Од дневен трговец со загуби до претседател што ја разгоре берзата на Јужна Кореја

Долго пред да ја претвори Јужна Кореа во еден од најжешките берзански пазари во светот, Ли Џе Мјунг бил само уште еден млад дневен трговец кој месец по месец губел пари. Денес, како претседател на државата, тој сè уште се сеќава на тие загуби – не затоа што мисли дека бил добар трговец, туку затоа што верува дека системот бил неправеден кон малите инвеститори.

Според луѓе блиски до него, токму чувството дека малцинските акционери често биле оштетувани од одлуките на големите сопственици го мотивирало да воведе длабоки финансиски реформи веднаш по преземањето на функцијата минатиот јуни. Новите правила имаат цел да ја зголемат одговорноста на управните одбори и да обезбедат порамноправен третман на сите акционери. Тие промени, според многу аналитичари, станаа важен поттик за најсилниот раст на берзата во светот, кој веќе го надмина неговото амбициозно предизборно ветување индексот да достигне 5.000 поени.

Берзанскиот индекс затвори на историски високо ниво од над 5.800 поени, што претставува раст од 38 проценти од почетокот на годината и повеќе од двојно зголемување од моментот кога Ли стапи на власт. За власта, ова е доказ дека реформите можат да ја променат структурата на економијата која со години беше позната по релативно ниските вреднувања на акциите во споредба со другите развиени пазари.

Наглиот подем на берзата му донесе широка поддршка меѓу милионите мали инвеститори во земјата, познати како „мравки“. Еуфоријата околу растот на пазарот се одрази и врз неговиот политички рејтинг, особено во период кога државата сè уште се опоравува од уставната криза што доведе до пад на неговиот претходник. Во владата веруваат дека берзата може да биде најбрзиот начин за заживување на економијата, а раните показатели покажуваат раст на потрошувачката и довербата на граѓаните.

Силниот берзански раст почнува да го менува и традиционалниот економски менталитет во земјата. Со децении недвижностите се сметаа за главен начин за создавање богатство, а тие сочинуваат најголем дел од имотот на домаќинствата. Сега, сè повеќе аналитичари веруваат дека постепено ќе се намалува доминацијата на пазарот на недвижности во корист на финансиските инвестиции.

Сепак, експертите предупредуваат дека заслугата не е исклучиво на владините политики. Глобалниот бум на вештачката интелигенција силно ги поттикна технолошките акции, вклучително и гигантите Samsung Electronics и SK Hynix, кои имаат големо влијание врз движењето на пазарот. Според аналитичари од JPMorgan Chase & Co., реформите на владата ја подобриле перцепцијата за пазарот, но не се единствената причина за растот.

Економистите исто така предупредуваат дека вистинскиот тест ќе биде дали берзанскиот бум ќе се прелее во реалната економија. Земјата и натаму се соочува со високо задолжени домаќинства и силни нееднаквости, а економијата останува чувствителна на глобалната побарувачка. Претседателот веќе предупреди дека високото ниво на долг поврзано со растот на цените на становите претставува „темпирана бомба“.

Политичката и личната приказна на Ли е тесно поврзана со неговата визија за реформите. Како млад човек тргувал со акции за дополнителен приход, но целосно ги загубил вложувањата. Подоцна станал адвокат за човекови права, а потоа влегол во политиката и постепено се искачил до врвот. Неговото искуство како мал инвеститор му дало директен увид во практиките што ги фаворизираат големите конгломерати на сметка на останатите акционери, што подоцна станало централна тема на неговата политика.

По преземањето на власта, владата го прошири обемот на одговорност на управните одбори, ги измени правилата за дивиденди, ги засили механизмите за борба против пазарни злоупотреби и постави патоказ за приближување кон статус на развиен пазар. Многу инвеститори сметаат дека токму овие чекори помогнале да се намали т.н. „корејски дисконт“ и да се врати довербата.

И покрај позитивниот тренд, економските предизвици остануваат значителни. БДП се намали во последниот квартал, пазарот на недвижности и понатаму е прегреан, а регионалните разлики се продлабочуваат. Владата најавува нови мерки за зголемување на понудата на станови, построги даноци за повеќекратни сопственици и засилена борба против пазарни манипулации.

Во меѓувреме, секој јавен настап на претседателот внимателно се следи од инвеститорите, а неговите изјави често предизвикуваат нагли движења на одредени акции. Тој редовно потсетува дека некогаш бил „голема мравка“ – мал инвеститор кој научил колку пазарот може да биде суров.

И покрај политичките обврски, тој отворено признава дека еден ден, кога ќе ја заврши јавната служба, повторно ќе се врати на тргувањето со акции – овој пат, како човек кој помогнал да се промени самиот систем.