Судење што може да го смени технолошкиот сектор: Мета и Јутјуб обвинети за штета врз младите

Мета Платформс и Јутјуб намерно развивале дигитални производи за кои биле свесни дека можат да создадат зависност кај децата, тврди адвокатот на млада жена која ги тужи двете компании пред порота во Калифорнија. Случајот, што се разгледува пред Вишиот суд во округот Лос Анџелес, има потенцијал да стане преседан и да отвори сериозна дебата за одговорноста на големите технолошки платформи во начинот на кој ги дизајнираат своите апликации.

Тужителката, 20-годишна жена идентификувана како Кејли Г.М., ја тужи Мета Платформс, сопственик на Фејсбук и Инстаграм, како и Јутјуб, кој е дел од Гугл во рамки на Алфабет. Ова е првиот од стотици слични случаи што треба да се најдат пред порота во САД, а исходот може да има далекусежни последици за целата технолошка индустрија.

Во воведните излагања, правниот тим на Кејли тврдеше дека Инстаграм и Јутјуб содржат карактеристики дизајнирани исклучиво за задржување на вниманието, особено кај младите корисници. Според нив, функции како бесконечното скролување, автоматското пуштање видеа, постојаните известувања и визуелните филтри создаваат повратна јамка која поттикнува зависност и има сериозни последици по менталното здравје. Адвокатите наведоа дека ваквиот дизајн придонесува за појава на анксиозност, нарушена слика за телото, депресија и самоубиствени мисли кај ранливите корисници.

„Ќе покажеме дека овие платформи не само што ја задржувале Кејли ангажирана, туку и свесно ги искористувале нејзините слабости“, изјави адвокатот пред поротниците, додавајќи дека детството и адолесценцијата на тужителката биле сериозно нарушени поради прекумерното користење на социјалните мрежи. Според сведочењето, Кејли почнала да користи Јутјуб на шестгодишна возраст, а Инстаграм на девет години, поминувајќи со часови дневно на овие платформи.

Судењето се смета за тест случај кој може да влијае на начинот на кој ќе се постапува со околу 1.500 слични тужби што се водат низ САД. Во многу од нив, тужителите не бараат само финансиска отштета, туку и суштински промени во функционирањето на платформите, особено во делот на заштита на децата и информирање на корисниците за ризиците по менталното здравје.

Од друга страна, адвокатите на Мета и Гугл категорично ги отфрлија обвинувањата. Во своите воведни излагања тие истакнаа дека проблемите со менталното здравје на Кејли произлегуваат од сложени семејни и лични околности, а не од користењето на социјалните мрежи. Дополнително, одбраната нагласи дека компаниите со години воведуваат безбедносни алатки, родителски контроли и поставки соодветни на возраста, со цел да се намалат потенцијалните ризици.

Се очекува во текот на судењето да сведочат и високи раководители на двете компании, вклучително и извршниот директор на Мета, Марк Закерберг, како и претставници од раководството на Јутјуб. Нивното сведочење веќе привлекува големо внимание од јавноста и медиумите. Во меѓувреме, Снеп и ТикТок, кои исто така биле наведени како обвинети во почетната тужба, постигнале спогодба со тужителката пред почетокот на судењето и повеќе не се дел од постапката.

Правни експерти внимателно го следат процесот, имајќи предвид дека со децении интернет платформите уживаат силна правна заштита во САД, особено преку Член 230 од Законот за пристојност во комуникациите, како и аргументите поврзани со Првиот амандман. Сепак, доколку поротата утврди дека компаниите свесно креирале производи што им штетат на младите корисници, тоа би можело значително да ги ослаби овие одбрани и да го промени пристапот кон одговорноста на технолошките гиганти.

Судењето се очекува да трае неколку недели и можно е да се продолжи до март. Во наредните денови се очекуваат и воведните излагања од адвокатите на Јутјуб, додека Кејли ќе сведочи за сопственото искуство, тврдејќи дека апликациите ја продлабочиле нејзината депресија и самоубиствени мисли.

Доколку судот донесе пресуда против Мета или Гугл, последиците би можеле да се почувствуваат далеку надвор од Калифорнија, отворајќи нова ера на судски и регулаторни притисоци врз технолошките компании ширум светот, особено кога станува збор за заштитата на децата и тинејџерите во дигиталната средина.