Пад на цената на нафтата по изјавата на Трамп дека војната со Иран може наскоро да заврши

Цените на нафтата нагло паднаа откако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека војната со Иран би можела да заврши наскоро. Неговата изјава доаѓа во момент кога конфликтот веќе силно ги потресе глобалните енергетски пазари и создаде стравувања дека растот на цените на енергенсите може да предизвика нов инфлаторен бран во светската економија.

Референтните сорти Брент и американската Вест Тексас Интермедијат забележаа пад од повеќе од десет проценти, иако подоцна делумно ги намалија загубите. Пазарите реагираа на сигналите од Вашингтон дека постои можност за дипломатско решение на кризата, како и на најавите дека САД би можеле да преземат конкретни чекори за стабилизирање на испораките на нафта.

Во текот на тргувањето цената на Брент се движеше околу 93 долари за барел, откако претходниот ден надмина и ја задржа границата од 100 долари. Понеделникот беше исклучително турбулентен ден за нафтените пазари, со ценовни осцилации од околу 36 долари по барел, што претставува една од најголемите дневни промени во поновата историја на тргувањето со нафта. Таква нестабилност последен пат беше забележана за време на руската инвазија врз Украина во 2022 година.

Конфликтот меѓу Иран и западните сили, кој веќе влезе во втората недела, постепено вовлекува се повеќе држави во геополитичката криза. Тензиите во регионот доведоа до раст на цените на енергенсите, вклучувајќи нафта, природен гас и деривати како гасојл. Во Соединетите Американски Држави, цената на бензинот достигна највисоко ниво од август 2024 година, што дополнително го зголеми политичкиот притисок врз администрацијата во Вашингтон.

Цената на нафтата во еден момент во понеделникот се приближи до 120 долари за барел. Причината беше намаленото производство од неколку големи производители во Персискиот Залив, кои беа принудени да ги ограничат испораките поради фактичкото затворање на Ормускиот теснец. Овој тесен морски премин е клучна артерија за глобалниот транспорт на енергенси, низ која вообичаено поминува околу една петтина од светската трговија со нафта.

Подоцна во текот на денот цените почнаа да се повлекуваат откако најголемите светски економии почнаа да размислуваат за координирано ослободување на дел од стратешките нафтени резерви. Дополнително влијание имаа и сигналите од Белата куќа дека се разгледуваат мерки за смирување на конфликтот и стабилизирање на снабдувањето.

И покрај оптимистичните изјави од Вашингтон, состојбата во Ормускиот теснец останува многу нестабилна. Поморскиот сообраќај е значително намален, а бројни бродски компании избегнуваат да испраќаат танкери низ оваа зона поради безбедносните ризици. Од почетокот на конфликтот на 28 февруари беа нападнати повеќе пловни објекти, што дополнително ја намали довербата во безбедноста на пловидбата.

Во последните денови сепак беа забележани неколку ограничени испораки. Еден танкер со саудиска нафта успеа да помине низ теснецот, додека Иран продолжува да извезува значителни количини сурова нафта. Сепак, трговијата е далеку од нормализирана и многу компании сè уште се воздржуваат од испраќање нови пратки.

Аналитичарите предупредуваат дека изјавите за брзо завршување на војната не се доволни за да се врати довербата на пазарот. Според енергетските експерти, танкерите веројатно нема веднаш да се вратат на редовните рути низ Ормускиот теснец сè додека не се воспостави стабилна безбедносна ситуација во регионот.

Инвеститорите исто така внимателно ги следат сигналите од американската администрација. Трамп изјави дека САД размислуваат за придружба на танкерите со американската морнарица, како и за можноста привремено да ги ублажат санкциите поврзани со нафтата со цел да се стабилизира глобалното снабдување.

Американскиот претседател откри дека за ова прашање разговарал и со рускиот претседател Владимир Путин во телефонски разговор. Покрај тоа, администрацијата во Вашингтон неодамна дозволи Индија привремено да го зголеми увозот на руска сурова нафта, со што делумно ја промени претходната политика на притисок врз таа трговија.

„Сакаме цените на нафтата да останат ниски. Тие пораснаа вештачки поради овој конфликт“, изјави Трамп, додавајќи дека не очекува војната да заврши веднаш, но изрази уверување дека решението не е далеку. Истовремено, тој нагласи дека САД нема да се повлечат сè додека противникот не биде целосно поразен.

Меѓувреме, неколку земји од Блискиот Исток, меѓу кои Саудиска Арабија, Ирак, Кувајт и Обединетите Арапски Емирати, го намалија производството на нафта. Причината е брзото полнење на складиштата поради ограничениот извоз преку Ормускиот теснец. Намалените испораки создадоа дополнителен притисок врз рафинериите и енергетските компании ширум светот.

Некои рафинерии веќе ги намалија операциите или ги одложија испораките, додека купувачите во Азија нудат повисоки цени за да обезбедат пратки на гориво кои првично биле наменети за други региони. Ова дополнително ја нагласува нестабилноста на глобалниот енергетски пазар.

Тргувањето со американската нафта Вест Тексас Интермедијат во вторникот накратко беше прекинато поради автоматски механизам за заштита од екстремни ценовни движења, што е уште еден показател за огромната нестабилност на пазарите. Во понеделникот оваа нафта се движеше во распон од дури 38 долари по барел, што е најголема дневна разлика од периодот кога цените накратко паднаа под нулата за време на пандемијата.

И покрај падот во последните часови, цената на нафтата сè уште е повеќе од 20 долари повисока од нивото пред почетокот на конфликтот. Според аналитичарите, ваквата нестабилност е без преседан дури и за пазар кој традиционално важи за еден од најволатилните во светската економија. Тие предупредуваат дека додека геополитичката неизвесност останува висока, цените на енергенсите ќе продолжат силно да реагираат на секоја нова информација од фронтот и дипломатските преговори.