Трамп воведе нова глобална царина од 10 отсто по ударот од Врховниот суд

Американскиот претседател Доналд Трамп воведе нова глобална царина од 10 проценти на увозот од сите земји, само неколку часа откако Врховниот суд поништи дел од неговите претходни тарифи. Со овој потег, Белата куќа настојува брзо да ја зачува својата трговска стратегија и да покаже дека нема намера да се откаже од агресивниот пристап кон надворешната трговија.

Новата мерка, потпишана во Овалната соба, стапува во сила на 24 февруари, непосредно пред обраќањето на претседателот пред Конгресот. Трамп се повика на член 122 од Законот за трговија од 1974 година, кој му овозможува на претседателот еднострано да воведе царини, но само за период до 150 дена. Секоја евентуална продолжување на мерката ќе бара одобрување од Конгресот, каде што дел од демократите, но и некои републиканци, веќе изразија резерви кон неговата тарифна политика.

Одлуката доаѓа по пресудата на Врховниот суд со која беше оценето дека Трамп незаконски се повикал на Законот за меѓународни економски овластувања во вонредни состојби од 1977 година за да воведе таканаречени „реципрочни“ тарифи кон десетици трговски партнери. Судот ги поништи и царините кон Канада, Мексико и Кина, кои администрацијата ги оправдуваше со борбата против трговијата со фентанил.

Иако судската одлука го ограничи користењето на вонредните овластувања, Трамп најави дека ќе ги задржи постојните царини воведени според други законски основи, како што се членовите 301 и 232, и дека ќе иницира нови трговски истраги. Според Канцеларијата на трговскиот претставник на САД, истрагите ќе опфатат широк спектар прашања, од индустриски вишоци и присилна работа до дигитални даноци и третман на американските технолошки компании.

Економистите проценуваат дека новата глобална стапка од 10 проценти би можела да ја зголеми ефективната просечна царинска стапка во САД, иако конечниот ефект ќе зависи од тоа кои изземања ќе останат на сила. Производите што ги исполнуваат условите од трговскиот договор меѓу САД, Канада и Мексико нема да бидат опфатени со новата мерка, како и одредени земјоделски производи.

Во меѓувреме, одлуката на Врховниот суд отвора и сложено прашање за можни поврати на веќе наплатените царини. Се проценува дека станува збор за сума што може да достигне и до 170 милијарди долари. Илјадници компании веќе поднеле тужби, а пониските судови ќе треба да одлучат дали и во кој обем увозниците имаат право на обештетување. Министерството за финансии, сепак, уверува дека приходите од царини во 2026 година ќе останат речиси непроменети благодарение на новите механизми што администрацијата планира да ги активира.

И покрај отпорот во дел од Конгресот, Трамп сигнализира дека е подготвен дополнително да ја заостри трговската политика, вклучително и со можни повисоки царини за странски автомобили. Со тоа, трговската агенда останува во центарот на неговата економска стратегија, дури и по сериозниот правен удар од Врховниот суд.