Македонската економија бележи забрзан раст на извозот во првите девет месеци од 2026 година, но и покрај позитивните резултати, земјата продолжува да увезува значително повеќе стоки отколку што продава на странските пазари. Најновите податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека извозот расте побрзо од увозот, што претставува поволен сигнал за домашните извозно ориентирани компании. Сепак, разликата меѓу вредноста на извезените и увезените производи останува голема и ја потврдува долгорочната зависност на македонската економија од странски стоки и суровини. Во периодот од јануари до септември годинава, Македонија извезла производи во вкупна вредност од 408,2 милијарди денари, односно приближно 6,62 милијарди евра. Во споредба со истиот период минатата година, станува збор за зголемување од 10,83 отсто. Ваквиот раст покажува дека вредноста на македонските производи пласирани на меѓународните пазари е значително повисока од лани, иако самиот податок не открива колкав дел од зголемувањето произлегува од поголеми извезени количини, а колкав од промените во цените. Во истиот деветмесечен период, вредноста на увезените производи достигнала 566,1 милијарди денари, што одговара на приближно 9,19 милијарди евра. Увозот пораснал за 7,94 отсто на годишно ниво, што значи дека и побарувачката за странски производи продолжува да се зголемува. Иако процентуалниот раст на увозот е помал од оној на извозот, неговата значително поголема основа придонесува трговскиот дефицит и понатаму да биде висок. Разликата меѓу извозот и увозот во првите девет месеци од 2026 година изнесува приближно 157,95 милијарди денари, односно околу 2,56 милијарди евра. Тоа е вредноста за која увезените стоки ја надминуваат вредноста на производите што Македонија ги продала во странство. Ваквиот резултат покажува дека растот на извозот, иако значаен, сè уште не е доволен за да ја надомести потребата на земјата од увоз. Според пресметката врз основа на објавените податоци, покриеноста на увозот со извоз изнесува околу 72,1 отсто. Со други зборови, на секои 100 евра потрошени за увоз на стоки, Македонија остварува приближно 72 евра од извоз. Овој показател е важен за оценување на надворешнотрговската позиција на земјата, бидејќи покажува во колкава мера домашното производство и извозните активности ја покриваат вредноста на производите што се набавуваат од странство. Интересно е што, и покрај растот на вкупната трговска размена, трговскиот дефицит е нешто помал во споредба со истиот период минатата година. Пресметките врз основа на објавените стапки на раст покажуваат дека извозот се зголемил за поголема апсолутна вредност од увозот. Тоа укажува на одредено подобрување на надворешнотрговскиот биланс, иако разликата меѓу увезените и извезените стоки останува значителна. Структурата на македонскиот извоз открива кои индустрии имаат најголемо значење за пласманот на домашните производи на странските пазари. Меѓу производите со најголемо учество се катализаторите на носачи со благородни метали или нивни соединенија, кои се поврзани со индустриското производство и меѓународните синџири на снабдување. Нивното присуство меѓу водечките извозни производи ја покажува важноста на специјализираните индустриски капацитети во македонската економија. Значајно место во извозот имаат и сетовите на електрични проводници за палење и слични системи што се користат во автомобили, авиони и бродови. Овие производи се дел од пошироката индустрија за транспортна опрема, во која Македонија е вклучена преку производствени компании што работат за странски партнери. Нивното учество во извозот покажува колку е важна поврзаноста на домашната индустрија со европските и глобалните производствени синџири. Меѓу најзастапените извозни производи се наоѓаат и деловите за седишта, како и други видови катализатори. Ваквата структура укажува дека голем дел од вредноста на македонскиот извоз се создава во индустриски дејности што произведуваат компоненти, материјали и делови наменети за понатамошна употреба во странство. Тоа значи дека домашните извозни резултати во значителна мера зависат од побарувачката на меѓународните индустриски пазари. Особено важна е поврзаноста со автомобилската индустрија, која има големо влијание врз европското производство и трговија. Кога странските производители на возила ги зголемуваат нарачките, тоа може позитивно да се одрази и врз компаниите во Македонија што произведуваат компоненти за нив. Но истата поврзаност создава ризици во периоди кога европската автомобилска индустрија се соочува со намалена побарувачка, промени во технологијата или прекини во снабдувањето. Од друга страна, структурата на увозот покажува дека Македонија во голема мера се потпира на странски енергенси, индустриски суровини и транспортни средства. Меѓу производите со најголемо учество се нафтените масла и маслата добиени од битуменозни минерали, со исклучок на суровите масла. Нивното високо учество ја нагласува важноста на енергетските производи во надворешнотрговската размена на земјата. Енергетската зависност има директно економско значење, бидејќи промените на меѓународните цени на нафтените деривати можат да влијаат врз вредноста на увозот. Кога цените на енергенсите растат, земјата може да троши повеќе средства за набавка на исто или слично количество производи. Затоа движењата на светските енергетски пазари се важен фактор за македонскиот трговски биланс. Меѓу најзначајните увозни производи се и платината и нејзините легури во необработена форма или во прав, како и други метали од платинската група и нивните легури. Овие материјали имаат важна примена во специјализирани индустриски