Од легенда на мобилната телефонија до речиси заборавен бренд: Што се случи со „Сони“?

Некогаш телефоните на „Сони Ериксон“ беа меѓу најпосакуваните во светот, препознатливи по квалитетните камери, музичките можности и впечатливиот дизајн. Денес, иако јапонската компанија продолжува да произведува паметни телефони под брендот „Иксперија“, нејзиното присуство на глобалниот пазар е речиси незабележливо. Приказната за овој производител покажува колку брзо може да се промени технолошката индустрија и како компанија што некогаш поставувала стандарди може да ја изгуби трката со конкуренцијата.

Почетоците на „Сони“ во мобилната телефонија датираат од 1992 година, но вистинскиот пробив се случи по здружувањето со шведскиот „Ериксон“ во 2001 година. Партнерството ги обедини јапонскиот дизајн и искуството во потрошувачката електроника со шведското познавање на телекомуникациските технологии. Резултатот беше создавање бренд што за релативно кратко време успеа да привлече милиони корисници.

Моделите Т610, К750и и В800и оставија силен белег во периодот кога мобилните телефони сè уште главно се користеа за разговори и пораки. „Сони Ериксон“ беше меѓу производителите што ја претворија камерата во важен дел од мобилниот телефон, додека серијата „Вокмен“ овозможи слушањето музика да стане една од неговите главни функции. Подоцна, телефоните „Сајбер-шот“ дополнително ја зацврстија репутацијата на компанијата во мобилната фотографија.

Успехот го достигна врвот во 2007 година, кога „Сони Ериксон“ имаше приближно девет проценти од светскиот пазар и беше четврти најголем производител на мобилни телефони. Компанијата продаваше десетици милиони уреди годишно, а нејзините производи имаа особено лојални корисници. Сепак, токму во периодот на најголемиот успех започна технолошката промена што суштински ќе ја измени индустријата.

Појавата на првиот „Ајфон“ во 2007 година го означи почетокот на нова ера. Наместо телефони што се истакнуваат со една посебна функција, купувачите постепено почнаа да бараат уреди со големи екрани на допир, напредни оперативни системи и широк избор на апликации. „Сони Ериксон“ не успеа доволно брзо да се приспособи на новите правила.

Компанијата претходно развиваше паметни телефони со платформата „Симбијан“, но проблемите со софтверската компатибилност и ограничениот број апликации ја намалија нејзината конкурентност. Следуваа обиди со „Виндоус мобајл“, а првиот телефон „Иксперија“ со оперативниот систем „Андроид“ се појави дури во 2010 година. Во меѓувреме, „Епл“, „Самсунг“ и други производители веќе заземаа значителен дел од новиот пазар.

Последиците беа сериозни. Пазарниот удел на „Сони Ериксон“ се намали од околу девет проценти во 2007 година на 4,5 проценти во 2009 година. Компанијата сè потешко успеваше да ги следи конкурентите, а промените во мобилната индустрија бараа побрзи одлуки и поголеми инвестиции.

Во 2012 година „Сони“ целосно го презеде мобилниот бизнис, откупувајќи го уделот на „Ериксон“ за 1,05 милијарди евра. Со тоа јапонската компанија доби можност самостојно да ја развива серијата „Иксперија“, но враќањето на старите позиции се покажа како исклучително тешка задача.

Следуваше период на интензивно претставување нови модели, меѓу кои особено се истакнуваше серијата „Иксперија З“. Телефоните се издвојуваа со препознатлив дизајн, квалитетни екрани и заштита од вода, но добрите технички решенија не беа доволни за пресврт во продажбата. Според податоците наведени во анализата, годишната продажба се намалила од околу 33 милиони паметни телефони во 2012 година на 14,6 милиони во 2016 година.

Соочена со загуби и силна конкуренција, компанијата постепено ја промени стратегијата. Наместо да се натпреварува со најголемите производители по бројот на продадени уреди, „Сони“ реши да се насочи кон помала група купувачи подготвени да платат повеќе за специфични функции и висок квалитет на изработка.

Промената започна да дава резултати по намалувањето на трошоците и реорганизацијата на работењето. Во финансиската година што заврши во март 2021 година, мобилниот бизнис оствари оперативна добивка од 27,7 милијарди јени, иако продажбата изнесуваше само 2,9 милиони телефони. Тоа покажа дека компанијата може да работи профитабилно и без масовна продажба.

Денешните модели „Иксперија“ се наменети првенствено за корисници што особено ја ценат мобилната фотографија, рачните поставки на камерата и можностите за снимање видео. „Сони“ продолжува да задржува функции што многу конкуренти ги напуштија, како приклучокот за слушалки и можноста за проширување на меморијата со картичка.

Во 2026 година компанијата ги претстави „Иксперија 1 VIII“ и „Иксперија 10 VIII“, но нивното појавување не предизвика внимание споредливо со она од најуспешните години на брендот. Пазарниот удел останува под еден процент, а главен пазар е Јапонија. Високите цени дополнително го ограничуваат кругот на потенцијални купувачи, особено кога конкурентските производители нудат повеќе можности во истите ценовни категории.

Дополнителен удар врз репутацијата беше проблемот со моделот „Иксперија 1 VII“ во 2025 година, кога поради технички дефект беа привремено прекинати продажбите. Компанијата организираше бесплатна замена на засегнатите уреди и направи промени во производствениот процес, но случајот покажа колку е важна довербата на купувачите за бренд што повеќе не се потпира на голем обем на продажба.

Сепак, мобилните телефони не се единствената причина поради која „Сони“ останува присутен во оваа индустрија. Јапонскиот гигант има значајна улога во производството на сензори за камери што ги користат и други производители, а располага и со развиен екосистем од фотоапарати, телевизори, аудиоопрема и гејминг-технологија. Паметните телефони претставуваат уште еден начин овие технологии да се поврзат во единствено корисничко искуство.

Историјата на „Сони“ во мобилната телефонија е пример дека технолошката предност не гарантира траен пазарен успех. Компанијата што некогаш беше меѓу најголемите производители не успеа навреме да ја следи револуцијата на паметните телефони, но наместо целосно да се повлече, избра да опстане со поинаков деловен модел.

Денес „Иксперија“ повеќе не е бренд што се обидува да го освои масовниот пазар. Неговата иднина се темели на помала, но верна група корисници, додека „Сони“ останува влијателен технолошки играч преку компонентите и технологиите што ги користи пошироката индустрија. Иако времињата на „Сони Ериксон“ одамна поминаа, неговото наследство сè уште е присутно во начинот на кој денес ги користиме мобилните телефони.