Пијалаците ја спасуваат статистиката: Македонската индустрија порасна за 2,4 проценти

Македонската индустрија во септември забележа позитивни резултати по претходниот период на намалено производство, но најновите статистички податоци покажуваат дека закрепнувањето сè уште не е рамномерно распределено меѓу различните стопански дејности. Додека дел од преработувачката индустрија бележи значително зголемување на активноста, рударството и енергетскиот сектор продолжуваат да се соочуваат со пад. Ваквите разлики укажуваат дека домашната индустрија и понатаму се движи низ период на нестабилност, во кој позитивните резултати на одредени производствени гранки не значат автоматски подобрување на состојбата во целиот сектор.

Според најновиот извештај на Државниот завод за статистика, индустриското производство во септември 2026 година било за 2,4 проценти повисоко во споредба со истиот месец од претходната година. Овој резултат претставува позитивен пресврт по претходниот месец, кога индустриската активност беше во негативната зона. Сепак, подеталната анализа открива дека растот е поттикнат од неколку конкретни производствени дејности, додека значителен дел од индустријата сè уште не покажува стабилно закрепнување.

Најдобри резултати се забележани во преработувачката индустрија, каде што производството се зголемило за 4,2 проценти на годишно ниво. Овој сектор има особено важно место во македонската економија, бидејќи опфаќа широк спектар производствени активности, од прехранбената и текстилната индустрија до металопреработувањето и автомобилските компоненти. Неговото подобрување придонело вкупниот индустриски индекс повторно да се најде во позитивната зона.

Особено внимание привлекува производството на пијалаци, кое во септември забележало раст од 21,3 проценти во споредба со истиот месец лани. Станува збор за една од дејностите што имале најголемо позитивно влијание врз вкупниот индустриски резултат. Ваквото зголемување покажува дека производителите на пијалаци во набљудуваниот период оствариле значително поголем производствен обем отколку една година претходно.

Сепак, од статистичките податоци не може со сигурност да се утврди дали растот произлегува од зголемена домашна потрошувачка, поголеми извозни нарачки, сезонски фактори или од комбинација на повеќе околности. За таква оценка би биле потребни дополнителни информации за продажбата, извозот и работењето на компаниите. Она што е јасно е дека производството на пијалаци било еден од главните двигатели на септемвриското подобрување.

Уште повпечатлив процентуален раст е забележан кај производството на други неметални минерални производи, каде што активноста се зголемила за 64,4 проценти. Оваа индустриска категорија опфаќа различни производи што се користат во градежништвото и во други стопански дејности, вклучувајќи материјали од стакло, керамика и други неметални суровини. Високиот раст укажува на значително зголемување на производствениот обем во однос на споредбениот период.

Иако зголемувањето од 64,4 проценти е особено впечатливо, процентуалните промени треба да се разгледуваат и во контекст на претходното ниво на производство. Доколку одредена дејност имала ниска производствена основа во истиот месец од минатата година, дури и умерено зголемување на апсолутниот обем може да резултира со висок процентуален раст. Затоа податокот претставува важен позитивен сигнал, но сам по себе не е доволен за да се процени долгорочната состојба на оваа индустриска гранка.

Позитивни движења се забележани и во производството на моторни возила, приколки и полуприколки, кое пораснало за 5 проценти. Оваа дејност е значајна за домашната индустриска структура, особено поради присуството на компании што произведуваат делови и компоненти за меѓународната автомобилска индустрија. Зголеменото производство може да биде охрабрувачки сигнал за активноста во овој сегмент, кој во голема мера е поврзан со побарувачката на странските пазари.

Покрај овие три дејности, статистиката регистрира позитивни движења и кај производството на текстил, хемикалии и хемиски производи, производи од гума и пластични маси, како и во металната индустрија. Раст е забележан и кај производството на фабрикувани метални производи, со исклучок на машините и опремата. Ваквата распределба покажува дека подобрувањето не е ограничено само на производството на пијалаци, иако одредени гранки имаат значително поголем придонес од другите.

Од друга страна, состојбата во рударството и вадењето камен останува неповолна. Во септември оваа индустриска дејност забележала намалување на производството од 7,7 проценти во споредба со истиот месец од 2025 година. Падот укажува дека дел од примарните производствени активности продолжуваат да се соочуваат со предизвици, и покрај подобрувањето во преработувачката индустрија.

