Може ли европските градови да преживеат масовниот туризам без да ги изгубат своите жители?

Венеција, Барселона, Лисабон – историските центри на Европа стануваат жртви на сопствениот успех. Туристичките потоци растат со невидена брзина, ги полнат улиците, ја зголемуваат цената на животот и ги тискаат локалните заедници. На неодамнешниот Глобален туристички форум, експертите повикаа на „избалансиран туризам“ – пристап кој ги штити градовите и нивните жители, а сепак ја задоволува економската потреба од посетители.

Локалните власти предупредуваат дека инфраструктурата е под голем притисок. Транспортот не може да ги поднесе рекордните туристички бројки, загадувањето се зголемува, а дел од локалните жители се повлекуваат од централните делови на градовите. Како што објаснува Елеонора Орсо од Eurocities, историските центри стануваат „монокултурни“ – сè повеќе продавници и ресторани се наменети исклучиво за туристите, наместо за локалните жители.

Според Светската туристичка организација, во првата половина од 2025 година Европа ја посетија речиси 340 милиони туристи, што е раст од 4% во однос на претходната година и 7% повеќе од 2019 година. Франција и Шпанија остануваат најпопуларни, а експертите предвидуваат дека Шпанија би можела да ја престигне Франција до 2034 година.

„Не е важно само да доведете повеќе туристи, туку да привлечете вистински посетители“, вели Патрик Бонтинк од visit.brussels. Тој нагласува дека инфраструктурата треба да се прилагоди на специфичниот тип туристи кој градот сака да го привлече, наместо на големината на бројките.

Масовниот туризам веќе не е сезонски предизвик – историските центри се преплавени со туристи цела година, додека локалното население се повлекува поради високите трошоци за живот. Лисабон и Атина исто така се соочуваат со притисок врз транспортот и загадување, а граѓаните сè почесто организираат протести против прекумерниот туризам.

Сабин Вент од visitBerlin порачува: „Производот на туризмот е самиот град. Ако го уништиме градот, туристите ќе престанат да доаѓаат.“ Одговорноста за зачувување на дестинациите лежи на локалните власти, туристичките организации и самите посетители. Орсо додава дека развојот на туризмот мора да се интегрира во пошироките урбанистички стратегии, кои вклучуваат транспорт, домување и поддршка на локалните бизниси.

Економската неизвесност, високите трошоци за транспорт и сместување, како и геополитичките тензии дополнително ја комплицираат ситуацијата. Преминот од масовен кон одржлив и целен туризам бара соработка помеѓу јавниот и приватниот сектор, како и долгорочна стратегија.

Во меѓувреме, Европската комисија подготвува стратегија за одржлив туризам која треба да биде претставена на почетокот од 2026 година. Целта е секторот да стане поконкурентен, поотпорен и поодржлив, со намалување на прекумерниот туризам, промоција на еколошки практики и подобрување на дигиталните услуги, за да се зачуваат културните и природните богатства на Европа за идните генерации.