувачки синџири, ги принудува државите да бараат побрзи и поевтини решенија за обезбедување стабилно снабдување со електрична енергија. Во такви услови, јагленот повторно се наметнува како достапна и сигурна опција, особено за економиите кои немаат доволно развиени обновливи извори или финансиска моќ да ги апсорбираат високите трошоци за гас.

Во Азија, каде побарувачката за енергија постојано расте, неколку земји веќе ја засилија употребата на јаглен. Јапонија најави проширување на користењето на постарите и помалку ефикасни термоелектрани, додека Индија и Бангладеш се потпираат на јаглен за да ги надоместат недостатоците во снабдувањето со други горива. За овие земји, енергетската сигурност има приоритет пред еколошките цели, особено во периоди на екстремна побарувачка.

Слични тенденции се забележуваат и во Европа, иако континентот во изминатата деценија значително го намали капацитетот на јагленските електрани. Сепак, ограничените алтернативи и високите цени на гасот ги принудуваат некои држави да размислуваат за повторно активирање на затворени капацитети. Германија, Полска, Холандија и Чешка се меѓу земјите каде јагленот би можел повторно да игра поголема улога доколку кризата продолжи.

Оваа нова енергетска неизвесност ја менува и стратегијата на многу влади. Наместо исклучиво фокусирање на транзицијата кон чиста енергија, сè повеќе се бара баланс помеѓу еколошките цели и економската стабилност. Дел од експертите предупредуваат дека повторната зависност од јаглен може да се задржи подолго од очекуваното, особено ако ваквите кризи станат почести.

Иако обновливите извори на енергија продолжуваат да се развиваат, тие сè уште не се доволни за целосно покривање на глобалната побарувачка. Во ваков контекст, јагленот, и покрај неговото негативно влијание врз животната средина, повторно станува клучен фактор во енергетскиот баланс.

Перспективите за намалување на глобалната употреба на јаглен, кои до неодамна изгледаа остварливи, сега се неизвесни. Иако долгорочното движење кон почиста енергија останува неизбежно, тековната криза покажува дека патот до таа цел ќе биде подолг и покомплексен отколку што се очекуваше.