„Само пет минути“ стануваат часови: Новата навика што се шири низ работните места во Македонија

Телефонот е на работната маса, задачите чекаат, но раката повторно оди кон екранот. Нема важна порака, нема итен повик и нема службено известување. Сепак, се отвора Instagram, Facebook или TikTok и започнува добро познатото движење со прстот по екранот.

Само едно видео. Потоа уште едно. Па уште едно.

Бесцелното скролање станува сè повидлив дел од секојдневието и во Македонија, а навиката одамна не останува само дома. Телефоните се постојано присутни и на работните места, каде границата меѓу кратка приватна проверка и губење значителен дел од работното време лесно може да исчезне.

Македонија е веќе силно дигитализирано општество. Според податоците на DataReportal, на крајот на 2025 година во земјата имало околу 1,03 милиони кориснички идентитети на социјалните мрежи кај лицата над 18 години. Тоа е еквивалент на околу 71 процент од полнолетната популација. Бројот на кориснички идентитети на социјалните мрежи бил зголемен за околу 32.000 во споредба со една година претходно.

Тоа не значи дека сите овие луѓе бесцелно скролаат додека се на работа, ниту дека постои официјална статистика која покажува колку македонски работници го прават тоа. Но масовната употреба на социјалните мрежи создава услови навиките од приватниот живот лесно да се пренесат и во канцелариите, продавниците, угостителските објекти и другите работни средини.

Проблемот почнува кога телефонот повеќе не се зема поради конкретна потреба.

Работникот може да започне задача, а по неколку минути автоматски да го земе телефонот. Ќе провери една објава, ќе погледне неколку кратки видеа и ќе го врати телефонот на масата. По дваесетина минути истото се повторува.

На прв поглед, неколку минути не изгледаат страшно. Но математиката брзо покажува нешто друго.

Ако во текот на осумчасовен работен ден некој шест пати се задржи по десет минути на социјалните мрежи, тоа е цел час. Ако навиката се повторува секој работен ден, станува збор за пет часа неделно.

И тоа е само времето поминато со телефонот во рака.

Постои и друг проблем – концентрацијата.

Кога работата постојано се прекинува за да се провери што има ново на социјалните мрежи, човек мора повторно да се враќа на задачата што ја извршувал. Документот повторно треба да се прочита, мислата да се продолжи, а вниманието да се врати на она што било прекинато.

Така едноставна задача може да трае многу подолго отколку што е потребно.

Особено проблематично е што скролањето може да стане автоматска реакција на досада. Штом работата стане монотона, тешка или бара поголема концентрација, телефонот нуди многу полесна алтернатива.

Наместо да се заврши непријатната задача, мозокот добива кратко видео, фотографија, нова објава или порака.

Токму кратките видеа дополнително го олеснуваат губењето на чувството за време. Содржината нема крај. По едно видео веднаш доаѓа друго, а корисникот не мора ни да одлучи што сака да гледа.

За работодавачите тоа може да стане реален проблем.

Не станува збор за работник кој еднаш ќе одговори на приватна порака или ќе го провери телефонот за време на паузата. Проблемот се појавува кога користењето станува толку често што почнува да влијае врз работните обврски.

Доцнење со задачи, пропуштени детали, повеќе грешки, намалена концентрација и постојано одложување на работата се последици кои претпоставениот многу полесно ќе ги забележи од бројот на минути поминати на Instagram или TikTok.

Навиката може да влијае и врз односите меѓу колегите.

Кога еден вработен постојано гледа во телефонот додека другите работат, може да се создаде впечаток дека не го презема својот дел од обврските. Уште полош впечаток остава користењето телефон за време на состанок, разговор со клиент или додека колега објаснува нешто важно.

Во одредени професии проблемот не е само продуктивноста.

Работно место кое бара управување машина, возило, работа со клиенти, пари или друга задача што бара постојано внимание не остава ист простор за приватно користење телефон како канцелариска работа. Едно одвлекување на вниманието таму може да има многу посериозни последици.

Секако, мобилниот телефон денес е и работна алатка. Преку него се комуницира со клиенти, се чита електронска пошта, се организираат задачи и се користат службени апликации. Затоа проблемот не е самиот телефон, туку моментот кога службеното користење незабележливо преминува во бесцелно скролање.

Отворате порака од колега, а една минута подоцна сте на Instagram. Проверувате електронска пошта, па автоматски отворате TikTok. Го земате телефонот да видите колку е часот, а десет минути подоцна сè уште го држите во рака.

Токму тоа автоматско однесување е најинтересниот дел од појавата.

На крајот на 2025 година, 61,7 проценти од интернет-корисничката база во Македонија користела барем една социјална платформа, според податоците што ги објавува DataReportal. Социјалните мрежи веќе не се активност резервирана за вечерните часови – тие се постојано во џебот.

А со телефонот во џебот, искушението е присутно и во текот на работниот ден.

За вработениот, „само пет минути“ можеби изгледаат безопасно. За работодавачот, десетици такви прекини можат да значат незавршена работа и пад на продуктивноста.

Ако навиката продолжи и покрај забелешките или директно ги нарушува работните обврски, тогаш бесцелното скролање веќе може да стане и професионален проблем.

Затоа можеби најдобриот тест е многу едноставен.

Следниот пат кога среде работно време ќе го земете телефонот и ќе отворите социјална мрежа, обидете се да се сетите зошто го направивте тоа.

Ако немате одговор, можно е веќе да не го земате телефонот затоа што ви треба. Го земате затоа што сте навикнале.