Од првата заработка до милијардите: Како ги започнале кариерите најпознатите бизнисмени?

Пред да изградат компании вредни милијарди долари, некои од најпознатите претприемачи во светот заработувале од достава на весници, продажба на вреќи за ѓубре, работа во ресторани и развивање едноставни компјутерски програми. Нивните први работни искуства биле далеку од луксузните канцеларии и големите деловни зделки по кои денес се препознатливи.

Иако нивните кариери се развивале на различни начини, заедничко им е тоа што многумина почнале да работат уште како тинејџери. За едни првата заработка била можност да научат како функционира продажбата, за други почеток на сопствен бизнис, а за трети прилика да откријат во која индустрија сакаат да ја градат иднината.

Џорџо Армани, чие име подоцна стана препознатливо во светот на луксузната мода, не ја започнал кариерата како моден дизајнер. Во 1957 година, додека ја отслужувал воената служба во Италија, за време на престој во Милано добил понуда од пријател да работи како асистент на фотограф во продавница. Неговата тогашна часовна заработка изнесувала 1,38 долари.

Таа навидум случајна можност му го отворила патот кон модната индустрија. Подоцна се вработил во познатата миланска стоковна куќа „Ла Ринашенте“, каде што стекнал искуство што ќе има значајна улога во неговиот понатамошен професионален развој.

Сосема поинаков почеток имал Тревис Каланик, еден од основачите на „Убер“. Како тинејџер продавал ножеви од врата до врата за компанијата „Катко“, а неговата заработка во 1998 година изнесувала 10,26 долари на час. Работата подразбирала директен контакт со купувачите и постојано убедување некој да го купи понудениот производ.

На 18 години веќе започнал сопствен бизнис со подготвителни часови за приемните SAT-тестови. Подоцна се запишал на компјутерско инженерство на Универзитетот во Калифорнија во Лос Анџелес, но ги напуштил студиите за да се посвети на технолошкото претприемништво.

Тед Тарнер, човекот кој подоцна го основа Си-ен-ен, своето прво посериозно работно искуство го стекнал во семејната компанија за рекламирање. Откако бил исклучен од Универзитетот Браун, во 1960 година започнал да работи во бизнисот на својот татко, со годишна заработка од 6.541 долар.

Уште во првата година успеал повеќе од двојно да ги зголеми приходите на канцеларијата во која работел. Подоцна ја презел компанијата и постепено ги проширил своите деловни активности во медиумската индустрија. Неговата приказна покажува дека наследениот бизнис може да биде почетна основа за нешто многу поголемо.

За Џек Дорси, еден од основачите на „Твитер“ и „Сквер“, интересот за технологијата се појавил многу рано. На само 15 години развивал софтвер за диспечерски системи што ги користеле такси-компании и служби за достава. Неговите први професионални чекори во програмирањето датираат од 1991 година, а во изворниот преглед се наведува годишна заработка од околу 44.971 долар.

За разлика од многумина што дури по завршувањето на образованието ја откриваат својата професија, Дорси веќе имал практично искуство во развивање софтвер додека бил средношколец. Подоцна токму технологијата стана основа на неговите најпознати деловни проекти.

Ричард Бренсон, основачот на бизнис-групацијата „Вирџин“, не чекал да добие понуда за вработување. На 16 години го напуштил училиштето и во 1966 година го започнал списанието „Студент“, наменето за младата публика.

Првиот број привлекол околу 8.000 долари приходи од реклами, со што можело да се финансира печатењето на 50.000 примероци. За да обезбеди дополнителни средства за списанието, Бренсон започнал да продава музички плочи по пошта. Токму од таа активност подоцна се развил „Вирџин рекордс“, а потоа и многу пошироката деловна империја.

Една од најпознатите приказни за скромен почеток е онаа на Џеф Безос. Пред да го создаде „Амазон“, тој работел во „Мекдоналдс“ за време на летниот распуст во осумдесеттите години. Неговата часовна заработка изнесувала 2,69 долари.

Од тој период останала и анегдотата за расипан диспензер за кечап, поради кој голема количина од сосот завршила низ кујната. Задачата да го исчисти нередот му припаднала на младиот Безос. Подоцна ова искуство го поврзувал со важноста на организацијата, одговорноста и решавањето проблеми, дури и кога станува збор за работа што никој не сака да ја изврши.

Ворен Бафет, пак, уште како тинејџер покажувал интерес не само за заработување, туку и за управување со парите. Во 1944 година доставувал весници за „Вашингтон пост“, заработувајќи околу 175 долари месечно.

Наместо целата заработка да ја троши, Бафет штедел и инвестирал. До 15-годишна возраст успеал да собере приближно 2.000 долари, а дел од средствата ги вложил во земјоделско земјиште. Неговата подоцнежна кариера како инвеститор, според тоа, имала корени во навиките што ги изградил многу пред да стане препознатлив по „Беркшир Хатавеј“.

И Марк Цукерберг започнал со програмирање уште во средношколските денови. Тој го создал „Синапс“, софтвер за препорачување музика што го привлекол вниманието на технолошки компании, меѓу кои „Мајкрософт“ и „АОЛ“.

Иако постоел интерес за неговиот производ и за неговото ангажирање, Цукерберг одлучил да го продолжи образованието на Харвард. Неколку години подоцна го развил „Фејсбук“, проект што целосно го променил неговиот професионален пат. Неговиот почеток е пример дека првото значајно достигнување не мора веднаш да биде претворено во заработка.

Марк Кјубан ја научил продажбата на многу поедноставен начин. На 12 години одел од врата до врата и продавал вреќи за ѓубре за да собере пари за кошаркарски патики. Наместо да бара необичен производ, избрал нешто што им било потребно на речиси сите домаќинства.

Тоа искуство подоцна го посочувал како една од првите практични лекции за претприемништвото. Уште како дете сфатил дека заработката зависи и од способноста да препознаеш потреба, да понудиш решение и да го убедиш купувачот дека производот вреди да се купи.

Илон Маск, пак, својата прва заработка ја остварил преку производ што самиот го создал. Во 1983 година, кога имал 12 години, ја развил компјутерската игра „Бластар“, со вселенска тематика, а нејзиниот програмски код го продал на списание за 500 долари.

За тој прв проект немал инвеститори, вработени или деловна инфраструктура. Располагал со компјутер и програмерско знаење, кои ги искористил за да создаде производ за кој некој бил подготвен да плати. Децении подоцна неговите деловни активности се проширија во автомобилската, вселенската и технолошката индустрија.

Овие приказни не значат дека работата во ресторан, продажбата од врата до врата или раното започнување бизнис гарантираат идно богатство. Но покажуваат колку различни можат да бидат почетните точки на луѓето што подоцна изградиле големи компании.

За некого пресудно било првото искуство со купувачи, за друг можноста да научи како се управува со пари, а за трет храброста да го понуди сопствениот производ на пазарот. Пред милијардите, големите инвестиции и светски познатите брендови, нивните кариери започнале со многу помали задачи, први клиенти и заработка што во тој момент изгледала сосема обично.