Енергетска неизвесност: Европскиот гас скокна за дури 30 проценти

Цените на природниот гас во Европа нагло се зголемија на почетокот на неделата поради продолжувањето на воениот конфликт на Блискиот Исток, кој сериозно ги нарушува глобалните енергетски пазари и морските испораки на енергенси. Несигурноста околу снабдувањето, заедно со зголемените геополитички ризици, повторно го ставија прашањето за енергетската стабилност на континентот во фокусот на инвеститорите и владите.

Референтните фјучерси за природен гас во Европа во понеделникот скокнаа за дури 30 проценти, што претставува едно од најголемите неделни зголемувања од времето на енергетската криза. Овој раст следи по наглото поскапување на нафтата, чија цена се искачи над 100 долари за барел, откако дел од најголемите производители на Блискиот Исток го намалија производството, а клучниот поморски премин Ормускиот теснец останува практично затворен за дел од транспортот.

Истовремено, и американските фјучерси за природен гас бележат раст и достигнаа највисоко ниво во последниот месец, што дополнително покажува дека тензиите во регионот имаат глобално влијание врз енергетските пазари.

Конфликтот на Блискиот Исток влезе во десеттиот ден и засега нема знаци дека наскоро ќе се смири. Оваа неизвесност создава дополнителен притисок врз енергетските пазари, но и врз инфлацијата во многу земји. За Европа ситуацијата е особено чувствителна бидејќи континентот излегува од зимската сезона со значително намалени резерви на гас. Тоа значи дека во текот на летото европските земји ќе мора да купуваат поголеми количини течен природен гас за да ги наполнат складиштата, а притоа ќе се натпреваруваат со азиските купувачи за ограничените количини на светскиот пазар.

Енергетските аналитичари предупредуваат дека пазарот постепено почнува да ја согледува можноста за подолготрајни нарушувања во синџирот на снабдување со енергија. Според проценките на стратегот за енергија во Рабобанк, Флоренс Шмит, постои ризик прекините во снабдувањето да траат најмалку три месеци, што би можело дополнително да ја зголеми нестабилноста на цените.

Иако цените во моментов се далеку под рекордните нивоа забележани за време на европската енергетска криза, трендот на раст повторно ги загрижува пазарите. Во моментов цената се движи околу 64 евра за мегават-час, што е значително пониско од историскиот максимум од над 300 евра достигнат во периодот на најголемата енергетска нестабилност.

Сепак, војната може значително да ја промени динамиката на глобалниот пазар на природен гас. Аналитичарите од Морган Стенли предупредуваат дека прекинот на производството на течен природен гас во Катар, еден од најголемите светски извозници, би можел да го елиминира очекуваниот вишок на гас на светскиот пазар за оваа година. Според нивните проценки, доколку прекинот на производството во Катар трае подолго од еден месец, глобалниот пазар брзо би можел да се соочи со недостиг на понуда.

Најголемиот светски погон за производство на течен природен гас, Рас Лафан во Катар, останува во голема мера зачуван и покрај неговото неочекувано затворање минатата недела. Сепак, дури и ако производството повторно започне, целосното обновување на испораките може да потрае неколку недели, па дури и месеци, предупреди катарскиот министер за енергетика. Компанијата КатарЕнерџи веќе прогласи форсмажор за дел од своите клиенти откако го суспендираше производството и извозот на течен природен гас, што директно ги погоди европските купувачи, меѓу кои се италијанската компанија Едисон и полската Орлен.

Во меѓувреме, аналитичарите од Голдман Сакс ја зголемија прогнозата за цената на европскиот природен гас за вториот квартал од годината. Наместо претходно очекуваните 45 евра за мегават-час, новата проценка изнесува околу 63 евра, што ја одразува претпоставката дека извозот на катарски течен природен гас ќе остане запрен подолго од првично предвиденото, најмалку до крајот на март, по што се очекува постепено обновување на испораките во текот на април.

Во утринското тргување во Амстердам, холандските фјучерси за испорака во следниот месец, кои се сметаат за главен репер за европскиот пазар на гас, се зголемија за околу 17 проценти и достигнаа цена од 62,56 евра за мегават-час, што дополнително ја потврдува растечката нервоза на пазарите.