Вештачката интелигенција не го менува само начинот на кој компаниите работат, туку и критериумите според кои ги избираат своите вработени. Додека до неодамна познавањето одредени компјутерски програми, дигитални алатки и специјализирани технологии претставуваше значајна предност при вработувањето, денес сè поголемо внимание се посветува на способноста за учење, прилагодување и самостојно размислување. Работодавците постепено ја менуваат претставата за идеалниот кандидат, барајќи луѓе што ќе можат успешно да функционираат во работна средина во која технологијата постојано напредува.

Оваа промена е особено забележлива со брзото ширење на алатките базирани на вештачка интелигенција, кои веќе преземаат дел од задачите што традиционално ги извршувале луѓето. Подготовката на извештаи, обработката на информации, создавањето текстови, анализата на податоци и одредени административни активности стануваат сè поавтоматизирани. Во такви услови, компаниите почнуваат да размислуваат не само што знае кандидатот во моментот на вработувањето, туку и колку брзо може да совлада нови вештини кога неговите постојни знаења ќе станат недоволни.

Според информации што ги пренесува CNBC, раководители од областа на човечките ресурси укажуваат дека љубопитноста, критичкото размислување и прилагодливоста добиваат сè поголемо значење на современиот пазар на трудот. Овие способности, кои со години се сметаа за дополнителни лични квалитети, денес сè почесто се разгледуваат како основни предуслови за професионален развој. Причината е што технолошките промени се случуваат толку брзо што познавањето една конкретна алатка повеќе не гарантира долгорочна конкурентност.

Даниел Чаит, извршен директор на платформата за вработување Greenhouse, смета дека компаниите сè повеќе треба да се насочуваат кон способности што остануваат корисни независно од промените во технологијата. Според неговото гледиште, знаењето за одредена програма може релативно брзо да ја изгуби својата вредност, додека способноста за решавање проблеми, учење и приспособување на нови околности има многу подолготрајно значење.

Ова претставува значителна промена во начинот на кој традиционално се оценувале кандидатите за работа. Во многу професии, работодавците досега бараа искуство со конкретни софтверски решенија, сертификати или претходно извршување слични задачи. Иако ваквите квалификации и понатаму остануваат важни, тие сè почесто се разгледуваат заедно со прашањето дали кандидатот ќе може успешно да работи и кога технологијата, процедурите или деловните потреби ќе се променат.

Во центарот на новите очекувања се наоѓа љубопитноста, особина што во деловниот свет долго време не добиваше доволно внимание. Љубопитниот вработен не се задоволува само со извршување на зададените обврски, туку настојува да разбере зошто нешто функционира на одреден начин и дали постои можност за подобрување. Во средина во која нови дигитални решенија се појавуваат речиси секојдневно, токму таквиот пристап може да придонесе за побрзо прифаќање на промените.

Лорејн Стомски, директорка за таленти во Walmart, ја истакнува љубопитноста како една од способностите што вработените треба активно да ги развиваат. Според нејзиното гледиште, подготвеноста за постојано учење станува важна за професионалниот успех, бидејќи работните задачи и потребните знаења повеќе не остануваат непроменети со години. Работникот што покажува интерес за нови методи и технологии има поголеми можности да се приспособи на различни работни околности.

Но учењето во современиот деловен свет не подразбира само посетување обуки или стекнување сертификати. Сè поголемо значење има способноста самостојно да се препознае недостигот од знаење, да се пронајдат релевантни информации и тие практично да се применат. Ова значи дека професионалниот развој постепено престанува да биде ограничен на одредени периоди од кариерата и станува континуиран процес.

Џини Карлир, која е одговорна за талентите и корпоративната култура во EY, го нагласува токму ова значење на учењето. Таа го опишува како способност од повисок ред, односно основа што овозможува стекнување и развивање на други професионални вештини. Во практична смисла, тоа значи дека најголемата предност на еден вработен не мора да биде количеството знаење што веќе го поседува, туку неговата способност постојано да стекнува ново.

Оваа промена особено доаѓа до израз во професиите што се директно изложени на дигитална трансформација. Маркетингот, финансиските услуги, администрацијата, анализата на податоци и дел од креативните индустрии веќе користат алатки што можат да извршуваат задачи за кои претходно биле потребни значително повеќе време и човечки ресурси. Како резултат на тоа, од вработените сè почесто се очекува да знаат како да ја искористат технологијата за подобрување на резултатите, наместо само механички да ги повторуваат постојните работни процеси.

