Зимата доаѓа, а сметките веќе загрижуваат: Колку ќе нè чини греењето оваа сезона?

Грејната сезона сè уште не започнала во полн интензитет, но за македонските домаќинства пресметките веќе се прават. Некој набавува огревно дрво, друг проверува колку чинат пелетите, дел од семејствата ќе се греат со инвертер-клими, а во Скопје голем број станови се приклучени на системот за централно греење.

Начинот на греење е различен, но прашањето е исто – колку пари ќе бидат потребни за да се помине претстојната зима?

За голем број домаќинства, особено во куќите и во помалите градови и населени места, огревното дрво останува еден од традиционалните избори. Семејствата што се греат на дрва обично не ја гледаат само цената на еден кубен метар, туку уште пред почетокот на сезоната пресметуваат колкава количина ќе им биде потребна до пролет.

Токму тука се појавуваат големи разлики. Една добро изолирана куќа со квалитетна печка може да потроши значително помалку дрва од објект со стара столарија, слаба изолација и неефикасен систем за греење.

На конечниот трошок влијае и квалитетот на дрвото. Сувото огревно дрво има подобро согорување од влажното, а важни се и видот на дрвото, начинот на складирање и ефикасноста на печката. Затоа пониската цена при купувањето не значи секогаш и поевтина грејна сезона.

Пелетите се втора важна опција за домаќинствата што користат печки и котли на цврсто гориво.

Според понудите на домашниот пазар наведени во анализата, еден тон пелети оваа сезона се движи приближно од 14.500 до 22.000 денари, зависно од производителот, квалитетот и количината. На одредени продажни места цената е и повисока.

Вреќа од 15 килограми може да достигне цена од околу 340 до 360 денари, додека палета во дел од понудите се продава за повеќе од 23.000 денари.

Ако едно домаќинство во студен период троши по две вреќи дневно, при цена од 340 денари за вреќа дневниот трошок би изнесувал околу 680 денари. За еден месец тоа се повеќе од 20.000 денари.

Секако, ова е само пример, а не трошок што важи за секој дом. Реалната потрошувачка зависи од квадратурата, температурите, изолацијата, саканата температура во просториите и ефикасноста на системот.

Од друга страна, сè повеќе домаќинства, особено во становите, греењето го решаваат со електрична енергија.

Инвертер-климите во последните години станаа една од најчестите алтернативи. Нивната предност е што не ја претвораат електричната енергија директно во топлина како класичната електрична греалка, туку работат како топлински пумпи. Поради тоа, во соодветни услови можат да обезбедат повеќе топлинска енергија од количината електрична енергија што ја трошат.

Но и тука нема една сметка што важи за сите.

Колку ќе троши инвертер-климата зависи од надворешната температура, големината и изолацијата на просторот, поставената температура, ефикасноста на самиот уред и колку часа дневно работи.

Кај електричната енергија особено е важно и во кој тарифен период се троши струјата.

Од почетокот на 2026 година цената на активната електрична енергија во ниската тарифа за домаќинствата изнесува 2,1893 денари за киловат-час. Во високата тарифа се применуваат блокови, при што цената на активната енергија се движи од 4,7074 денари за киловат-час во првиот блок до 19,1904 денари во четвртиот блок. На сметката се додаваат и другите регулирани компоненти, меѓу кои надоместокот за пренос и дистрибуција.

Ниската тарифа важи од 13 до 15 часот и од 22 до 7 часот, а евтина струја има и во текот на викендот според важечкиот тарифен распоред.

Тоа е особено важно за домаќинствата што значителен дел од греењето го покриваат со струја. Колку е поголема потрошувачката во високата тарифа, толку е поголем ризикот домаќинството да влезе во поскапите блокови.

Греењето со обични електрични греалки, калорифери, електрични радијатори и слични уреди може да биде практично, но при долготрајна употреба потрошувачката лесно станува значителна.

На пример, електрична греалка со моќност од два киловати, ако работи шест часа дневно со полна моќност, теоретски би потрошила 12 киловат-часа дневно. За еден месец тоа се околу 360 киловат-часа само за тој уред.

Токму затоа директното електрично греење и греењето со современа инвертер-клима не треба да се ставаат во иста категорија само затоа што и двете користат струја.

За голем број скопски домаќинства постои и друга опција – централното греење.

Од 1 август 2026 година цената на топлинската енергија за домаќинствата што ги снабдува ЕСМ Снабдување е зголемена. Регулаторната комисија за енергетика ја утврди цената на топлинската енергија на 2,8491 денари за киловат-час, заедно со посебната компонента за ангажирана топлинска моќност.

Според пресметките објавени при носењето на новите цени, за просечен стан од 60 квадратни метри зголемувањето на трошокот изнесува околу 140 денари. За корисниците на ЕСМ Снабдување цената беше зголемена за 5,96 проценти.

Почетокот на сезоната зависи и од временските услови. ЕСМ Снабдување на 5 октомври соопшти дека за 6 октомври сè уште не биле исполнети условите за производство и испорака на топлинска енергија, а до 15 октомври компанијата секојдневно објавува информации дали се исполнети условите за почеток на греењето.

Дел од домаќинствата користат и други решенија. Котлите на дрва и пелети овозможуваат загревање на цел дом преку радијатори, а таму каде што постојат услови се користат и топлински пумпи, кои имаат повисока почетна инвестиција, но можат да понудат висока енергетска ефикасност.

Јагленот сè уште е присутен, но за значително помал дел од домаќинствата во споредба со другите начини на греење.

Во дел од актуелните понуди може да се најде јаглен по цена од околу 6.500 денари за тон. Сепак, само споредувањето на оваа цена со тон пелети или со количина дрва не покажува кој енергент е навистина најевтин.

Калоричната вредност, влажноста, квалитетот на горивото, ефикасноста на печката и потребната количина можат целосно да ја променат конечната пресметка.

Всушност, токму тоа е најголемата грешка кога се споредуваат различните начини на греење.

Не е доволно да се споредат еден кубен метар дрва, еден тон пелети, еден тон јаглен и еден киловат-час електрична енергија. Секој енергент содржи различна количина енергија, а секој систем претвора различен дел од неа во корисна топлина.

Затоа најевтиниот начин на греење на хартија не мора да биде најевтин и во конкретен дом.

Стан од 60 квадратни метри со добра изолација и современа инвертер-клима има сосема поинаква енергетска пресметка од куќа од 150 квадратни метри со стара столарија и печка на дрва.

Истото важи и обратно. За домаќинство што има пристап до огревно дрво по поволна цена и веќе поседува ефикасен систем за греење, преминувањето на друг енергент не мора автоматски да донесе заштеда.

Изолацијата останува еден од најважните фактори без оглед дали домот се загрева со струја, дрва, пелети или централно греење.

Секој киловат топлина што ќе излезе низ старите прозорци, покривот или неизолираните ѕидови мора повторно да се произведе и повторно да се плати.

Затоа вистинската пресметка за претстојната зима не почнува со прашањето дали дрвата, пелетите или струјата се најевтини. Почнува со тоа колку енергија му е потребна на конкретниот дом за да остане топол.

Зимата сè уште не стегнала, но домашните буџети веќе се подготвуваат за неа. Некои ќе наполнат дрва, други ќе обезбедат пелети, трети ќе го притиснат копчето на инвертер-климата, а дел од скопјани ќе ги чекаат топлите радијатори од системот за централно греење.

Различни начини, но иста цел – домот да остане топол, а сметката на крајот од месецот да биде што е можно пониска.