Негативни резултати се забележани и во секторот за снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација, каде што производството се намалило за 11,4 проценти. Ова е значителен пад што влијае врз вкупната индустриска слика и го ограничува позитивниот ефект од растот во преработувачките дејности. Енергетскиот сектор има важна улога во економијата, бидејќи неговото функционирање е поврзано со индустриското производство, деловните трошоци и снабдувањето на потрошувачите.

Кога индустриските резултати ќе се разгледаат според главните индустриски групи, разликите стануваат уште поизразени. Најголем раст е регистриран кај интермедијарните производи, со исклучок на енергијата, каде што производството се зголемило за 16,9 проценти. Станува збор за производи што се користат како суровини, материјали или компоненти во понатамошните производствени процеси.

Зголемувањето на производството во оваа категорија може да биде значајно за индустриските синџири на снабдување, бидејќи ваквите производи често претставуваат основа за производство на други стоки. Сепак, за да се утврди дали растот произлегува од поголеми домашни потреби или од зголемена странска побарувачка, неопходни се дополнителни податоци за структурата на продажбата и извозот.

Кај капиталните производи е забележан пораст од 1,3 проценти, што претставува умерено позитивно движење. Во оваа категорија спаѓаат производи што се користат за инвестиции и производствени активности, како машини, опрема и други средства наменети за подолготрајна употреба. Иако растот е релативно мал, тој покажува дека производството во оваа група сепак било нешто повисоко отколку во септември минатата година.

Наспроти тоа, производството во енергетската индустриска група се намалило за 20,3 проценти, што претставува најизразен пад меѓу главните индустриски групи. Ваквото намалување дополнително ја нагласува слабоста на енергетскиот сегмент во септемвриските резултати. Тоа истовремено покажува дека позитивниот вкупен индустриски индекс е постигнат и покрај значителниот негативен придонес на енергијата.

Пад е регистриран и кај трајните производи за широка потрошувачка, каде што производството се намалило за 8,3 проценти. Оваа група опфаќа производи наменети за подолготрајна употреба од страна на потрошувачите. Намалувањето може да биде поврзано со различни пазарни фактори, но достапните статистички податоци не овозможуваат прецизно утврдување на причините.

Кај нетрајните производи за широка потрошувачка е забележано намалување од 4,5 проценти. Станува збор за производи што се користат или трошат во релативно краток период, поради што оваа категорија е важна за следење на дел од производствените активности насочени кон секојдневната потрошувачка. Негативниот резултат покажува дека растот кај одредени дејности, како производството на пијалаци, не бил доволен за сите категории потрошувачки производи да завршат со позитивен индекс.

Ваквите податоци откриваат дека македонската индустрија во септември имала две различни лица. Од една страна, неколку производствени гранки оствариле силен раст и придонеле за подобрување на вкупниот резултат. Од друга страна, енергетиката, рударството и дел од производството на стоки за широка потрошувачка продолжиле да бележат негативни движења.

Затоа септемвриското зголемување од 2,4 проценти треба да се разгледува како позитивен месечен резултат на годишно ниво, а не како конечен доказ дека домашната индустрија влегла во период на стабилен раст. За таква оценка би бил потребен подолг период на последователни позитивни резултати и пошироко подобрување во повеќе индустриски дејности. Особено важно ќе биде дали производствените гранки што сега бележат раст ќе успеат да го задржат темпото и во наредните месеци.

Податоците за првите девет месеци од годината дополнително ја потврдуваат ваквата оценка. Според Државниот завод за статистика, индексот на индустриското производство за периодот јануари – септември 2026 година изнесува 100,8 во споредба со истиот период од 2025 година. Тоа значи дека вкупното индустриско производство за деветте месеци било повисоко за само 0,8 проценти.

Иако резултатот е позитивен, тој покажува дека растот од почетокот на годината е релативно скромен. Разликата меѓу септемвриското зголемување од 2,4 проценти и деветмесечниот раст од 0,8 проценти укажува дека индустриската активност во текот на годината се движела нерамномерно. Поединечни подобри месеци не биле доволни за да создадат значително посилен вкупен резултат.

Ова е особено важно за економија во која индустриското производство има големо значење за извозот, вработеноста и активноста на домашните добавувачи. Кога фабриките го зголемуваат производството, позитивните ефекти можат да се почувствуваат и кај транспортните компании, трговијата и другите услужни дејности. Но кога растот е ограничен на мал број индустриски гранки, неговото влијание врз пошироката економија може да биде послабо.

Во контекст на состојбата во индустријата, дополнително внимание привлекуваат и податоците за финансиската поддршка на компаниите. Според информациите објавени од Државниот завод за ревизија, биле одобрени вкупно 767 проекти со вредност од 14,25 милијарди денари, во рамки на кредитни средства наменети за подобрување на производствените капацитети на претпријатијата.

Распределбата на средствата покажува интересна разлика меѓу бројот на поддржани проекти и вкупната финансиска вредност што ја добиле компаниите. Најголемиот број од одобрените проекти се однесуваат на мали претпријатија, додека најголемиот дел од парите бил насочен кон големите компании. Ова укажува дека помалите фирми биле побројни меѓу корисниците, но големите претпријатија добиле поголем дел од вкупниот финансиски износ.

Ваквата распределба може да се разгледува од повеќе аспекти. Големите компании често реализираат инвестиции што бараат значителни финансиски средства, особено кога станува збор за набавка на машини, модернизација на производствени линии или проширување на капацитетите. Малите претпријатија, пак, можат да имаат потреба од помали износи, но нивниот пристап до финансии е важен за развојот на домашното претприемаштво и производствената основа.

Сепак, самото одобрување на кредитите не е доволен показател за нивната економска успешност. За да се процени вистинскиот ефект од финансиската поддршка, потребно е да се утврди дали инвестициите довеле до поголемо производство, нови работни места, подобрена продуктивност или зголемен извоз. Токму ваквите резултати би покажале дали средствата придонеле за посилна и поконкурентна индустрија.

Во услови кога вкупното индустриско производство за девет месеци пораснало за само 0,8 проценти, прашањето за ефикасноста на инвестициите добива дополнителна тежина. Домашната економија има потреба од производствени капацитети што можат да создаваат поголема додадена вредност и да обезбедат постабилна активност. Тоа подразбира не само финансиска поддршка, туку и модернизација, квалификувана работна сила и подобра поврзаност со домашните и странските пазари.

Септемвриските резултати истовремено покажуваат колку значајно може да биде влијанието на одредени индустриски гранки врз вкупната статистика. Производството на пијалаци со раст од 21,3 проценти и производството на неметални минерални производи со зголемување од 64,4 проценти се издвојуваат како важни двигатели на позитивниот резултат. Но за одржливо закрепнување ќе биде неопходно подобрувањето да се прошири и кон дејностите што сега бележат пад.

Посебен предизвик останува енергетскиот сектор, каде што негативните показатели се значително поизразени. Намалувањето на производството на енергија не треба автоматски да се толкува како доказ за недостиг во снабдувањето, бидејќи енергетските биланси зависат и од увозот, потрошувачката и други фактори. Сепак, податокот за падот претставува важен сигнал за состојбата на домашната производствена активност во овој сегмент.

Следните месеци ќе покажат дали позитивните септемвриски движења се почеток на пошироко индустриско закрепнување или само уште една краткотрајна промена во серијата нестабилни резултати. За домашните компании, особено важни ќе бидат странската побарувачка, цените на енергенсите, достапноста на работна сила и можностите за нови инвестиции. Овие фактори можат значително да влијаат врз производствените планови и врз способноста на индустријата да одржува континуиран раст.

Македонската индустрија го заврши септември со позитивен резултат, но податоците не оставаат простор за преголем оптимизам. Растот од 2,4 проценти е охрабрувачки, особено по претходниот негативен месец, но деветмесечното зголемување од само 0,8 проценти покажува дека индустриската активност сè уште се движи со скромно темпо.

Производството на пијалаци и неколку други преработувачки дејности успеале да го подобрат вкупниот резултат, но слабостите во енергетиката, рударството и дел од потрошувачките производи остануваат сериозен предизвик. Вистинскиот тест за македонската индустрија ќе биде дали позитивните резултати ќе прераснат во континуиран и пошироко распространет раст, наместо подобрувањето повторно да биде проследено со нов месечен пад.