2025: Годината кога економијата „растеше“, а младите си заминаа

Ако 2025 треба да се сумира во една реченица, таа би гласела вака: македонската економија повторно успеа да преживее, но не и да убеди. Бројките беа доволно пристојни за владините говори и доволно празни за секој млад човек што се обиде да ја замисли својата иднина тука. Зад секоја проценка за раст се криеше едно просто прашање – за кого, всушност, растеше економијата?

Економскиот раст во 2025 беше тивок, стерилен и без карактер. Раст без амбиција, без визија и без јасен план што следува понатаму. Тој не создаде нова економска класа, ниту нови можности за младите, туку само го продолжи животот на еден систем што одамна работи на минимум капацитет. За младите, ова значеше уште една година изгубена помеѓу чекање и заминување.

Официјално, невработеноста се намалуваше. Во реалноста, голем дел од младите работеа во услови кои тешко може да се наречат достоинствени. Привремени договори, ниски плати, неплатени прекувремени часови и чувство дека си заменлив во секој момент станаа новата нормала. Вработувањето престана да значи стабилност, а почна да личи на лотарија без добитници.

Во 2025 се зборуваше многу за недостиг од работна сила, но речиси ништо за тоа зошто младите не остануваат. Компаниите бараа лојалност без да нудат перспектива, а државата ја префрлаше одговорноста од институција на институција. Наместо системски решенија, добивме обвинувања и изговори.

Образованието повторно остана најгласниот доказ за економска неусогласеност. Универзитетите продолжија да функционираат како фабрики за дипломи, а не како центри за знаење и иновации. Младите излегуваа со теорија, но без алатки за пазарот на труд. Кога системот не нуди шанса за развој, разочарувањето станува логична реакција, а заминувањето – рационална одлука.

Економските политики во 2025 се водеа со краток рок на траење. Се носеа мерки што добро звучат во кампања, но слабо функционираат во пракса. Зголемувањето на минималната плата донесе моментно олеснување, но не создаде економија што наградува знаење, труд и иницијатива. Наместо да се поттикне продуктивноста, се одржуваше зависноста од државата.

Посебно загрижува фактот што младите сè помалку се гледаат себеси како дел од економската иднина на државата. Во 2025, Европа за многумина престана да биде сон – таа стана план. План Б, но и план А, во услови кога домашната економија не нуди ништо повеќе од неизвесност. Секоја административна блокада, секоја пропуштена реформа, се претвори во уште еден заминат млад човек.

Најголемата економска загуба во 2025 не беше во буџетот, туку во човечкиот капитал. Во тишина, без драма, државата продолжи да ги губи најобразованите и најмотивираните. А економија што се мери само преку проценти, а не преку луѓе, на крајот останува без двете.

2025 заврши без економски шок, но и без економска храброст. И додека политиката си честиташе за „стабилност“, младите веќе ги пакуваа куферите. Прашањето не е дали ова ќе остави последици, туку колку долго ќе се преправаме дека тие не постојат.