Еврозоната и ЕУ: производителите бележат пад на цените, енергијата продолжува да влијае

Во декември минатата година, цените на производителите во индустријата бележат благо намалување, како на ниво на еврозоната, така и во целата Европска унија. Според последните податоци на Евростат, на месечно ниво, индустриските цени во зоната на еврото паднале за 0,3 проценти, додека во целата ЕУ регистриран е мал пад од 0,4 проценти. Овој месечен тренд ја одразува чувствителноста на производителите кон флуктуации во трошоците за суровини, енергија и транспорт, кои и понатаму го обликуваат производниот сектор.

Кога се гледаат годишните промени, цените на производителите во еврозоната бележат намалување од 2,1 процент, додека во ЕУ падот изнесува 1,9 проценти. Сепак, ако се земе предвид целата 2025 година, индустриските цени во еврозоната сепак се повисоки за 0,3 проценти во споредба со 2024, додека за целата ЕУ зголемувањето е 0,5 проценти. Овие бројки покажуваат дека, иако месечното намалување укажува на краткорочна стабилизација, долгорочно индустријата сè уште се соочува со умерен раст на трошоците.

Анализата по земји открива значителни разлики. Најголем месечен пад е забележан во Естонија, каде цените на производителите се намалиле за 3 проценти, по што следуваат Ирска со 2,8 проценти и Данска со 1,9 проценти пад. Од друга страна, Бугарија пријави најголем месечен раст од 1,4 проценти, додека Португалија бележи умерен пораст од 0,5 проценти. Хрватска, пак, бележи намалување од 0,4 проценти, откако претходниот месец регистрираше раст од 0,6 проценти, што укажува на блага корекција по претходниот раст.

Кога се разгледуваат категориите на производи, најголемо годишно зголемување се забележува кај трајните производи за широка потрошувачка во еврозоната, кои во декември 2025 година се зголемиле за 2 проценти во однос на истиот месец минатата година. Цените на капиталните добра пораснале за 1,7 проценти, на нетрајните производи за широка потрошувачка за 0,9 проценти, а на меѓупроизводите за 0,8 проценти. Единствено енергијата бележи значителен пад од 8,8 проценти, што ја намалува вкупната стапка на инфлација на производители. Со исклучок на енергијата, цените во индустријата генерално се повисоки за околу еден процент.

На ниво на целата ЕУ, слични трендови се присутни. Цените на трајните производи за широка потрошувачка се зголемиле за 1,7 проценти, на капиталните добра за 1,6 проценти, на нетрајните производи за широката потрошувачка за 1 процент, а на меѓупроизводите за 0,6 проценти. Кај енергијата, пак, падот е забележан со стапка од 7,7 проценти, што повторно ја отсликува значајната улога на енергетските цени во индустрискиот сектор.

Гледано по земји, најголем годишен пад на цените на производителите е пријавен во Луксембург, каде стапката изнесува 5,6 проценти, додека Ирска забележува пад од 4,9 проценти. На спротивниот крај на скалата, Бугарија повторно има најголем пораст, со 9,8 проценти на годишна основа, додека Романија бележи раст од 6,6 проценти. Хрватска, која во ноември минатата година регистрираше раст од 2,9 проценти, во декември има минимално зголемување од 0,1 процент, што укажува на значителна стабилизација на цените.

Овие податоци покажуваат дека индустријата во Европа продолжува да се соочува со комплексни предизвици: различни национални политики, волатилност на енергетските пазари и глобални економски услови влијаат на месечните и годишните промени во цените на производителите, додека целата ЕУ и еврозоната сепак се обидуваат да одржат умерен раст во индустриските трошоци.