САД ќе ослободат 172 милиони барели нафта од стратешките резерви поради растот на цените

Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп планира да ослободи 172 милиони барели нафта од стратешките резерви на САД во обид да се ублажи наглиот раст на цените на енергенсите на светските пазари. Одлуката доаѓа помалку од две недели по почетокот на воениот конфликт со Иран, кој сериозно ги наруши глобалните енергетски текови.

Американскиот секретар за енергетика Крис Рајт соопшти дека испораката на нафтата од Стратешката нафтена резерва ќе се одвива во наредните околу 120 дена. Овој потег е дел од поширока координирана акција на земјите членки на Меѓународната агенција за енергија, кои заедно планираат да пуштат на пазарот вкупно околу 400 милиони барели нафта од своите резерви.

Според Рајт, целта на мерката е привремено да се стабилизира снабдувањето на светскиот пазар во период кога испораките на нафта се ограничени поради конфликтот со Иран. Тој изрази очекување дека во наредните недели би можело постепено да се обнови поморскиот сообраќај низ Ормускиот теснец, една од најважните светски енергетски рути.

Од почетокот на воената кампања на САД и Израел против Иран на 28 февруари, цените на суровата нафта, бензинот, дизелот и авионското гориво значително пораснаа. Војната доведе до сериозни нарушувања во поморскиот транспорт, а пловидбата низ Ормускиот теснец речиси целосно запре. Овој теснец е клучна артерија за глобалната трговија со нафта, бидејќи низ него минува околу една петтина од светското снабдување.

Пазарните тензии се одразија и врз цената на нафтата, при што суровата нафта тип Брент повторно се приближи до границата од 100 долари за барел. Дополнителна неизвесност предизвика и одлуката на Ирак привремено да ги запре операциите во своите нафтени пристаништа откако два танкери беа нападнати во близина на ирачкиот брег.

Американската стратешка нафтена резерва во моментов располага со околу 415 милиони барели, што е околу 60 проценти од нејзиниот максимален капацитет. Во последните години резервата беше значително намалена по серијата ослободувања на нафта за време на администрацијата на Џо Бајден. Тогаш беше спроведена и рекордна продажба од 180 милиони барели со цел да се намалат цените на горивата по руската инвазија врз Украина во 2022 година.

Во тој период Доналд Трамп жестоко ја критикуваше таа одлука, оценувајќи дека станува збор за неодговорен и неефикасен обид за контрола на цените на енергенсите. Сега, повторно на власт, неговата администрација се соочува со силен политички притисок поради наглото поскапување на горивата.

Порастот на трошоците за живот стана едно од клучните прашања пред претстојните избори за Конгресот, кои ќе одлучат кој ќе има контрола врз двата дома на американскиот парламент. Анкетите покажуваат дека дел од јавноста е незадоволна од начинот на кој администрацијата се справува со економските предизвици.

Трамп изјави дека ослободувањето на нафтата од резервите ќе се спроведе брзо, но истовремено нагласи дека САД планираат повторно да ги надополнат своите резерви во наредниот период.

Од друга страна, демократскиот лидер во Сенатот Чак Шумер ја критикуваше одлуката, оценувајќи дека претседателот веќе создал дополнителна нестабилност со конфликтот и блокадата во Ормускиот теснец.

Министерството за енергетика соопшти дека постои план резервите повторно да се пополнат со околу 200 милиони барели во текот на следната година, без дополнителен трошок за даночните обврзници. Според властите, администрацијата разгледува и можни договори со приватни компании за снабдување со нафта, вклучително и модели во кои производителите испорачуваат нафта наместо парични надоместоци за користење на федерални енергетски ресурси.

Американската стратешка нафтена резерва е формирана по нафтената криза од 1970-тите и се наоѓа во големи солни пештери долж брегот на Мексиканскиот Залив. На хартија системот може да испорача до 4,4 милиони барели нафта дневно, но анализи покажуваат дека реалниот капацитет за долгорочно снабдување е значително помал, меѓу 1,4 и 2,1 милиони барели дневно. За нафтата од резервите да стигне до пазарот обично се потребни околу две недели од моментот кога претседателот ќе одобри нејзино ослободување.