Кинеските роботи освојуваат со акробации, но останува главното прашање: Кога ќе почнат да носат профит?

Кинеските хуманоидни роботи веќе не се само атракција на технолошки саеми. Тие танцуваат, трчаат, прават акробатски движења и демонстрираат боречки вештини, оставајќи впечаток дека машините сè побрзо се приближуваат до човечките способности. Но, зад спектакуларните демонстрации се крие многу посложено прашање: дали овие роботи можат да станат навистина профитабилен бизнис?

Во центарот на вниманието е кинеската компанија Unitree Robotics, која се подготвува за излегување на берзата со вреднување од околу девет милијарди долари. Компанијата од Хангжу преку иницијалната јавна понуда обезбеди околу 900 милиони долари, а нејзините акции беа понудени по цена од 150,8 јуани, односно околу 22,4 долари.

Интересот од инвеститорите беше огромен. Побарувачката од малите инвеститори ја надмина понудата за повеќе од 5.000 пати, поради што стапката на распределба падна на само 0,018 проценти. Меѓу стратешките инвеститори се најде и стартапот DeepSeek, додека на криптоплатформата Hyperliquid фјучерс-договорите поврзани со Unitree се тргуваа по цена речиси четири пати повисока од онаа во IPO-то.

Таквата реакција покажува дека инвеститорите очекуваат голем раст на пазарот на хуманоидни роботи. Сепак, експертите се значително повнимателни. Технологијата напредува со голема брзина, но нејзината практична употреба сè уште е далеку од нивото што би оправдало масовно распоредување во домовите и компаниите.

Робот што може да изведе совршено координиран танц или да направи импресивен акробатски потег не значи автоматски дека може сигурно да извршува секојдневни задачи. Токму тука се појавува една од најголемите разлики меѓу демонстрацијата и реалната комерцијална примена.

Дел од аналитичарите предупредуваат дека денешните хуманоидни роботи сè уште се ограничени на релативно мал број однапред програмирани или научени задачи. Компанијата и самата признава дека роботските раце сè уште немаат доволно прецизност и издржливост за поширока комерцијална употреба.

Дополнителен проблем е автономијата. Според проценките на аналитичарите, батериите кај денешните модели обезбедуваат само околу четири часа работа, што може сериозно да ја ограничи нивната употреба во средини каде што машините би требало да работат со часови без прекин.

И покрај овие ограничувања, пазарот на хуманоидни роботи се очекува значително да расте. Според проценките на Wood Mackenzie, бројот на хуманоидни роботи во светот би можел да расте со просечна годишна стапка поголема од 90 проценти до 2035 година. До тогаш, нивниот број би можел да надмине 10 милиони, а годишните испораки да достигнат повеќе од четири милиони единици.

Кина во оваа трка веќе има значителна предност. Земјата е доминантен играч во глобалната роботска индустрија, со повеќе од 70 проценти од новите инсталации на индустриски роботи. Кај хуманоидните роботи предноста е уште поизразена, бидејќи речиси 90 проценти од овие машини што биле поставени минатата година биле во Кина.

Една од причините за брзиот развој е и падот на цените. Просечната цена на хуманоидните роботи во периодот од 2020 до 2025 година се намалила за дури 93 проценти, достигнувајќи околу 58.000 долари. Unitree дополнително ја притиска цената со моделот G1, кој чини околу 16.000 долари.

Истражувачката верзија G1 EDU исто така поевтинела за повеќе од 45 проценти и сега се продава за околу 27.300 долари. Иако цените паѓаат, компанијата кај овој модел пријавува бруто маржа од околу 67 проценти, што покажува дека постои простор за заработка во одредени сегменти.

Но, растот на приходите засега не значи и соодветен раст на профитот. Unitree минатата година ги зголемила приходите повеќе од четири пати, но прилагодената добивка во првиот квартал се намалила за 52 проценти. Причината се повисоките инвестиции во развој на технологијата и маркетинг.

Уште поважно е тоа што најголемиот дел од продажбата на хуманоидните роботи сè уште доаѓа од истражувачки и образовни институции. Во првите девет месеци од 2025 година, речиси три четвртини од приходите од хуманоидните роботи биле остварени токму преку продажба на вакви клиенти.

Тоа значи дека пазарот сè уште се наоѓа во рана фаза. Универзитетите, лабораториите и истражувачките центри се подготвени да купуваат роботи за развој и тестирање, но масовната употреба во фабрики, магацини, домаќинства и други комерцијални средини е многу поголем предизвик.

Токму затоа берзанското вреднување на Unitree предизвикува внимание. Компанијата има реален раст на приходите, но проценката од девет милијарди долари подразбира исклучително високи очекувања за иднината. Инвеститорите практично не плаќаат само за сегашниот бизнис, туку и за надежта дека хуманоидните роботи ќе станат масовен производ.

На патот кон тоа постојат и геополитички ризици. Американската одлука за ограничување на увозот на странски хуманоидни и четириножни роботи може сериозно да влијае врз кинеските производители. Unitree е особено изложен бидејќи околу 13 проценти од неговите приходи во минатата година биле остварени на американскиот пазар.

Дополнителна закана би претставувало и ограничувањето на пристапот до напредните чипови и софтвер на Nvidia. За развојот на современите роботи потребна е значителна компјутерска моќ, а ограничувањата во пристапот до најнапредната технологија би можеле да го забават развојот.

Од друга страна, Кина има свои стратешки предности. Земјата располага со силен производствен синџир и значајна контрола врз пазарот на ретки земни метали, кои се важни за производство на различни компоненти што се користат во роботиката.

Конкуренцијата во меѓувреме станува сè посериозна. Покрај Unitree, на берзата се подготвуваат и други кинески производители, меѓу кои AgiBot и Leju Robotics. Тоа покажува дека инвеститорите и компаниите очекуваат огромен потенцијал, но и дека борбата за идниот пазар ќе биде жестока.

Во трката не учествуваат само кинеските компании. И Tesla работи на својот хуманоиден робот Optimus, со планови за започнување на сериско производство подоцна оваа година. Доколку овие планови се реализираат, конкуренцијата би можела дополнително да се засили.

Сепак, не сите веруваат дека хуманоидната форма е нужно најдобрата за секоја задача. Во дел од индустриските примени, четириножните роботи би можеле да бидат попрактични, поевтини и поефикасни. Тоа дополнително ја зголемува неизвесноста околу тоа кој тип робот на крајот ќе стане комерцијален победник.

И тука се враќаме на главното прашање. Кинеските роботи веќе можат да танцуваат, да се борат и да изведуваат неверојатни движења. Но, за да се оправдаат милијарди долари вреднување, тие ќе мора да покажат нешто многу поважно од атрактивна демонстрација – дека можат сигурно, евтино и континуирано да извршуваат задачи за кои компаниите се подготвени да плаќаат.

Иднината на хуманоидната роботика затоа нема да ја одреди само тоа кој робот изгледа најимпресивно. Ќе победи оној што ќе успее да ја претвори технологијата во производ што носи реална економска корист. За Unitree и за целата индустрија, следниот чекор не е да покажат што роботот може да направи пред публика, туку да докажат колку вреди кога ќе почне да работи секој ден.