И покрај постојаните предупредувања за опасностите од кибернапади, кражба на лични податоци и злоупотреба на интернет-сметки, голем број корисници продолжуваат да ги заштитуваат своите дигитални профили со лозинки што можат исклучително лесно да се погодат. Најновото истражување на NordPass покажува дека навиките речиси и не се промениле во последните осум години, иако интернет-безбедноста станува сè поважно прашање во секојдневниот живот. Компанијата NordPass го објави своето најново рангирање на 200 најчесто користени лозинки во светот, подготвено врз основа на податоци поврзани со безбедносни инциденти. Резултатите повторно откриваат загрижувачка состојба: корисниците и понатаму избираат едноставни комбинации од бројки и зборови, кои се меѓу првите што автоматизираните системи ги проверуваат при обиди за неовластен пристап. На врвот на листата повторно се наоѓа лозинката 123456, која ја задржала водечката позиција во седум од последните осум години. Овој податок покажува колку тешко се менуваат навиките на интернет-корисниците, дури и кога ризиците се добро познати и постојано се нагласуваат од експертите за кибербезбедност. Уште поинтересно е што трите најчесто користени лозинки останале исти во текот на целиот период во кој NordPass ги објавува своите годишни анализи. Покрај 123456, меѓу нив се наоѓаат и admin и 12345678, комбинации што практично не нудат сериозна заштита од автоматизирани обиди за пробивање. Овие лозинки се особено ризични затоа што се кратки, предвидливи и широко познати. За разлика од сложените лозинки, кои содржат непредвидливи комбинации од знаци, ваквите примери можат да бидат проверени речиси веднаш со помош на софтвер што користи списоци со најчести лозинки. Најновото рангирање не покажува значителни промени ниту кај останатите најпопуларни комбинации. Една од ретките разлики е влегувањето на лозинката 1234 меѓу десетте најчесто користени, што дополнително ја нагласува неподготвеноста на дел од корисниците да применуваат посигурни начини за заштита. Во меѓувреме, лозинката password, која со години е присутна на ваквите листи, се поместила од шестото на седмото место. Иако станува збор за мала промена во рангирањето, нејзиното континуирано присуство покажува дека голем број луѓе сè уште користат општи зборови што лесно можат да бидат предвидени. Една од главните причини за ваквото однесување е практичноста. Во време кога речиси секоја интернет-услуга бара регистрација, корисниците треба да паметат лозинки за електронска пошта, социјални мрежи, апликации, продавници и различни дигитални платформи. За да го избегнат постојаното запомнување сложени комбинации, многумина избираат едноставни лозинки што лесно се внесуваат. Но токму оваа навика може да создаде сериозни безбедносни проблеми. Кога лозинката е лесно предвидлива, напаѓачите не мора да располагаат со напредни технички способности за да се обидат да пристапат до одредена сметка. Во многу случаи, доволно е користење автоматизирани алатки што проверуваат голем број познати комбинации. Дополнителен ризик се појавува кога иста лозинка се користи на повеќе интернет-платформи. Ако податоците од една услуга бидат компромитирани, напаѓачите можат да се обидат со истата комбинација да пристапат и до други сметки на корисникот. Таквата практика може да биде особено опасна кога истата лозинка се користи за електронска пошта и други важни дигитални услуги. Пристапот до главната електронска адреса понекогаш може да овозможи и ресетирање на лозинките за дополнителни профили, со што последиците од еден безбедносен пропуст стануваат многу поголеми. Истражувањето покажува и дека популарната култура продолжува да влијае врз изборот на лозинки. Корисниците неретко користат имиња на видеоигри, интернет-трендови, познати личности или изрази што во одреден период станале популарни на социјалните мрежи. Меѓу примерите се споменува minecraft, поим што веќе подолго време се појавува во списоци што се користат при автоматизирани обиди за погодување лозинки. Во поново време, сличен пример е и skibiditoilet, израз што стекна голема популарност преку интернет-содржините. Иако ваквите зборови можат да изгледаат како оригинален избор, нивната распространетост ги прави предвидливи. Напаѓачите можат да ги вклучат актуелните трендови во