Македонија меѓу земјите со најмалку деца: Кој ќе работи и кој ќе ги полни училиштата?

Македонија се наоѓа меѓу земјите во кои децата сочинуваат помалку од една петтина од вкупното население, покажува анализа објавена од Visual Capitalist. Податокот на прв поглед изгледа како уште една демографска статистика, но зад него се крие многу поголем проблем – земјата постепено старее, а генерациите што доаѓаат стануваат сè помалубројни.

Уделот на децата под 20 проценти значи дека во старосната структура на населението има релативно малку најмлади жители. Последиците од таквиот тренд не се чувствуваат веднаш, но со текот на времето стануваат видливи во речиси секој дел од општеството.

Првите промени веќе може да се забележат во образованието. Помалку деца значат помалку ученици во основните и средните училишта, а подоцна и помал број студенти. Со текот на годините истите генерации ќе пристигнат на пазарот на труд, каде што ќе треба да го заменат населението што заминува во пензија.

Токму затоа демографската структура не е прашање што се однесува само на бројот на жители. Таа директно влијае врз економијата, работната сила, здравството, образованието и одржливоста на пензискиот систем.

Доколку бројот на младите продолжи да се намалува, сè помал број работоспособни луѓе во иднина ќе треба да ја поддржуваат економијата во која истовремено ќе расте уделот на повозрасното население. Тоа создава притисок врз компаниите што бараат работници, но и врз јавните системи што зависат од придонесите и даноците на активното население.

Проблемот станува уште посложен кога демографското стареење ќе се поврзе со заминувањето на младите во странство. Земјата не се соочува само со прашањето колку деца се раѓаат, туку и колку од младите луѓе ќе останат да живеат, работат и создаваат семејства во Македонија.

На долг рок, денешниот мал број деца значи и помал број потенцијални работници, инженери, лекари, наставници, претприемачи и родители. Она што денес се гледа како празна училишна клупа, по две или три децении може да се претвори во празно работно место за кое нема кој да конкурира.

Затоа демографското прашање е тесно поврзано и со економските услови во земјата. За младите да останат и да ја планираат иднината во Македонија, важни се стабилното вработување, приходите со кои може пристојно да се живее, достапноста на домувањето и можноста долгорочно да се планира семејниот живот.

Проблемот е што демографските процеси се исклучително бавни и нивните последици не можат брзо да се поправат. Дури и ако бројот на новородени почне значително да расте, потребни се речиси две децении пред тие генерации да влезат на пазарот на труд.

Токму поради тоа сегашната структура на населението е важна за економските планови што се прават денес. Компаниите, образовниот систем, здравството и пензискиот систем во иднина ќе функционираат со генерациите што веќе се родени.

Помалиот број млади луѓе може да донесе и промени на пазарот на труд. Во одредени професии недостигот од работници може да стане уште поизразен, што ќе ги принуди компаниите да се натпреваруваат за ограничен број вработени, да инвестираат повеќе во автоматизација или да бараат работна сила од странство.

Истовремено, општините во кои населението особено брзо се намалува би можеле да се соочат со сè помала потреба од одредени училишни капацитети, додека потребите за здравствена и социјална грижа за повозрасното население ќе стануваат поголеми.

Затоа податокот дека децата сочинуваат помалку од 20 проценти од населението не треба да се гледа изолирано. Тој е дел од многу пошироката слика за тоа каква демографска структура ќе има Македонија во следните децении.

Кога денес има помалку деца, утре ќе има помалку млади луѓе, а потоа и помалку работоспособни жители. Прашањето повеќе не е само колку жители ќе има Македонија, туку каква ќе биде нивната возраст и дали ќе има доволно млади генерации што ќе можат да ја преземат економската и општествената улога на оние што ќе се пензионираат.

Демографските промени не се случуваат нагло и токму затоа лесно можат да останат во сенка на секојдневните проблеми. Но нивното влијание трае со децении. Податокот за малиот удел на децата затоа не е само бројка на една светска мапа, туку сигнал за предизвик што Македонија ќе мора да го решава долгорочно.