Поздравувањето е една од наједноставните секојдневни активности, но истовремено претставува и еден од најважните моменти во воспоставувањето професионални односи. Начинот на кој се поздравуваме, се претставуваме и пристапуваме кон соговорникот може да открие многу за нашата култура на однесување, самодовербата и почитта што ја покажуваме кон другите. Иако поздравот трае само неколку секунди, впечатокот што го остава понекогаш влијае врз целиот понатамошен разговор.

Во современиот деловен свет, каде што комуникацијата станува сè понеформална, многумина сметаат дека правилата за поздравување повеќе не се толку важни. Сепак, постојат ситуации во кои непознавањето на основните принципи на деловниот бонтон може да предизвика непријатност, недоразбирање или впечаток на непрофесионалност. Дали прв треба да подаде рака помладиот или постариот, директорот или вработениот, домаќинот или гостинот? Одговорите не се секогаш толку едноставни како што изгледаат.

Во традиционалниот општествен бонтон, возраста, полот и општествената положба долго време имале значајна улога во определувањето кој го започнува поздравувањето. Во деловното опкружување, меѓутоа, предност најчесто имаат професионалната улога, хиерархијата и конкретната ситуација. Современата деловна етикеција се стреми кон еднаков третман на мажите и жените, па затоа полот сам по себе не треба да биде пресуден фактор при поздравувањето.

Според традиционалните правила на деловниот бонтон, личноста со повисока професионална позиција може прва да понуди ракување, особено при формално запознавање. На пример, кога нов вработен се запознава со директорот на компанијата, вообичаено е директорот да ја преземе иницијативата за ракување. Сепак, тоа не значи дека вработениот треба пасивно да чека или дека подавањето рака од негова страна претставува сериозна грешка. Во современите работни средини, природниот и љубезен поздрав често има поголемо значење од строгото следење на хиерархиските правила.

Посебно внимание заслужува улогата на домаќинот при деловните средби. Кога компанија пречекува гости, деловни партнери или потенцијални соработници, претставникот на домаќинот вообичаено го започнува поздравувањето и го насочува запознавањето. Со тоа покажува гостопримство, сигурност и подготвеност за комуникација. Доколку на средбата присуствуваат повеќе луѓе, домаќинот треба да помогне сите да бидат соодветно претставени, наместо некој да остане настрана и да се чувствува непријатно.

Ракувањето, иако изгледа како едноставен гест, има свои правила. Премногу силниот стисок може да создаде непријатност, додека премногу слабата и незаинтересирана рака понекогаш остава впечаток на несигурност или рамнодушност. Најсоодветно е ракувањето да биде кратко, умерено цврсто и придружено со природен контакт со очите и пријатен израз на лицето. Целта не е да се демонстрира физичка сила или доминација, туку да се воспостави пријатна и достоинствена комуникација.

Една од честите грешки е претерано долгото ракување. Некои луѓе, во обид да покажат блискост или самодоверба, ја задржуваат раката на соговорникот подолго отколку што е пријатно. Други, пак, истовремено го тапкаат по рамото или го привлекуваат кон себе, без да размислат дали таквата непосредност е соодветна. Во професионалната комуникација важно е да се почитува личниот простор, особено кога луѓето се среќаваат за првпат.

Сепак, ракувањето не треба да се подразбира како задолжителен дел од секој поздрав. Постојат културни, религиозни, здравствени и лични причини поради кои некој може да претпочита поздравување без физички контакт. Во такви ситуации, пристојниот вербален поздрав, благото кимнување со главата и пријателскиот израз на лицето се сосема соодветни. Вистинската култура на однесување не се состои во инсистирање на одреден гест, туку во способноста да се препознаат и почитуваат границите на соговорникот.

