Од екранот до вистинскиот свет: Како филмовите, книгите и сериите ги менуваат туристичките навики

Патувањето денес сè поретко започнува само со разгледување туристички водичи и познати знаменитости. За многу луѓе, идејата за следната дестинација се раѓа пред телевизорот, на филмското платно или на страниците од омилената книга. Местата што досега постоеле само во приказните стануваат вистински туристички цели, а посетителите сакаат сами да прошетаат по улиците, пејзажите и локациите што ги запознале преку популарната култура.

Овој тренд е познат како „pop-culture tourism“, односно туризам инспириран од популарната култура. Во него спаѓаат патувањата поттикнати од книги, филмови, телевизиски серии, музика, па дури и од локации што станале препознатливи благодарение на одредена приказна или уметник.

Една од најзабележливите форми е таканаречениот „set-jetting“. Станува збор за патување до места каде што се снимале филмови и серии, при што туристите сакаат да ги видат локациите што ги препознаваат од екранот. За нив, посетата не е само класично разгледување, туку начин да се почувствуваат како дел од приказната што веќе ја познаваат.

Според податоците објавени во извештајот „Unpack ’26“ на Expedia, интересот за ваков тип патувања значително расте. Повеќе од половина од патниците ширум светот, односно 53 проценти, велат дека нивниот интерес за патувања инспирирани од филмови и телевизиски серии се зголемил.

Трендот особено се забележува кај помладите генерации. Според податоците наведени во истражувањето, дури 81 процент од припадниците на генерацијата Z и миленијалците патуваат под влијание на содржините што ги следат и сакаат.

Екраните така постепено стануваат еден од новите туристички водичи. Наместо некоја дестинација прво да ја откријат преку туристичка брошура, патниците можат со часови да ја гледаат во серија, филм или документарна содржина, а потоа да посакаат лично да ја посетат.

Економскиот потенцијал на овој тренд исто така е значаен. Проценките покажуваат дека „set-jetting“ само во Соединетите Американски Држави би можел да достигне вредност од околу 8,45 милијарди долари. Тоа покажува дека интересот за филмските и телевизиските локации повеќе не е само минлив туристички феномен, туку може да има сериозно влијание врз локалните економии и туристичката индустрија.

Причината за популарноста е релативно едноставна. Луѓето не патуваат само за да видат место, туку сакаат да го доживеат во контекст на приказната што им значи. Улицата, зградата, плоштадот или пејзажот добиваат дополнително значење кога патникот ги поврзува со лик, сцена или момент од омилената содржина.

Сличен ефект имаат и книгите. Читателите можат да развијат силна врска со градови, региони или пејзажи што никогаш не ги посетиле, но ги замислувале додека ја читале приказната. Кога подоцна ќе добијат можност да ги видат во живо, патувањето станува продолжение на искуството од книгата.

Социјалните мрежи дополнително го забрзуваат овој процес. Фотографиите и видеата од филмските локации можат за кратко време да стигнат до милиони луѓе и дополнително да го зголемат интересот за одредена дестинација. Така, едно популарно телевизиско или филмско остварување може да создаде интерес за место кое претходно било релативно непознато меѓу странските туристи.

За туристичките дестинации тоа отвора нови можности, но истовремено носи и предизвици. Наглиот пораст на бројот на посетители може да создаде притисок врз инфраструктурата, локалното население и животната средина. Затоа сè поважно станува внимателното управување со популарноста што ја носат филмовите и сериите.

Сепак, суштината на „set-jetting“ останува во едноставната човечка желба да се приближи до приказните што ги сака. Местата што некогаш ги гледавме само на екран или ги замислувавме додека читаме книга сега стануваат реални точки на мапата.

Така, следното патување за многумина повеќе не започнува со прашањето „Што вреди да се види?“, туку со едно поинакво: „Каде беше снимена таа сцена?“