Како Трамп со заштита на птици и лилјаци си обезбедува огромни даночни олеснувања од своите голф-терени?

Американскиот претседател Доналд Трамп со години користи необична даночна стратегија преку која сопствените голф-терени ги претставува како земјишта од особено значење за заштитата на природата. На тој начин, без да се откаже од сопственоста или од приходите што ги остваруваат неговите клубови, може да добие даночни олеснувања вредни стотици милиони долари. Според истражувањето на Forbes, вкупната вредност на приходите што би можеле да бидат опфатени со ваквите даночни одбитоци надминува една милијарда долари.

Во центарот на најновиот случај се наоѓа голф-клубот Trump National во Јупитер, Флорида, каде што во септември 2025 година пристигнале експерти за заштита на животната средина. Тие три дена го истражувале растителниот и животинскиот свет, ги евидентирале птиците, ги анализирале звуците на лилјаците и ја проценувале природната вредност на просторот. Резултатите биле претставени во извештај од 180 страници, кој станал важен дел од постапката за обезбедување даночно олеснување.

Станува збор за механизам предвиден во американското законодавство, кој им овозможува на сопствениците на земјиште да добијат даночни одбитоци доколку трајно се откажат од одредени права за негова понатамошна изградба. Идејата е преку ограничување на градежните активности да се зачуваат природните живеалишта, зелените површини и другите еколошки вредности. Меѓутоа, особеноста на овој механизам е што сопственикот може да продолжи да го користи земјиштето за постојната дејност.

Токму оваа можност ја користи Трамп. Неговата компанија се откажува од правото на дополнителна изградба на одредени површини, но голф-клубовите продолжуваат да функционираат и да наплатуваат членарини и други услуги. Истовремено, вредноста на правата од кои се откажува може да биде прикажана како добротворна донација, што создава основа за намалување на даночните обврски.

Според проценките на Forbes, најновиот договор поврзан со голф-клубот во Јупитер би можел да му овозможи на американскиот претседател даночен одбиток од приближно 825 милиони долари. Тоа не значи дека Трамп директно ќе добие толкава сума од државата, туку дека потенцијално ќе може да намали значителен дел од приходите што подлежат на оданочување. Точната финансиска корист сè уште не е утврдена, а проценката се темели на претходни слични трансакции и анализи на даночни експерти.

Ваквата стратегија добива дополнително значење поради огромните приходи што Трамп ги остварил во 2025 година. Според пресметките на Forbes, неговите активности поврзани со криптовалути му донеле околу 1,4 милијарди долари, додека работењето со недвижности обезбедило повеќе од 200 милиони долари. Поради тоа, неговата проценета даночна обврска надминала 500 милиони долари, што го прави секое големо даночно олеснување особено значајно.

Ова не е првпат американскиот претседател да користи ваков пристап. Почетоците на стратегијата датираат од пред повеќе од две децении, кога Трамп го развивал својот голф-комплекс во Бедминстер, Њу Џерси. Таму, со помош на советникот за животна средина Едвард Русо, започнал да ги истражува можностите за ограничување на идната изградба во замена за даночни поволности.

Во 2005 година Трамп ѝ ги отстапил на локалната заедница правата за дополнителна изградба на дел од земјиштето. Подоцнежната проценка покажала дека тие права наводно вредат 39 милиони долари, иако самиот имот претходно бил купен за осум милиони долари, со преземање дополнителни обврски. Според Forbes, ваквата проценка можела да му ја намали даночната обврска за околу 14 милиони долари.

Американската даночна управа IRS, сепак, ја оспорила оправданоста на одбитокот. Институцијата сметала дека користењето земјиште како голф-терен не претставува автоматски активност за зачувување на природата, а дополнително ја довела во прашање и проценетата вредност на правата за изградба. Следувале повеќегодишни несогласувања, кои, според извори запознаени со случајот, на крајот биле решени со договор.

И покрај ваквите спорови, Трамп продолжил да ја применува истата стратегија и на други недвижности. Според анализата на Forbes, од 2005 до 2025 година неговите компании најмалку петпати склучиле договори за ограничување на изградбата со цел зачувување на земјиште. Во сите случаи сопственоста останала кај Трамп, додека правата за дополнителен развој биле предмет на донација.

