Европа губи повеќе отколку што добива од аутсорсингот, покажуваат бројките

Европската унија во последните неколку години се соочува со тивок, но длабок поместувачки процес на пазарот на трудот, при што аутсорсингот станува еден од клучните фактори за губење на работни места. Според најновите податоци на Евростат, засновани на обемно истражување спроведено во текот на 2024 година, земјите-членки на Унијата помеѓу 2021 и 2023 година изгубиле приближно 150.000 работни места како директна последица на преместување на деловните активности во други земји. Овој број е речиси трипати поголем од работните позиции што биле отворени преку истиот процес, што укажува на јасна нерамнотежа и структурен притисок врз европските економии.

Анкетата ги опфатила 22 земји-членки на ЕУ, додека Хрватска, Словенија, Естонија, Кипар и Луксембург биле изземени согласно регулативата за европска деловна статистика. Анализата покажува дека најизразениот негативен ефект се чувствува во земјите од Централна Европа. Во Полска и Унгарија, бројот на изгубени работни места поради аутсорсинг бил дури десет пати поголем од бројот на новоотворени позиции. Слична слика се забележува и во Финска, која, со исклучок на Малта, бележи најлоша рамнотежа, со околу петнаесет пати повеќе изгубени отколку создадени работни места.

Кога се гледаат апсолутните бројки, Германија се издвојува како најпогодена голема економија, со нето загуба од околу 50.000 работни места. Во споредба, Франција изгубила околу 5.000, додека Италија бележи релативно мал пад од околу илјада работни позиции. Овие разлики укажуваат дека големината на економијата не секогаш значи и поголема отпорност на глобалните процеси на преместување на производството и услугите.

Евростат забележува дека најизложени на аутсорсинг се малите и отворени економии со високи трошоци за работна сила. Словачка се наоѓа на врвот според уделот на меѓународни набавки, со околу 11 проценти, по што следуваат Ирска и Данска. Иако токму Ирска е меѓу земјите со висок интензитет на аутсорсинг, таа претставува и еден од ретките позитивни примери во Унијата, со нето добивка од речиси 5.000 работни места. Покрај Ирска, само Чешка и Шпанија бележат скромен позитивен биланс, што дополнително ја нагласува доминантно негативната слика на европско ниво.

Причините за преместување на деловните активности се пред сè економски. Компаниите најчесто го наведуваат намалувањето на трошоците за работна сила како главен мотив, но значајна улога има и потребата за оптимизација на другите оперативни трошоци, како и стратегијата за фокусирање на основните дејности и зголемување на конкурентноста. Овој пристап им овозможува на фирмите да останат профитабилни во услови на глобална конкуренција, но истовремено создава притисок врз домашниот пазар на труд.

Во поглед на дестинациите, најголемиот дел од компаниите што се одлучиле за меѓународно снабдување ги преместиле своите активности во рамките на самата Европска унија, што покажува дека процесот не секогаш значи излез од европскиот економски простор. Надвор од Унијата, Индија се издвојува како најпопуларна дестинација, а потоа следуваат Обединетото Кралство, Канада, САД и Кина. Оваа распределба јасно ја отсликува глобалната конкуренција за привлекување деловни процеси и работни места.

Најголем дел од изгубените работни позиции се регистрирани во производството и во административните и управувачките дејности, што укажува дека токму овие сегменти се најранливи на автоматизација и преместување. Сепак, истиот процес донел и одреден број нови работни места во ЕУ, особено во истите овие сектори, иако тие бројки се значително помали од загубите.

Интересно е што, пропорционално гледано, најсилно е погоден ИТ секторот, како и истражувањето и развојот. Иако овие области изгубиле значителен број работни места, тие истовремено забележале и релативно најголеми добивки од новоотворени позиции преку меѓународни извори, што покажува дека трансформацијата на пазарот на труд не е еднонасочна, туку динамична и комплексна.

Севкупно, податоците укажуваат дека аутсорсингот останува моќен економски инструмент за компаниите, но истовремено создава сериозни предизвици за националните политики за вработување и социјална стабилност. Во наредните години, европските влади ќе се соочат со потребата да пронајдат рамнотежа меѓу конкурентноста, технолошкиот напредок и заштитата на домашната работна сила.