Танкерите со LNG се пренасочуваат кон Азија додека Европа се соочува со недостиг

Глобалниот пазар на течен природен гас се соочува со нови потреси поради војната на Блискиот Исток, што веќе почнува да ги менува правците на испораките на енергенсот. Танкерите кои првично биле на пат кон Европа сè почесто ја менуваат дестинацијата и се насочуваат кон азиските пазари, каде побарувачката расте и цените се повисоки.

Податоците од системите за следење на бродови покажуваат дека најмалку девет пратки со течен природен гас, кои првично требало да пристигнат во Европа, биле пренасочени кон Азија од почетокот на конфликтот. Во последните денови оваа тенденција се засилува, што сигнализира дека резервите на дополнителни количини гас на глобалниот пазар брзо се намалуваат. Тоа отвора простор за уште поостра конкуренција меѓу регионите и можен нов бран на поскапувања.

Главната причина за ваквите промени е сериозното нарушување на снабдувањето од Блискиот Исток. Конфликтот доведе до прекин на работата на Рас Лафан во Катар, најголемиот извозен терминал за течен природен гас во светот, а истовремено е прекинат и сообраќајот низ Ормутскиот Теснец, една од клучните поморски рути за транспорт на енергенси. Според проценките базирани на минатогодишното производство, секој ден на застој значи дека околу три катарски пратки со LNG фактички исчезнуваат од светскиот пазар. Дополнителен проблем претставува и помалата извозна постројка во Абу Даби, која исто така не е во можност да испорачува товар.

Комбинирано, овие прекини претставуваат приближно една петтина од глобалното снабдување со течен природен гас, што создава сериозен притисок врз пазарите. Енергетските аналитичари предупредуваат дека доколку оваа состојба продолжи неколку месеци и се протегне во текот на летото, глобалниот пазар може да се соочи со сериозен недостиг на гас.

Според експертите, алтернативите се ограничени. САД и Австралија, кои се меѓу најголемите светски извозници на LNG, веќе работат со речиси максимален капацитет и имаат многу мал простор за брзо зголемување на производството. Поради тоа, доколку катарското производство остане блокирано подолг период, ќе биде тешко да се надомести изгубеното снабдување.

Европа во меѓувреме се соочува со дополнителен притисок. По студената зима, складиштата за гас во голем дел од регионот се значително испразнети и потребно е повторно полнење пред следната сезона. Во исто време, во делови од Азија се очекуваат температури повисоки од вообичаените, што ќе ја зголеми употребата на клима уреди и ќе ја засили побарувачката за енергија во наредните месеци.

Оваа комбинација на фактори веќе доведе до нагло зголемување на цените на гасот во двата региона во текот на изминатата недела. Експертите предупредуваат дека ваквите движења можат повторно да создадат инфлаторни притисоци и да имаат пошироки економски последици.

Азиските купувачи веќе се свртуваат кон спот пазарот за да обезбедат дополнителни количини. Според трговците со енергија, тоа неизбежно ќе повлече поголем дел од испораките од Атлантскиот регион кон исток. Неколку земји, меѓу кои Индија, Бангладеш и Тајланд, веќе објавиле тендери за набавка на LNG, но дел од нив останале без понуди поради недостиг на продавачи и многу високи цени.

Податоците за глобалната трговија покажуваат дека во изминатата недела светскиот увоз на течен природен гас изнесувал околу осум милиони тони, што претставува пад од 26 проценти во споредба со претходната недела. Во истиот период глобалното снабдување се намалило за околу 16 проценти, што дополнително ја нагласува нестабилноста на пазарот.

Иако во САД се градат нови извозни терминали, тие нема веднаш да ја пополнат празнината на пазарот. Неколку проекти се во завршна фаза, но нивното пуштање во работа ќе се одвива постепено. Меѓу нив е и големиот терминал Golden Pass во Тексас, заеднички проект на Катар и ExxonMobil, кој е блиску до завршување, но сè уште не започнал со извоз. Други компании, како Cheniere Energy и Venture Global, постепено додаваат нови капацитети, но тие ќе се активираат во наредниот период.

Во нормални околности, аналитичарите очекуваа дека оваа година ќе се појави вишок на LNG на глобалниот пазар. Сепак, продолжувањето на прекините во Катар може целосно да ја промени таа прогноза. Некои банки предупредуваат дека ако застојот трае повеќе од еден месец, пазарот брзо може да премине од очекуван вишок во реален недостиг на гас.

Според енергетските стратези, секоја недела во која катарското производство останува запрено дополнително го намалува очекуваниот глобален вишок. Доколку ситуацијата потрае, пазарот може да се соочи со недостиг на снабдување веќе за неколку недели. Дополнително, одлуката на Катар да го одложи почетокот на голем проект за проширување на производството може да има последици и врз понудата во наредните години.

Сето тоа укажува дека очекуваниот глобален „вишок“ на течен природен гас веројатно ќе биде одложен најмалку за една година, додека пазарите продолжуваат внимателно да ја следат геополитичката ситуација и нејзиното влијание врз светската енергетска безбедност.