Од „зелена банкнота“ до ослабен долар: зошто швајцарскиот франк е новата безбедна валута

Во текот на изминатата година, американскиот долар доживеа значителен пад на својата позиција како „безбедно засолниште“ во периоди на глобална нестабилност, додека швајцарскиот франк продолжи да се истакнува како најстабилна и најсигурна валута во светот. Финансиските експерти објаснуваат дека оваа промена е резултат на комплексни економски и геополитички фактори, кои ја преобликуваат улогата на доларот на меѓународните пазари.

Една од клучните причини за слабеењето на доларот е економската политика на САД, особено во областа на меѓународната трговија. Децении наназад САД беа водечки во либерализацијата на трговските пазари, но неодамнешните одлуки доведоа до драстично зголемување на просечната царинска стапка за увоз, која се искачи од 2,3 на 14 проценти, што претставува највисоко ниво од 1939 година. Ова нагло зголемување создаде нарушувања на глобалната економска сцена и директно влијаеше на падот на вредноста на доларот.

Според анализите, доларот ослабе во однос на сите 15 најважни глобални валути. Најголем пад е забележан во однос на шведската круна, која се зацврсти за 20 проценти, мексиканскиот пезос со 16 проценти, и швајцарскиот франк со 14 проценти. Единствен исклучок е јапонскиот јен, во однос на кој доларот задржа стабилност. Американските инвестициски експерти сметаат дека доларот не успеа да се стабилизира по април 2025 година, кога царинските стапки беа нагло зголемени, што дополнително ја ослаби довербата на меѓународните трговски партнери.

Томас Штуки, главен инвестициски директор на Кантоналната банка во Сент Гален, посочува дека падот на доларот е еден од најзначајните финансиски настани во минатата година. Според индексот пондериран според трговијата, доларот загуби околу седум проценти од својата вредност, што ја потврдува сериозноста на ситуацијата.

Во спротивност, швајцарскиот франк ја задржа својата стабилност, поттикнат од конзервативната монетарна политика на Швајцарската национална банка. Карстен Јуниус, главен економист на банката Ј Сафра Сарасин, оценува дека 2025 година била релативно мирна за франкот. Тој потсетува дека во вториот квартал на минатата година банката интервенирала на девизниот пазар со купување долари, но тоа го направи во умерен обем и во согласност со економските услови, што помогна да се задржи стабилноста на франкот.

Еврото во споредба со франкот ослабе за само еден процент, додека британската фунта изгуби пет проценти, кинескиот јуан девет проценти, а јапонскиот јен дури 12 проценти од својата вредност. Според експертите, овие движења покажуваат дека геополитичките и трговските фактори играат значително поголема улога од монетарната политика на централните банки.

Јуниус очекува дополнително, но умерено зајакнување на швајцарскиот франк во однос на еврото и доларот во наредниот период, што ќе ја одржи позицијата на франкот како сигурна и стабилна валута на глобалната сцена. Оваа ситуација ја истакнува важноста на финансиската дисциплина и стабилната економска политика во време кога светските пазари се соочуваат со зголемени тензии и неизвесност.