Банкарски земјотрес во Европа: До 2030 ќе исчезнат над 200.000 работни места

Европското банкарство влегува во фаза на тивка, но темелна трансформација што во наредните години може драстично да ја преобликува структурата на вработеноста во секторот. Според најновата анализа на инвестициската банка „Морган Стенли“, која ја пренесе „Фајненшл тајмс“, до крајот на деценијата би можеле да исчезнат повеќе од 200.000 работни места во европските банки. Клучните двигатели на овој процес се забрзаната примена на вештачката интелигенција, дигитализацијата на услугите и постепеното затворање на класичните банкарски филијали.

Таквиот развој би значел намалување од околу десет проценти од вкупната работна сила во 35-те најголеми банкарски групации во Европа. Најпогодени, според проценките, ќе бидат т.н. „бек-офис“ функции, секторите за управување со ризици и усогласеност со регулативата – области кои се суштински за стабилноста на банкарскиот систем, но сè повеќе стануваат подложни на автоматизација. Алгоритмите и напредните аналитички системи веќе покажуваат значително повисока ефикасност во обработката на огромни количини податоци, што им овозможува на банките побрзо, поевтино и попрецизно донесување одлуки.

Од перспектива на менаџментите, вештачката интелигенција претставува алатка за сериозно оптимизирање на трошоците и подобрување на профитабилноста. „Морган Стенли“ проценува дека со поширока примена на овие технологии, оперативната ефикасност може да се зголеми и до 30 проценти – бројка што дополнително ја поттикнува подготвеноста на банките за преструктурирање и намалување на бројот на вработени.

Овој тренд не е изолиран европски феномен. Во Соединетите Американски Држави, „Голдман Сакс“ уште минатата есен најави ограничување на вработувањата и постепено намалување на работната сила до крајот на 2025 година, како дел од својата стратегија за дигитална трансформација и воведување на напредни AI-решенија во клучните деловни процеси – од отворање нови клиенти до регулаторно известување.

Слични чекори веќе се гледаат и на европско тло. Холандската ABN Amro планира да го намали бројот на вработени за околу една петтина до 2028 година, додека раководството на француската Société Générale отворено порачува дека во процесот на трансформација „нема недопирливи сегменти“. Пораката е јасна: традиционалниот модел на банкарско работење забрзано отстапува место на дигитални и автоматизирани решенија.

Сепак, зад оптимистичките проекции за ефикасност се кријат и сериозни дилеми. Дел од експертите предупредуваат дека прекумерната автоматизација може да создаде генерациски јаз во знаењето и практичното искуство. Еден од менаџерите на JPMorgan Chase за „Фајненшл тајмс“ истакна дека доколку младите банкари немаат можност да ги минат класичните почетни позиции и да ги усвојат основните вештини, секторот на долг рок би можел да се соочи со недостиг на кадар подготвен за сложени финансиски и управувачки улоги.

Така, европското банкарство се наоѓа на крстопат меѓу технолошката ефикасност и човечкиот капитал. Следната деценија ќе покаже дали дигиталната револуција ќе донесе одржлива модернизација или ќе создаде нови ризици што допрва ќе треба да се управуваат.