Многу повеќе од игра: Спортот станува една од најголемите европски индустрии

Спортот одамна не е само натпревар меѓу клубови, репрезентации и професионални спортисти. Зад стадионите, салите и големите спортски настани се развива огромен економски систем во кој работат милиони луѓе, а производството и трговијата со спортска опрема создаваат промет вреден милијарди евра.

Најновите европски податоци покажуваат дека значењето на овој сектор продолжува да расте. Од тренери и луѓе вработени во клубовите, преку организатори на спортски активности, до производители и продавачи на опрема, спортот создава сè поширок синџир на работни места и деловни можности.

По повод Европската недела на спортот, која се одржува од 23 до 30 септември, Евростат објави податоци што даваат поширока слика за економската тежина на спортот во Европската Унија.

Во 2025 година во спортскиот сектор во ЕУ биле вработени 1,8 милиони луѓе. Само една година претходно бројката изнесувала 1,6 милиони, што покажува дека секторот продолжува да отвора работни места.

Мажите сè уште се побројни меѓу вработените. Тие учествувале со 56 проценти во вкупната вработеност во спортот, додека жените имале удел од 44 проценти.

Интересна е и старосната структура. Околу 60 проценти од луѓето што работеле во спортскиот сектор биле на возраст од 30 до 64 години. Младите меѓу 15 и 29 години учествувале со 36 проценти, додека преостанатите четири проценти биле лица постари од 65 години.

Овие бројки покажуваат дека спортот не е значаен само како професионална кариера за спортистите. Околу нив функционира цела економија во која се потребни различни професии и вештини, а голем дел од работните места воопшто не подразбираат директно учество во натпреварите.

Но вработеноста е само еден дел од економската приказна.

Голем бизнис се развива и околу производството и продажбата на спортска опрема. Европските компании произведуваат широк спектар производи, додека истовремено огромни количества опрема пристигнуваат од странските пазари.

Во 2024 година Европската Унија увезла спортска опрема во вредност од 10,8 милијарди евра. Тоа претставувало околу 0,4 проценти од вкупниот увоз на Унијата.

Истовремено, извозот на спортска опрема од ЕУ достигнал 7,3 милијарди евра, односно околу 0,3 проценти од вкупниот европски извоз.

Разликата меѓу овие две бројки покажува дека Европската Унија купува повеќе спортска опрема од странство отколку што продава на пазарите надвор од нејзините граници.

Кина убедливо се издвојува како најголем снабдувач. Во текот на 2024 година од кинескиот пазар во ЕУ пристигнала спортска опрема во вредност од 4,5 милијарди евра. Тоа значи дека значителен дел од европската побарувачка и понатаму се задоволува преку кинеското производство.

Кога станува збор за извозот, најважен пазар биле Соединетите Американски Држави. Вредноста на спортската опрема извезена од ЕУ кон американскиот пазар достигнала 1,6 милијарди евра.

Сепак, Европа располага и со значителна сопствена производствена база.

Во 2024 година во Европската Унија работеле 5.380 производители на спортска опрема. Нивниот вкупен промет достигнал осум милијарди евра, што покажува дека зад спортските активности постои развиена индустрија со илјадници компании.

Но сегашните бројки би можеле да бидат само дел од многу поголема приказна во следната деценија.

Според проценките на Market Data Forecast наведени во изворот, европскиот пазар на спортска опрема во 2025 година бил проценет на 164,59 милијарди евра. До 2034 година неговата вредност би можела да достигне 302,60 милијарди евра.

Доколку ваквата проекција се оствари, станува збор за зголемување од речиси 138 милијарди евра за помалку од една деценија.

Причините за растот се повеќеслојни. Сè повеќе луѓе се вклучуваат во спортски и фитнес активности, а паралелно расте и интересот за здравјето, физичката активност и активниот начин на живот. Тоа директно ја зголемува побарувачката за спортска облека, обувки и различни видови опрема.

Потрошувачите истовремено се подготвени да издвојуваат повеќе за производи од повисока класа, што дополнително ја зголемува вредноста на пазарот. Спортската опрема веќе не се купува исклучиво од луѓе што професионално или активно се занимаваат со спорт. Спортската облека и обувки станаа дел и од секојдневниот живот.

Важна улога во растот има и онлајн трговијата. Производителите и брендовите денес многу полесно можат директно да стигнат до купувачите, а потрошувачите имаат пристап до огромен избор на производи без оглед на тоа каде се наоѓаат.

Дополнителен импулс доаѓа од технолошките иновации. Спортската индустрија сè повеќе се поврзува со паметни уреди, нови материјали и производи што овозможуваат следење и подобрување на физичките перформанси. На тој начин границата меѓу традиционалната спортска опрема и технологијата постепено се намалува.

Според Market Data Forecast, растот го поддржува и зголемената институционална поддршка за рекреативниот и натпреварувачкиот спорт.

Сите овие трендови покажуваат дека спортот во Европа треба да се гледа многу пошироко од резултатите на теренот.

Зад секој клуб, фитнес-центар, спортски настан или продаден пар спортски обувки постои економски синџир што создава работни места и приходи. Во него се вклучени производители, трговци, тренери, организатори, технолошки компании и голем број други професии.

Бројката од 1,8 милиони вработени покажува колку е голем човечкиот дел од оваа индустрија, додека милијардите евра во производство, увоз и извоз ја откриваат нејзината економска тежина.

Ако се остварат прогнозите за раст на пазарот на спортска опрема до 2034 година, спортот ќе продолжи да станува уште поважен европски бизнис. Натпреварите можеби се највидливиот дел од индустријата, но најголемата економска приказна се случува далеку пошироко од самиот терен.