Сепак, користењето вештачка интелигенција не значи дека човекот треба некритички да ги прифаќа нејзините одговори. Напротив, токму критичкото размислување станува една од најважните способности во работната средина. Алатките за вештачка интелигенција можат брзо да обработуваат информации и да создаваат содржини, но нивните резултати не се секогаш точни, целосни или соодветни за конкретната ситуација.

Затоа работодавците сè повеќе бараат луѓе што можат да ја проценат веродостојноста на добиените информации. Не е доволно вработениот да постави прашање на одредена AI-платформа и да го преземе понудениот одговор. Тој треба да знае дали информациите се релевантни, дали заклучоците се логични и дали резултатот може безбедно и одговорно да се примени во реалната работа.

Ова е особено важно во професиите во кои погрешна информација може да предизвика финансиска штета, нарушување на угледот или погрешна деловна одлука. Во финансискиот сектор, на пример, автоматски подготвена анализа може да изгледа уверливо, но да содржи неточни претпоставки или неправилно протолкувани податоци. Слично е и во маркетингот, каде што содржина создадена со вештачка интелигенција може да биде јазично добра, но да не одговара на потребите на целната публика или на комуникациската стратегија на компанијата.

Карлир посочува дека одговорноста на вработените започнува уште пред употребата на алатките за вештачка интелигенција. Важно е да се процени квалитетот на информациите што се внесуваат во системот, бидејќи погрешните или нецелосните податоци можат да доведат до погрешни резултати. Истовремено, потребна е внимателна проверка на добиените одговори, наместо автоматско прифаќање на содржината што ја генерира технологијата.

Токму тука се појавува една од најзначајните разлики меѓу техничкото користење на вештачката интелигенција и вистинското разбирање на нејзините можности. Речиси секој може да научи како да внесе барање во одредена апликација, но многу поважно е да знае кога добиениот резултат е корисен, кога е потребна дополнителна проверка и кога одлуката мора да остане целосно во рацете на човекот.

Промените особено ги погодуваат младите што првпат влегуваат на пазарот на трудот. Во минатото, почетните работни позиции често подразбираа извршување поедноставни административни задачи, подготовка на основни документи, внесување податоци и други активности преку кои новите вработени постепено стекнувале искуство. Денес дел од овие задачи можат да бидат автоматизирани, што го менува начинот на кој компаниите ги организираат почетните позиции.

Според Стомски, работодавците постепено ги зголемуваат очекувањата и од кандидатите што немаат значително професионално искуство. Причината е што вештачката интелигенција може да преземе дел од рутинските активности што претходно им биле доверувани на почетниците. Поради тоа, од младите вработени сè почесто се бара да покажат самостојност, способност за процена и разбирање на поширокиот контекст на задачите што ги извршуваат.

Овој тренд отвора и важно прашање за иднината на професионалното оспособување. Ако компаниите автоматизираат голем дел од едноставните задачи преку кои младите традиционално учеле, ќе треба да пронајдат нови начини за пренесување практично знаење. Во спротивно, може да се појави јаз меѓу очекувањата на работодавците и реалното искуство со кое располагаат кандидатите на почетокот од кариерата.

Од друга страна, новите технологии можат да создадат и дополнителни можности за учење. Младите професионалци денес имаат пристап до алатки што можат да им помогнат во разбирањето сложени теми, подготовката на работни материјали и развивањето практични способности. Но за тие можности навистина да придонесат за професионален напредок, потребно е технологијата да се користи како поддршка на размислувањето, а не како негова замена.

Прилагодливоста претставува уште една особина што добива поголема вредност во современите компании. Работните процеси што денес се сметаат за ефикасни можат за релативно краток период да бидат заменети со нови решенија. Вработените што се подготвени да експериментираат, да ги менуваат своите навики и да прифаќаат нови начини на работа полесно можат да се снајдат во таква средина.

Сепак, прилагодливоста не значи безусловно прифаќање на секоја технолошка новина. Таа подразбира способност да се препознае кога промената навистина носи подобрување, а кога новата алатка создава дополнителна сложеност без јасна корист. Во таа смисла, прилагодливоста и критичкото размислување се тесно поврзани, бидејќи успешното користење на технологијата бара и отвореност и добра процена.