Вкупно, ваквите договори би можеле да овозможат даночни одбитоци што опфаќаат повеќе од една милијарда долари приходи, со проценета даночна заштеда од околу 450 милиони долари. Сепак, станува збор за пресметки, а не за потврдени конечни износи што американската даночна управа ги признала.

Особено внимание привлекуваат и случаите во кои американските власти ги оспорувале проценките на вредноста на донираните права. Во Њујорк и Калифорнија, Трамп во 2014 и 2015 година се откажал од можноста за изградба на делови од своите имоти, при што вредноста на тие права била проценета на вкупно 46 милиони долари. Обвинителството во Њујорк подоцна тврдеше дека компанијата Trump Organization користела неточни податоци за да ја зголеми вредноста на донациите, додека семејството Трамп ги отфрли таквите обвинувања.

Новата трансакција во Флорида отвора и прашања за можен судир на интереси, бидејќи Трамп истовремено е претседател на САД и лице со значителни приватни даночни интереси. Неговата компанија ги донирала правата за изградба во декември 2025 година, а веќе следниот месец Трамп покренал судска постапка против IRS, тврдејќи дека институцијата не успеала соодветно да ги заштити неговите даночни податоци за време на првиот претседателски мандат.

Во мај 2026 година американското Министерство за правда објавило спогодба поврзана со оваа постапка. Според Forbes, формулацијата на договорот предизвикала дилеми околу тоа дали може да го ограничи правото на државата да покренува одредени постапки против Трамп, неговото семејство и нивните компании. Претставници на Министерството тврделе дека спогодбата не се однесува на неговите даночни пријави за 2025 година, но дел од правните експерти изразиле поинакво толкување.

Дополнителни прашања се појавуваат и околу организацијата Barn Group Land Trust, која ги примила правата за изградба поврзани со најновата донација. Според истражувањето на Forbes, оваа непрофитна организација и претходно била вклучена во трансакции што привлекле внимание од даночните власти поради исклучително високите проценки на вредноста на донираните права. Нејзиното раководство, сепак, тврди дека организацијата не учествува во проценувањето на земјиштето и дека нејзината основна мисија е заштита на природните површини.

Посебно интересна е улогата на Едвард Русо, долгогодишниот советник на Трамп за прашања поврзани со животната средина. Тој и понатаму соработува со Trump Organization, а истовремено добил и советодавна улога во претседателската администрација. Според Forbes, Русо работи на можноста слични договори да бидат применети и на преостанатите три голф-терени во комплексот Trump National Doral, што потенцијално би можело да создаде дополнителни големи даночни одбитоци.

Случајот ја отвора пошироката дебата за тоа каде завршува законското даночно планирање, а каде започнува злоупотребата на поволностите наменети за јавен интерес. Иако американските закони дозволуваат даночни олеснувања за зачувување на природата, нивната оправданост во голема мера зависи од реалната еколошка вредност на земјиштето и од точноста на проценките за правата од кои сопствениците се откажуваат.

За критичарите, проблематично е што голф-комплексите можат да продолжат да работат речиси непроменето, додека нивните сопственици добиваат можност за значително намалување на даночните обврски. Од друга страна, поддржувачите на ваквите механизми истакнуваат дека трајното ограничување на изградбата сепак може да има вистинска вредност за зачувувањето на зелените површини.

Во случајот на Трамп, прашањето е дополнително чувствително поради неговата политичка функција и влијанието врз федералните институции. Затоа конечната проценка за оправданоста на даночните одбитоци не е само финансиско прашање, туку и тест за независноста на институциите и еднаквата примена на законите.

Истражувањето на Forbes покажува како една законска можност, првично создадена за поттикнување на заштитата на природата, може да прерасне во исклучително моќна алатка за даночно планирање кај најбогатите сопственици на недвижности. Дали конкретните договори на Трамп ќе бидат целосно прифатени од надлежните институции останува отворено прашање, но нивните потенцијални финансиски ефекти веќе предизвикуваат сериозна јавна дебата во САД.