Македонија меѓу најранливите земји на економските шокови од војната на Блискиот Исток

Европската банка за обнова и развој предупредува дека Македонија е меѓу земјите кои би можеле најсилно да почувствуваат економските последици од конфликтот на Блискиот Исток. Според анализата на банката, влијанието ќе се пренесе преку повисоките цени на енергијата и ѓубривата, нарушувања во трговските и туристичките текови и построги услови за финансирање, што дополнително ќе го оптовари веќе ограничениот фискален простор на земјата. ЕБОР посочува дека економиите со значителна зависност од увоз на енергија, храна и индустриски суровини, како и со тесни врски со Заливот, се најранливи на геополитички шокови, а Македонија е меѓу нив.

Според банката, конфликтот ја истакнува важноста на енергетската безбедност и може да забрза фрагментацијата на глобалната трговија, особено во секторите поврзани со енергијата и критичните суровини. Иако цените на нафтата и гасот не достигнуваат историски врвови, краткорочната побарувачка за енергија е нееластична, па доколку нарушувањата продолжат, цените можат значително да пораснат, со што се зголемува ризикот од инфлација. ЕБОР предупредува дека доколку цената на нафтата подолг период остане над сто долари за барел, а прекините во синџирите на снабдување продолжат, глобалниот раст би можел да се намали за најмалку 0,4 процентни поени, а инфлацијата да се зголеми за повеќе од 1,5 процентни поени. За Македонија, тоа значи потенцијално забавување на економскиот раст и поскапи енергетски и индустриски трошоци.

Економските ефекти би можеле да се почувствуваат и во земјоделството и производството, бидејќи значителен дел од глобалната трговија со суровини за ѓубрива поминува преку Ормускиот Теснец. Потенцијалните прекини во снабдувањето со клучни индустриски суровини, како што се алуминиум, сулфур и петрохемикалии, може да ја зголемат инфлацијата и да предизвикаат дополнителни трошоци за домашните компании.

Дополнително, падот на туристичките приходи и намалувањето на дознаките од земјите од Заливот би можеле да ја оптоварат македонската економија, која се потпира на овие извори на приход. Финансиските услови, со зголемување на приносите од обврзниците во регионот, исто така се заострени, што ја ограничува способноста на земјата да ги ублажи ударите од глобалните шокови. ЕБОР укажува дека ефектите од конфликтот веројатно ќе се задржат и по завршувањето на непријателствата, со оглед на време потребно за стабилизирање на енергетските пазари, обновување на залихите и враќање на нормалното функционирање на трговските патишта.

Во тој контекст, Македонија се наоѓа во позиција каде што економската чувствителност кон надворешни шокови станува сè повидлива, а потребата за јакнење на енергетската и финансиската отпорност се покажува како клучен предизвик за стабилноста на домашната економија.