Аналитичари предупредуваат: цената на нафтата може да достигне 100 долари

Цената на нафтата на светските пазари нагло порасна откако ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток предизвика сериозни нарушувања во енергетските текови. Референтната нафта Brent Crude достигна цена од 90 долари за барел за првпат по речиси две години, додека американската West Texas Intermediate надмина 85 долари, што е највисоко ниво од април 2024 година. Во текот на неделата цените на нафтата пораснаа за повеќе од 20 проценти, поттикнати од стравувањата за сериозни нарушувања во снабдувањето.

Главна причина за растот е речиси целосниот прекин на комерцијалниот бродски сообраќај низ Strait of Hormuz, клучен поморски коридор низ кој секојдневно минува околу една петтина од глобалниот извоз на нафта. Според меѓународната поморска советодавна група Joint Maritime Information Center, бродскиот сообраќај е речиси запрен поради безбедносни ризици, осигурителни ограничувања и оперативна неизвесност.

Нарушувањата во транспортот веќе се одразуваат на глобалното снабдување. Според проценките на Citigroup, пазарот може да губи меѓу 7 и 11 милиони барели нафта дневно поради проблемите со транспортот преку Хормуз. Дополнителен сигнал за проблеми со понудата дојде и од Kuwait, каде дел од нафтените полиња почнале да го намалуваат производството поради недостиг на складиштен простор за суровата нафта која не може да се извезе.

И покрај најавите од американскиот претседател Donald Trump дека се разгледуваат мерки за намалување на притисокот врз цените, пазарите остануваат напнати. Американското Министерство за финансии привремено ги ублажи ограничувањата за купување руска нафта од страна на India, дозволувајќи трансакции за нафта која веќе се наоѓа на море. Во меѓувреме, некои азиски земји размислуваат за користење на стратешките резерви за да се ублажат потенцијалните недостигови.

Аналитичарите предупредуваат дека доколку нарушувањата продолжат, цената на нафтата може дополнително да порасне. Инвестициската банка Goldman Sachs проценува дека продолжено намалување на протокот низ Хормуз би можело да ја турне цената на Brent над 100 долари за барел. Министерот за енергетика на Qatar дури предупреди дека во случај танкерите да не можат да минуваат низ теснецот, цената на нафтата би можела да достигне и до 150 долари за барел во рок од неколку недели.

Конфликтот, кој започна кон крајот на февруари по воената кампања на САД и Израел против Iran, веќе има вклучено повеќе земји од регионот и создаде сериозни притисоци врз глобалните енергетски пазари. Прекинот на транспортот низ Хормуз го ограничува снабдувањето на светските пазари, додека истовремено ги зголемува стравувањата за нов бран инфлација и економска нестабилност.

Во меѓувреме, некои големи економии веќе преземаат мерки за заштита на домашниот пазар. Кина им нареди на големите рафинерии да го намалат извозот на дизел и бензин со цел да се обезбедат доволни резерви за домашната потрошувачка, додека рафинериите во Japan побараа од владата да размисли за ослободување на нафта од националните резерви. Сето ова укажува дека глобалниот енергетски пазар влегува во период на висока неизвесност додека конфликтот продолжува да се продлабочува.