Пред 67 години зборувал за она што денес го менува светот: Творецот на Џејмс Бонд верувал во електричните автомобили

Додека автомобилската индустрија денес вложува милијарди евра во развојот на електрични возила, малкумина знаат дека еден од најпознатите писатели на минатиот век уште во 1959 година јавно зборувал за потребата бензинските мотори да бидат заменети со електрични. Станува збор за Ијан Флеминг, британскиот автор кој го создаде легендарниот таен агент Џејмс Бонд, човек чиј книжевен свет подоцна стана неразделно поврзан со моќните спортски автомобили.

На прв поглед, ваквиот став изгледа изненадувачки. Џејмс Бонд со децении е симбол на брзината, луксузот и автомобилската моќ, а неговите возила се меѓу најпрепознатливите во филмската историја. Сепак, човекот што го измислил агентот 007 имал многу поинаква визија за иднината на автомобилскиот транспорт.

Во време кога бензинските автомобили биле неприкосновени на патиштата, Флеминг сметал дека моторот со внатрешно согорување претставува застарена технологија. Неговото размислување било особено необично за периодот кога автомобилската индустрија бележела силен развој, а електричните возила речиси и не биле дел од пошироката јавна дебата.

Денес, повеќе од шест децении подоцна, светските производители се соочуваат токму со прашањето што Флеминг го отворил уште во средината на минатиот век. Дали иднината на автомобилите е во електричниот погон и колку брзо традиционалните бензински и дизел-мотори ќе го изгубат своето место на пазарот?

Кина во последните години силно инвестира во електричната мобилност и станува еден од главните двигатели на технолошките промени во автомобилската индустрија. Европските производители исто така вложуваат значителни средства во електрификацијата, додека во Соединетите Американски Држави развојот на овој сектор се соочува со политички и пазарни предизвици, особено поради скептичниот однос на администрацијата на претседателот Доналд Трамп кон електричните автомобили.

Во вакви околности, повторно привлече внимание едно старо интервју со Ијан Флеминг од 1959 година. Снимката ја открил и ја претставил авторот на видеосодржини Роланд Хулм, потсетувајќи на ставовите што писателот ги изнел многу пред електричните автомобили да станат една од главните теми во современата автомобилска индустрија.

Во интервјуто, Флеминг отворено го критикувал моторот со внатрешно согорување, оценувајќи го како неефикасен, бучен и штетен. Според неговото размислување, само мал дел од енергијата содржана во горивото се претвора во корисна работа, додека остатокот се губи во форма на топлина и издувни гасови.

Писателот сметал дека таквата технологија треба постепено да се напушти и да биде заменета со некаков облик на електричен мотор. Тоа била јасна поддршка за електричниот погон во време кога автомобилите со бензински мотори биле доминантни, а прашањата за енергетската ефикасност и загадувањето немале исто место во јавноста како денес.

Интересно е што Флеминг не бил автомобилски инженер, ниту пак неговата професионална кариера била поврзана со развојот на електрични возила. Тој бил писател и поранешен разузнавач, најпознат по создавањето на еден од најпопуларните измислени ликови во светската книжевност и кинематографија.

Сепак, автомобилите имале важно место во неговите романи. Во оригиналните книжевни приказни, Џејмс Бонд возел луксузни и спортски автомобили, меѓу кои посебно место имала британската марка „Бентли“. Возилата биле дел од карактерот на агентот, претставувајќи комбинација од префинет вкус, високи перформанси и технолошка напредност.

Во романот „Голдфингер“, објавен во 1959 година, Флеминг го сместил Бонд зад воланот на „Астон Мартин ДБ3“, автомобил опремен со дополнителни функции. Кога приказната во 1964 година била пренесена на филмското платно, продукцијата го избрала моделот „Астон Мартин ДБ5“, кој подоцна станал еден од најпознатите автомобили во историјата на кинематографијата.

Филмскиот ДБ5 бил опремен со необични додатоци, меѓу кои катапултирачко седиште, митралези и различни уреди наменети за опасните мисии на тајниот агент. Токму овој автомобил помогнал да се создаде препознатливата врска меѓу Џејмс Бонд и британските луксузни спортски возила.

Популарноста на моделот не исчезнала ниту со промената на генерациите актери. „Астон Мартин ДБ5“ се појавувал во повеќе филмови од серијалот, вклучувајќи го и „Не е време за умирање“ од 2021 година, последниот филм во кој Даниел Крег го толкуваше агентот 007.

Токму тука се појавува интересен контраст меѓу личните ставови на Флеминг и автомобилскиот имиџ на неговиот најпознат лик. Додека писателот уште во 1959 година ја застапувал идејата за напуштање на бензинските мотори, филмскиот Бонд со децении останал верен на моќните автомобили со традиционален погон.

Во досегашните филмови немало јасен сигнал дека електричен автомобил би можел да стане главното возило на агентот 007. Сепак, промените во автомобилската индустрија и новата фаза во развојот на филмскиот серијал повторно го отвораат ова прашање.

По филмот „Не е време за умирање“, франшизата влезе во период на значителни промени. Даниел Крег се повлече од улогата, а во меѓувреме „Амазон“ ја купи филмската компанија „Метро-Голдвин-Мајер“ за 8,45 милијарди долари, со што доби важна позиција во иднината на познатиот серијал.

Во подготовка е нов филм за Џејмс Бонд, а режијата му е доверена на Дени Вилнев. Сè уште не е познато кој актер ќе ја преземе улогата на најпознатиот британски таен агент, ниту каков автомобил ќе го придружува во неговите следни мисии.

Токму изборот на возилото би можел да има особено симболично значење. Ако новиот Џејмс Бонд седне зад воланот на електричен автомобил, тоа би претставувало голема промена во традицијата на серијалот, но истовремено и интересно приближување кон идејата што неговиот творец ја застапувал пред речиси седум децении.

Се разбира, таквата можност засега останува само претпоставка. Нема потврда дека новиот филм ќе го напушти традиционалниот автомобилски имиџ на Бонд или дека електричниот погон ќе добие централно место во приказната.

Но, повторното откривање на интервјуто со Флеминг покажува дека дебатата за иднината на автомобилите не е толку нова колку што често изгледа. Прашањата за ефикасноста на моторите, загадувањето и потребата од поинакви технологии биле поставувани многу пред современите електрични возила да станат комерцијално распространети.

Она што денес претставува една од најголемите трансформации во глобалната автомобилска индустрија, за Ијан Флеминг уште во 1959 година било логичен правец на технолошкиот развој. И додека светот сè уште расправа колку брзо треба да се откаже од бензинските мотори, творецот на Џејмс Бонд одамна имал јасен став.

Можеби најголемата иронија е токму во тоа што човекот кој го направи „Астон Мартин“ симбол на автомобилската елеганција и моќ, истовремено верувал дека иднината не им припаѓа на бучните бензински мотори, туку на електричниот погон.