Цената на нафтата над 100 долари поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток

Цената на нафтата нагло се зголеми и надмина 100 долари за барел поради новите тензии на Блискиот Исток и намалувањето на производството од неколку големи производители. Ситуацијата дополнително се влоши поради речиси целосното затворање на Ормускиот Теснец, една од најважните светски поморски рути за транспорт на енергенси. Овој теснец вообичаено пренесува околу една петтина од глобалната трговија со нафта, па неговото блокирање предизвика сериозни нарушувања на енергетските пазари.

Сортата Брент достигна цена до 111,04 долари за барел, што е највисоко ниво од јули 2022 година, додека американската нафта West Texas Intermediate порасна за повеќе од 20 проценти. Намалувањето на производството доаѓа откако Кувајт и Обединетите Арапски Емирати почнаа да го ограничуваат производството поради тоа што складиштата се полнат побрзо од очекуваното, бидејќи танкерите не можат да се движат низ затворениот теснец. Ирак исто така започна постепено да го намалува производството уште минатата недела.

Воените судири во регионот не покажуваат знаци на смирување откако САД и Израел извршија напади врз цели во Иран пред повеќе од една недела. Паралелно со тоа, нападите врз енергетската инфраструктура и прекинот на транспортот на нафта и гас дополнително ги зголемија цените на енергенсите на светските пазари.

Американскиот претседател Доналд Трамп се осврна на растот на цените во објава на неговата социјална мрежа Truth Social, истакнувајќи дека краткорочното поскапување е мала цена за постигнување на поголема безбедност и стабилност. Тој изрази уверување дека цените на нафтата ќе се намалат кога, како што наведе, ќе биде отстранета иранската нуклеарна закана.

Во конфликтот се вклучени повеќе од десет држави, а зголемените тензии предизвикуваат загриженост дека може да се појави нов бран на инфлација. Во САД, цените на бензинот достигнаа највисоко ниво од август 2024 година, што претставува дополнителен политички притисок врз администрацијата на Трамп пред претстојните среднорочни избори.

Сепак, американската администрација сигнализира дека е подготвена за понатамошна ескалација. Во нова објава, Трамп предупреди дека САД би можеле да разгледаат напади врз дополнителни цели во Иран кои досега не биле разгледувани. Оваа изјава следуваше по пораката на иранскиот претседател Масуд Пезешкијан дека Техеран нема намера да се повлече.

Во меѓувреме, иранските медиуми објавија дека за нов врховен лидер на земјата е назначен синот на покојниот ајатолах Али Хамнеи, додека Револуционерната гарда соопшти дека ќе му даде целосна поддршка. Истовремено, американскиот Стејт департмент нареди дел од американскиот персонал во Саудиска Арабија да ја напушти земјата од безбедносни причини.

Дополнителна загриженост предизвикаа и нападите врз енергетската инфраструктура во регионот. Саудиска Арабија соопшти дека пресретнала и уништила дронови насочени кон нафтеното поле Шајбах, кое произведува околу еден милион барели дневно. Минатата недела кралството беше принудено да ги прекине операциите во рафинеријата Рас Танура, најголемата во земјата, и сега се обидува дел од извозот да го пренасочи кон пристаништата на Црвеното Море.

Порастот на цените на енергенсите веќе се чувствува низ глобалната економија. Кинеската влада им нареди на најголемите рафинерии да го прекинат извозот на дизел и бензин, додека Јужна Кореја разгледува можност за воведување ограничување на цените на нафтата, нешто што не е направено во последните три децении.

На нафтените пазари се забележува и зголемен јаз меѓу најблиските фјучерс договори за Брент, што укажува на силна побарувачка и ограничена понуда на краток рок. Аналитичарите предупредуваат дека доколку конфликтот продолжи и транспортот низ Ормускиот Теснец остане блокиран, цената на нафтата би можела дополнително да порасне во наредниот период.