Покрај ракувањето, важен дел од деловниот бонтон е и правилното претставување. При запознавање на две лица, традиционалната деловна етикеција предвидува лицето со пониска професионална позиција да му биде претставено на лицето со повисока позиција. На пример, соодветно би било да се каже: „Господине директоре, дозволете да Ви ја претставам нашата нова колешка“. Сепак, во помалку формални работни средини, најважно е претставувањето да биде јасно, природно и да им овозможи на присутните да се почувствуваат прифатено.

Често се случува луѓето да бидат претставени само со име, без дополнително објаснување за нивната улога или причината за присуството на средбата. Иако ова не е секогаш погрешно, краткото дополнување може значително да ја олесни комуникацијата. Кога на соговорниците ќе им се објасни кој со што се занимава, се создава основа за разговор и се избегнува непријатната ситуација во која присутните не знаат како да ја започнат комуникацијата.

Во професионалното опкружување постои и важно правило поврзано со станувањето при поздравување. Кога некој пристапува за да се претстави или да поздрави група луѓе, станувањето, доколку околностите го дозволуваат тоа, се смета за знак на почит и внимание. Ова правило важи подеднакво за мажите и жените и не треба да се толкува како израз на подреденост. Станува збор за едноставен гест со кој покажуваме дека соговорникот го заслужува нашето внимание.

Посебна улога има и начинот на кој се обраќаме при првата средба. Претераната фамилијарност, користењето прекари или непосредното преминување на неформално обраќање може да создадат непријатност, особено во традиционални деловни средини. Најбезбеден пристап е комуникацијата да започне со учтив и професионален тон, а понатаму да се приспособува според односот и желбите на соговорниците. Формалното обраќање не е знак на студенило, туку начин да се покаже почит додека не се воспостави поголема блискост.

Во Македонија, каде што непосредноста и личните односи често се важен дел од деловната комуникација, понекогаш се случува границата меѓу пријателскиот и професионалниот поздрав да биде нејасна. Поздравувањето со прегратка, бакнеж во образ или претерано опуштен разговор може да биде сосема природно меѓу долгогодишни познаници, но не секогаш е соодветно при прва деловна средба. Она што за едно лице претставува топол и искрен поздрав, за друго може да биде непотребно навлегување во личниот простор.

Современиот бонтон бара и чувствителност кон меѓународните разлики. Во некои култури ракувањето е вообичаен дел од деловното запознавање, додека во други поголемо значење имаат поклонувањето, вербалниот поздрав или одржувањето одредена физичка дистанца. Затоа при средби со странски партнери е корисно однапред да се запознаеме со основните културни особености. Таквата подготовка не е само формалност, туку покажува вистинска заинтересираност и почит кон луѓето со кои сакаме да соработуваме.

Не треба да се заборави ниту поздравувањето во секојдневната работна средина. Едноставното „добро утро“ при влегување во канцеларија, поздравувањето на колегите во ходникот или љубезното обраќање кон вработените на различни позиции се мали гестови што придонесуваат за подобра атмосфера. Професионалниот бонтон не треба да се применува само кога разговараме со директори, важни клиенти или потенцијални инвеститори. Неговата вистинска вредност се препознава во доследното однесување кон сите луѓе, без оглед на нивната функција или влијание.

На крајот, правилата на поздравување не треба да се доживуваат како сложен протокол што создава страв од грешка. Нивната цел е да ја олеснат комуникацијата, да ја намалат непријатноста при запознавањето и да помогнат секој учесник во разговорот да се чувствува почитувано. Иако постојат традиционални правила за тоа кој прв подава рака и кој прв се претставува, современата деловна култура сè повеќе ја нагласува важноста на природноста, внимателноста и меѓусебното уважување.

Поздравот трае само неколку секунди, но преку него започнува градењето на довербата што е неопходна за секој успешен професионален однос. Токму овие навидум мали, но значајни детали од секојдневната комуникација ги доближува до читателите Иван Петров, кој преку серијалот „Бонтон и етикеција“ го истакнува значењето на добрите манири, личната култура и професионалното однесување во современиот деловен свет.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *