Замрзнете ги денес, искористете ги во иднина: Нова технологија овозможува чување на имунолошките клетки

Замислете дека денес можете да зачувате дел од сопствениот имунолошки систем, со надеж дека по десет или дваесет години тој би можел да ви помогне во лекувањето на болести. Она што досега главно беше ограничено на специјализирани медицински установи, постепено станува комерцијална услуга достапна за луѓе што се подготвени да инвестираат во своето идно здравје. Сепак, научниците сè уште немаат одговор дали ваквото чување клетки навистина ќе донесе конкретни медицински придобивки.

Американската биотехнолошка компанија Cellino, со седиште во Кембриџ, Масачусетс, започна услуга што овозможува долгорочно зачувување на сопствени имунолошки клетки преку едноставно земање крв. Идејата е клетките да се складираат во контролирани услови на екстремно ниски температури, за да останат достапни доколку медицината во иднина развие нови начини за нивна примена.

Услугата се нуди под името Reservoir, како посебен деловен проект на Cellino. За почетното земање крв, издвојувањето и зачувувањето на клетките, клиентите треба да платат 5.000 долари, односно приближно 4.500 евра. Дополнително се наплатуваат околу 240 евра годишно за нивното понатамошно складирање, а трошоците не се покриени од здравственото осигурување.

Постапката започнува со земање крв, од која лабораториски се издвојуваат имунолошките клетки. Потоа тие се испраќаат во специјализиран и обезбеден објект во централниот дел на САД, каде што се чуваат на температура од минус 150 Целзиусови степени. Ваквото криогено складирање има цел да ја зачува нивната состојба за потенцијална употреба во иднина.

Основната идеја се темели на фактот дека имунолошкиот систем се менува со возраста. Со текот на годините, врз неговата функција влијаат природните процеси на стареење, различните заболувања и факторите од животната средина. Поради тоа, компанијата смета дека зачувувањето клетки во помлада возраст би можело да создаде дополнителни медицински можности во иднина.

Сепак, постои голема разлика меѓу можноста клетките успешно да се складираат и нивната докажана корист при лекување. Во моментов нема гаранција дека зачуваните имунолошки клетки ќе можат да се искористат за спречување болести, подмладување на организмот или продолжување на животот. Таквите примени зависат од идни научни откритија, клинички испитувања и регулаторни одобренија.

Основачката и извршна директорка на Cellino, 37-годишната Набиха Саклајен, смета дека сè повеќе луѓе сакаат активно да учествуваат во одлуките поврзани со сопственото здравје. Според неа, напредокот на персонализираната медицина може да ја зголеми вредноста на биолошките материјали што луѓето ги зачувуваат денес, особено кога станува збор за клетки што имаат важна улога во одбранбените механизми на организмот.

Компанијата, меѓутоа, внимателно пристапува кон ветувањата за идната примена. Reservoir не ја рекламира услугата како третман за конкретна болест, ниту тврди дека складираните клетки ќе обезбедат сигурна здравствена корист. Клиентите практично плаќаат за можност што би можела да стане значајна доколку медицинската технологија напредува во посакуваната насока.

Интересот за услугата веќе е забележлив меѓу инвеститорите и претприемачите од американскиот технолошки сектор. Еден од првите познати клиенти е Винод Косла, влијателен инвеститор во ризичен капитал, чија компанија Khosla Ventures истовремено е и инвеститор во Cellino.

Косла е познат по вложувањата во компании што развиваат нови технологии, а годинава се најде на првото место на листата Midas на Forbes, која ги рангира најуспешните инвеститори во ризичен капитал. Неговото учество покажува дека услугата привлекува внимание кај луѓе што веруваат во долгорочниот потенцијал на биотехнологијата, иако нејзината практична корист засега останува неизвесна.

Сопствените имунолошки клетки ги зачувала и Саклајен, која истата можност им ја понудила на вработените во Cellino. Таа смета дека ваквите услуги во иднина би можеле да станат дел од дополнителните здравствени погодности што компаниите им ги обезбедуваат на своите вработени.

Како пример го посочува замрзнувањето јајце-клетки, кое пред повеќе од една деценија започна да се појавува како дополнителна погодност во одредени големи технолошки компании. Сепак, во случајот со Reservoir, засега нема други работодавци што официјално се приклучиле на програмата.

Потенцијалните корисници не се ограничени само на луѓе заинтересирани за долговечност и нови здравствени технологии. Компанијата очекува интерес и кај лица што размислуваат за можни идни медицински третмани, вклучувајќи хемотерапија или терапија со лекови што го потиснуваат имунолошкиот систем.

Сепак, ова не значи дека зачувувањето клетки пред таквите третмани веќе претставува докажана медицинска постапка. За да се утврди дали и на кој начин складираните клетки можат безбедно да се користат, потребни се дополнителни истражувања и јасно дефинирани медицински протоколи.

Зад новата услуга стои компанија што веќе неколку години развива технологии за персонализирана медицина. Cellino е основана во 2017 година од Набиха Саклајен и Марина Мадрид, кои се запознале за време на докторските студии на Универзитетот Harvard.

Нивната првична цел била да развијат поефикасни методи за производство на персонализирани клеточни терапии, создадени со користење клетки од самите пациенти. Ваквите терапии имаат значителен медицински потенцијал, но нивното производство често е сложено, скапо и ограничено на специјализирани установи.

Cellino настојува да го промени тоа преку автоматизација на лабораториските процеси. Наместо голем дел од работата да се извршува рачно, компанијата развива технологија што би овозможила поконтролирано и поефикасно производство на клеточни терапии, со можност тие во иднина да станат подостапни за пациентите.

Потенцијалот на оваа технологија привлече значителен инвестициски интерес. Досега Cellino има обезбедено 96 милиони долари капитал од инвеститори, меѓу кои се 8VC, Felicis и Khosla Ventures. Компанијата има склучено и договор вреден 25 милиони долари со американската Агенција за напредни истражувачки проекти во здравството, позната како ARPA-H.

Средствата од овој договор се наменети за развој на модуларна технологија што би можела да го поедностави производството на персонализирани клеточни терапии. Целта е во иднина ваквите третмани да не зависат исклучиво од скапи и сложени лабораториски капацитети, туку да можат да се произведуваат поефикасно.

Според проценките на инвестициската база PitchBook, вредноста на Cellino по последната рунда капитално финансирање во 2022 година достигнала околу 140 милиони долари. Со новата услуга Reservoir, компанијата влегува и на пазарот на директни здравствени услуги за потрошувачи, кој сè повеќе се поврзува со превенцијата, биолошкото следење и долговечноста.

Во последните години расте интересот за технологии што им овозможуваат на луѓето подетално да ја следат состојбата на организмот. Паметните уреди, анализите на крвта и различните персонализирани здравствени услуги стануваат дел од поширок тренд во кој потрошувачите сакаат да располагаат со повеќе информации за сопственото здравје.

Reservoir се обидува да направи дополнителен чекор, нудејќи не само информации за моменталната состојба на организмот, туку и физичко зачувување на биолошки материјал. Разликата е значајна, бидејќи клиентите не добиваат непосредна медицинска корист, туку плаќаат за потенцијална можност што би можела да се појави во иднина.

Услугата првично е достапна преку клиники на шест локации во три американски сојузни држави, меѓу кои се наведуваат Сан Франциско, Лос Анџелес, Мајами и Њујорк. Компанијата нуди и можност за земање крв во домашни услови, а планира постепено да ја проширува географската достапност.

Важен дел од деловниот модел е и сопственоста врз зачуваните клетки. Според условите на компанијата, клиентите остануваат сопственици на својот биолошки материјал, а неговото ослободување од складиштето може да се изврши само на нивно барање и со одобрение од лекар.

Ова прашање е особено значајно бидејќи станува збор за чувствителен биолошки материјал што може да има лична и медицинска вредност. Долгорочното складирање подразбира и потреба од сигурна инфраструктура, јасни правила за пристап и доверба дека компанијата ќе може да ги исполнува своите обврски во текот на повеќе децении.

Според Саклајен, интерес за услугата веќе покажале неколку стотици луѓе, иако досега таа главно се ширела преку лични препораки. Со официјалното претставување на Reservoir, компанијата очекува да добие појасна слика за тоа колку луѓе се подготвени да платат значителен износ за зачувување клетки без гарантирана иднина примена.

Најголемото прашање останува дали медицината навистина ќе развие третмани што ќе можат да ги искористат овие клетки на начин што денес не е возможен. Напредокот во клеточните терапии, имунотерапијата и регенеративната медицина отвора нови истражувачки насоки, но од научен потенцијал до безбеден и широко достапен третман често поминуваат многу години.

Затоа новата услуга на Cellino истовремено претставува технолошка иновација и финансиски ризик за корисниците. За 5.000 долари почетен трошок и дополнителна годишна претплата, тие добиваат можност да зачуваат дел од својот имунолошки систем, но не и ветување дека тој некогаш ќе им биде потребен или медицински употреблив.

Идејата за зачувување на сопствените клетки може да стане важен дел од идната персонализирана медицина, особено доколку научните истражувања овозможат нови начини за нивна примена. Засега, меѓутоа, Reservoir продава можност за иднината, а не докажан начин за подобрување на здравјето.

Токму во тоа се состои и најголемата дилема на овој нов биотехнолошки пазар: дали луѓето денес ќе платат илјадници долари за нешто што можеби еден ден ќе им го спаси животот, иако никој сè уште не може да гарантира дека таквата можност навистина ќе постои?