процеси, вклучително и во производството на катализатори. Нивното присуство во увозната структура покажува дека дел од домашното индустриско производство е поврзано со набавка на вредни суровини од странство. Оваа поврзаност меѓу увозот на благородни метали и извозот на катализатори е особено значајна за разбирање на македонската надворешна трговија. Одредени индустриски компании увезуваат суровини што понатаму се обработуваат или се користат во производството на стоки наменети за извоз. Поради тоа, високата вредност на увозот не мора секогаш да значи зголемена потрошувачка на готови странски производи, туку може да биде поврзана и со активностите на извозната индустрија. Во увозот значајно место имаат и моторните возила за превоз на патници. Тоа покажува дека автомобилите остануваат важна категорија во набавките од странство, покрај индустриските суровини и енергетските производи. Сепак, објавените податоци не даваат доволно информации за да се утврди колкав дел од вредноста на оваа категорија се однесува на нови, а колкав на користени возила. Географската структура на надворешната трговија дополнително ја потврдува силната поврзаност на Македонија со европската економија. Најголем дел од трговската размена се остварува со земјите членки на Европската Унија, кои учествуваат со 58,8 отсто во вкупниот обем. Тоа значи дека повеќе од половина од македонската трговија со стоки е поврзана со пазарите на Унијата. Германија и понатаму се наоѓа меѓу најважните трговски партнери на Македонија, што е очекувано со оглед на силната поврзаност на домашната индустрија со германските производствени компании. Голем дел од индустриските компоненти што се произведуваат во земјата се наменети за странски производствени синџири, а германскиот пазар има особено значајна улога во таа структура. Затоа економските движења во Германија можат да имаат последици и врз македонските извозни компании. Покрај Германија, меѓу петте најголеми трговски партнери според вкупниот обем на размената се Велика Британија, Кина, Грција и Србија. Овие пет земји заедно учествуваат со 49,7 отсто во вкупната македонска надворешнотрговска размена. Податокот покажува дека речиси половина од трговијата е концентрирана во релативно мал број пазари, што ја прави нивната економска состојба особено важна за домашните компании. Велика Британија има значајна улога во размената, меѓу другото и поради индустриските суровини и производи поврзани со специјализираното производство. Кина, пак, е важен глобален снабдувач на широк спектар производи и индустриски материјали, додека Грција и Србија се значајни регионални партнери. Нивното присуство меѓу водечките трговски партнери ја покажува комбинацијата од европски, регионални и глобални економски врски на Македонија. Високата концентрација на трговијата во неколку земји има и позитивни и негативни страни. Од една страна, стабилните односи со големи партнери можат да обезбедат континуирани нарачки и сигурни канали за снабдување. Од друга страна, забавувањето на економската активност или промените во индустриската политика на тие пазари можат брзо да се одразат врз македонските компании. Растот на извозот од 10,8 отсто е позитивен показател, но за целосна проценка на состојбата потребно е да се разгледаат и други економски податоци. Особено важно е дали зголемувањето на извозната вредност е придружено со поголемо производство, нови работни места и повисока додадена вредност во домашната економија. Самата вредност на извезените производи не е доволна за да се утврди колкав дел од приходите останува кај домашните компании и работници. Еден од долгорочните предизвици за Македонија останува проширувањето на извозната структура. Иако индустриските компоненти и катализаторите имаат значајно место во надворешната трговија, поголемата разновидност на производите би можела да ја намали зависноста од одделни сектори и пазари. Развојот на производи со повисока додадена вредност, технолошки капацитети и сопствени брендови би можел да придонесе за посилна позиција на домашната економија. Во исто време, намалувањето на трговскиот дефицит не зависи само од ограничување на увозот. Дел од увезените производи се неопходни за функционирањето на индустријата и за создавањето извозни приходи. Затоа одржливото подобрување на надворешнотрговскиот биланс бара поголема конкурентност, зголемена продуктивност и подобра способност на домашните компании да продаваат производи на странските пазари. Најновите статистички податоци покажуваат дека во првите девет месеци од 2026 година Македонија остварила вкупна стоковна размена од приближно 15,81 милијарди евра. Тоа е значителен обем на економски активности што ја потврдува важноста на меѓународната трговија за домашната економија. Но истовремено, дефицитот од околу 2,56 милијарди евра потсетува дека земјата продолжува да има поголема потреба од увоз отколку што успева да обезбеди приходи преку извоз на стоки. Позитивната страна на резултатите е што извозот расте побрзо од увозот, што придонесува за одредено подобрување на трговскиот биланс. Сепак, вистинскиот економски ефект од ваквите движења ќе зависи од тоа дали растот ќе продолжи и во наредниот период, како и од способноста на македонската индустрија да ја зголеми сопствената конкурентност. За економијата, најважно ќе биде зголемената извозна активност да се претвори во повисока домашна додадена вредност, стабилни работни места и посилно производство. Навигација на напис Америка се побуни против вештачката интелигенција: Граѓаните не сакаат огромни дата-центри во своите градови Работа по 50-тата година во Македонија: Каде искуството сè уште вреди повеќе од возраста?