своите списоци со потенцијални лозинки, поради што користењето популарен збор не претставува сигурна заштита. Експертите предупредуваат дека должината и непредвидливоста на лозинката имаат многу поголемо значење од нејзината едноставност за помнење. Долга и уникатна лозинка, која не се користи на други сметки, значително го намалува ризикот од успешно погодување преку вообичаени автоматизирани методи. Сепак, современите препораки за интернет-безбедност сè повеќе се насочуваат кон решенија што не бараат корисниците постојано да паметат сложени комбинации. NordPass препорачува користење пристапни клучеви, познати како passkeys, кои овозможуваат најавување без традиционална лозинка. Оваа технологија користи криптографски механизми за потврдување на идентитетот и може да биде поврзана со биометриска проверка, како отпечаток од прст или препознавање лице. Предноста на ваквиот пристап е што корисникот не мора да внесува лозинка што може да биде погодена, украдена или искористена на лажна интернет-страница. Пристапните клучеви се дизајнирани да обезбедат посигурно најавување и да ја намалат зависноста од традиционалните лозинки. Кога користењето passkeys не е достапно, важна дополнителна заштита претставува повеќефакторската автентикација. Таа подразбира дека покрај лозинката, корисникот треба да го потврди својот идентитет и преку дополнителен механизам, како апликација за автентикација или друг безбедносен метод. На овој начин, дури и ако некој успее да ја дознае лозинката, тоа не мора да значи дека автоматски ќе добие пристап до сметката. Дополнителната проверка може да спречи голем дел од обидите за неовластено најавување. За корисниците што и понатаму користат традиционални лозинки, практично решение се и менаџерите за лозинки. Овие алатки можат да создаваат и безбедно да зачувуваат долги, уникатни комбинации за различни интернет-услуги, со што се намалува потребата од користење една иста лозинка на повеќе места. Особено важно е посилна заштита да имаат сметките што содржат чувствителни лични или финансиски информации. Електронската пошта, интернет-банкарството и профилите поврзани со плаќања заслужуваат посебно внимание, бидејќи нивната злоупотреба може да предизвика значителна финансиска и лична штета. Но безбедноста не зависи само од технологијата што ја користиме. Таа во голема мера е поврзана и со секојдневните навики, внимателноста при отворање сомнителни пораки и способноста да се препознаат обиди за интернет-измама. Дури и најсложената лозинка не може целосно да го заштити корисникот ако тој доброволно ја внесе на лажна страница што изгледа како вистинска услуга. Затоа, покрај создавањето посигурни лозинки, важно е и развивањето основна дигитална писменост. Осумгодишната споредба на NordPass покажува дека напредокот на технологијата не е проследен со подеднакво брза промена на однесувањето на корисниците. Додека дигиталните услуги стануваат посложени, а безбедносните системи постојано се усовршуваат, дел од луѓето продолжуваат да ги користат истите едноставни комбинации што биле ризични и пред речиси една деценија. Оваа состојба укажува на поширок проблем во односот кон интернет-безбедноста. За многумина, заштитата на личните податоци станува приоритет дури откако ќе се соочат со хакирана сметка, изгубени информации или обид за финансиска измама. Сепак, најголемиот дел од основните мерки за заштита можат да се применат пред да настане проблем. Користењето уникатни лозинки, активирањето дополнителна проверка на идентитетот и постепеното преминување кон пристапни клучеви се чекори што можат значително да ја подобрат дигиталната безбедност. Најновите резултати се потсетник дека најголемата слабост во заштитата на интернет-сметките понекогаш не е недостатокот на напредна технологија, туку изборот на лозинка што може да се погоди за многу кратко време. И додека интернетот продолжува да се развива, едно од наједноставните правила останува непроменето: личните податоци не треба да се заштитуваат со комбинации што секој може лесно да ги предвиди. Навигација на напис Вештачката интелигенција им го олеснува учењето на децата, но дали ја намалува нивната способност за читање и размислување? Електричните мрежи низ светот со години мистериозно пулсираат – научниците открија што се крие зад оваа појава