Панама ги презеде клучните пристаништа на Панамскиот канал – драматичен пресврт во глобалната трговија

Владата на Панама презеде контрола врз две стратешки пристаништа на влезовите од Пацификот и Атлантикот во Панамскиот канал, откако Врховниот суд на Панама оцени дека долгогодишната концесија на хонгконшката компанија CK Hutchison Holdings е неуставна.

Компанијата соопшти дека панамските власти им се заканиле на вработените со кривично гонење доколку не ги почитуваат наредбите за напуштање на терминалите. Според нив, одлуката на државата да ги раскине договорите и привремено да ги пренесе операциите на APM Terminals, дел од групацијата Maersk, како и на Mediterranean Shipping Company, е незаконска и ќе биде оспорена пред домашни и меѓународни институции.

Со владин декрет, Панамската поморска управа доби овластување да ги преземе терминалите Балбоа и Кристобал, вклучително и нивната опрема и системи, повикувајќи се на итен општествен интерес. Компанијата ги запре операциите под закана од правни последици и остро го осуди преземањето, оценувајќи го како незаконско мешање во договорните обврски.

Потегот дополнително ги заостри тензиите меѓу САД и Кина околу влијанието врз глобалната поморска инфраструктура. Американски претставници со години предупредуваат за растечкото кинеско присуство во стратешките трговски точки на Панама, а потенцијалната продажба на пристаништата на конзорциум поврзан со BlackRock беше блокирана по интервенција на кинеските власти.

Панама назначи привремени оператори за период од 18 месеци додека се подготвува нов тендер за концесија, нагласувајќи дека не станува збор за експропријација, туку за правна и привремена мерка. Во меѓувреме, Владата на Хонг Конг и компанијата упатија официјален протест, а Министерството за надворешни работи на Кина најави дека ќе ги брани интересите на својата компанија преку правни и дипломатски механизми.

Иако самиот канал останува под контрола на Панама, спорот околу пристаништата ја открива сè подлабоката геополитичка борба за влијание врз клучните трговски рути во светот.