Не помалку важна останува и комуникацијата. Иако вештачката интелигенција може да помогне во подготовка на електронски пораки, презентации и извештаи, таа не ја отстранува потребата луѓето меѓусебно да се разбираат и да соработуваат. Во компаниите, успешното извршување на задачите често зависи од способноста јасно да се објасни проблем, да се усогласат различни мислења и да се донесе заедничка одлука.

Токму овие способности со години беа нарекувани „меки вештини“, како нешто што ја надополнува стручната квалификација. Но со напредокот на автоматизацијата, нивната улога станува многу повидлива. Кога технологијата може да преземе дел од техничкото извршување, човечкиот придонес сè повеќе се поврзува со процената, комуникацијата, креативноста и одговорноста.

Во исто време, тоа не значи дека техничкото знаење ја губи својата вредност. Напротив, за многу професии и понатаму ќе бидат неопходни специјализирани квалификации, професионално искуство и добро разбирање на конкретната област. Разликата е што овие знаења сè почесто ќе треба да се надополнуваат со способност за користење нови технологии и за проверка на резултатите што тие ги произведуваат.

Посебно внимание привлекува и поимот „писменост за вештачка интелигенција“, кој сè почесто се појавува во огласите за работа и во програмите за обука. Иако на прв поглед изгледа јасно, овој израз може да опфаќа многу различни способности. За една компанија може да значи основно користење на AI-алатки, додека за друга подразбира разбирање на нивните ограничувања, ризици, обработката на податоци и примената во конкретни деловни процеси.

Поради тоа, експертите предупредуваат дека работодавците треба попрецизно да ги дефинираат своите очекувања. Општото барање кандидатот да познава вештачка интелигенција не кажува доволно за тоа што навистина ќе треба да работи. Многу покорисно е да се објасни кои задачи ќе ги извршува со помош на технологијата, каква проверка ќе се очекува од него и за кои одлуки ќе биде лично одговорен.

Ова прашање станува важно и за компаниите во Македонија, каде што дигитализацијата постепено навлегува во различни сектори. Без разлика дали станува збор за маркетинг-агенција, сметководствено биро, трговска компанија или производствено претпријатие, примената на вештачката интелигенција може да го промени начинот на кој се организираат работните задачи. Но вистинската корист ќе зависи од тоа дали вработените знаат како правилно да ги користат новите можности.

За кандидатите што бараат работа, ова значи дека класичната биографија со список на компјутерски програми можеби повеќе нема да биде доволна за издвојување од конкуренцијата. Сè поголема вредност може да имаат конкретните примери што покажуваат како кандидатот решил проблем, совладал нова технологија или придонел за подобрување на одреден процес. Таквите искуства можат да дадат појасна претстава за неговата способност да создава вредност во променливи услови.

За работодавците, пак, предизвикот ќе биде да препознаат потенцијал што не секогаш може да се измери преку диплома, сертификат или број на години работно искуство. Љубопитноста, самостојноста и критичкото размислување потешко се проценуваат од познавањето конкретна програма, но можат да бидат значајни за долгорочниот успех на вработениот. Затоа процесите на селекција веројатно ќе треба повеќе да се насочуваат кон практични ситуации и начинот на кој кандидатите пристапуваат кон решавање проблеми.

Развојот на вештачката интелигенција не значи дека човечките способности стануваат помалку важни. Напротив, со зголемувањето на можностите на технологијата, сè поголемо значење добива прашањето кој ги поставува вистинските задачи, кој ги толкува резултатите и кој ја презема одговорноста за конечните одлуки. Технологијата може да го забрза процесот на работа, но не може автоматски да гарантира дека секој добиен резултат е правилен или корисен.

Најголемата промена можеби се состои во тоа што професионалната сигурност повеќе не може да се темели само на знаењето стекнато во еден период од животот. Дипломата и претходното искуство остануваат важни, но во средина што брзо се менува, тие претставуваат почетна основа, а не трајна гаранција за успех. Способноста постојано да се учи и да се преиспитуваат постојните начини на работа станува сè позначајна.

Во иднина, конкурентната предност на пазарот на трудот можеби нема да ја имаат само оние што најдобро ги познаваат најновите AI-алатки. Таа сè повеќе ќе зависи од луѓето што знаат да поставуваат добри прашања, да ги препознаваат ограничувањата на технологијата и да донесуваат промислени одлуки врз основа на добиените информации. Во свет во кој машините стануваат сè поспособни да извршуваат задачи, способноста за самостојно човечко размислување може да се покаже како една од највредните професионални предности.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *