Глобалниот пазар во шок: Зимбабве го стопира извозот на литиум

Цените на литиумот нагло пораснаа, а акциите на рударските компании ширум светот забележаа силен раст откако Зимбабве одлучи да го суспендира извозот на литиумски концентрат, потег што предизвика стравувања дека глобалната понуда на клучната суровина за батерии може да се намали.

На Guangzhou Futures Exchange, цената на литиум карбонатот порасна за повеќе од пет проценти, достигнувајќи околу 177.000 јуани по тон. Паралелно со тоа, акциите на производителите на литиум од Кина, Австралија и Америка исто така значително се зголемија, што укажува на силна реакција на пазарите поради новите ограничувања на снабдувањето.

Владата на Зимбабве го стопираше извозот на концентрат со цел да ја поттикне домашната преработка и да ги спречи нелегалните пратки. Според министерот за рударство Polite Kambamura, забраната ќе важи до понатамошно известување, а извоз ќе им биде дозволен само на компании со валидни рударски лиценци и одобрени капацитети за преработка.

Оваа одлука има значајна тежина на глобалниот пазар, бидејќи африканската држава минатата година обезбедила околу десет проценти од светското производство на литиум од рудници. Сепак, извозот на литиум сулфат, кој претставува меѓупроизвод во процесот на преработка, засега нема да биде погоден од новата политика.

Аналитичарите сметаат дека комбинацијата од растечките цени и продолжените нелегални испораки е главната причина за ваквиот потег. Мерката потсетува на слични ограничувања што други држави ги воведоа врз стратешки минерали, како што беше случајот со кобалтот во Демократска Република Конго, со цел да се задржи поголем дел од вредноста во домашната економија.

Зимбабве веќе извесно време се обидува да ја зајакне контролата врз трговијата со суровини и да поттикне локална индустриска преработка. Во таа насока, кинеските компании Zhejiang Huayou Cobalt Co. и Sinomine Resource Group Co. развиваат проекти во земјата, со цел да се создаде посилен домашен синџир на вредност.

Пазарот на литиум веќе неколку месеци е во силен подем. Од ноември наваму, цените речиси се удвоија, поттикнати од растечката побарувачка за складирање енергија и батерии за електрични возила. Дополнителна неизвесност околу снабдувањето во еден од главните кинески производствени региони дополнително го засили растот и ги врати цените на нивоа последен пат видени во 2023 година.

Овој потег се вклопува во поширок глобален тренд, при што владите сè повеќе настојуваат да извлечат поголема економска корист од сопствените природни ресурси, што создава дополнителна нестабилност во синџирите на снабдување. Во такви услови, дури и краткорочни ограничувања можат силно да влијаат врз цените и инвестициите.

Влијанието на одлуката се чувствува и на берзите. Акциите на Tianqi Lithium Corp. и Ganfeng Lithium Group Co. пораснаа значително во Хонг Конг, додека во Австралија и САД рударските компании исто така забележаа силни добивки.

Со оглед на тоа што речиси една петтина од кинескиот увоз на литиумски концентрат минатата година потекнувал од Зимбабве, новата политика има потенцијал да предизвика пошироки ефекти врз глобалниот пазар на батериски материјали. Во време кога светот забрзано преминува кон електрификација и обновливи извори на енергија, секое нарушување на снабдувањето со клучни минерали има далекусежни економски последици.