Од Русија и Романија до Србија: Албанија го менува изворот на увозното жито

Во изминатата година, Албанија се соочи со значителен раст на увозот на жито, достигнувајќи вкупно повеќе од 374.000 тони, при што водечка улога во снабдувањето имаше Србија. Според податоците, количината на увезено жито во 2025 година се зголеми за речиси 40.000 тони во однос на претходната 2024 година, што ја нагласува зависноста на земјата од странски извори поради недоволното домашно производство.

Експертите од земјоделскиот сектор посочуваат дека проблемот не лежи само во количеството на земјоделско земјиште, туку и во недостатокот на конкретни мерки и финансиска поддршка за домашното производство. „Имаме реформи, но нема конкретни мерки. Нема финансиска поддршка за земјоделството. Нашата земја не успеа да обезбеди соодветни субвенции, поради што сме во оваа состојба – наместо да произведуваме, ние увезуваме“, изјави земјоделскиот експерт Зеф Ѓета, во интервју за албанската А2 CNN.

Промените во глобалната и регионалната трговска географија, како и намалувањето на трошоците за транспорт, делумно го ублажија ефектот од зависноста на Албанија од увоз. Цените на увезените житарки паднаа, што ја направи набавката од Србија поекономична во споредба со претходните години, кога главни извори беа Русија и Романија. Сепак, долгогодишниот недостаток на субвенции и поддршка за домашното производство го ограничи развојот на домашните производители. „Насекаде во светот, производството на пченица е субвенционирано. Во Србија, Канада, Франција и други земји, земјоделците добиваат финансиска поддршка. Земјоделецот не може сам да го издржи целиот процес“, нагласи менаџерот на една од водечките мелнички компании, Анди Хаџијмери.

Албанија располага со околу 875.000 хектари земјоделска и обработлива површина, вклучувајќи градини, ливади, тревни површини, пасишта и мочуришта. Од тоа, речиси 700.000 хектари се проценуваат како обработливо земјоделско земјиште, богато со хумус и минерални материи. Сепак, годишно се забележува намалување на површината засеана со клучни житарки како пченица, пченка, овес и јачмен, додека површината на напуштено земјиште континуирано се зголемува, што дополнително ја нагласува зависноста од увоз и недоволната национална продуктивност.

Оваа динамика ја става Албанија пред сериозни предизвици за обезбедување стабилни количини храна и ја потенцира потребата од долгорочна стратегија која ќе ги поттикне домашните производители, ќе овозможи финансиска поддршка и ќе ја намали зависноста од странски пазари.