100 милијарди долари за град кој речиси никој не го насели – сега во него цветаат измами

На само неколку километри од Сингапур се издига град кој требаше да биде симбол на луксузот, модерното живеење и економскиот успех. Наместо стотици илјади жители, денес таму има тивки улици, празни станбени згради и станови покриени со прашина.

Станува збор за Форест Сити во Малезија, мегапроект вреден околу 100 милијарди долари кој беше претставен во 2016 година како „рај за целото човештво“. Проектот требаше да прерасне во футуристички град за околу 700.000 жители, но десет години подоцна остана далеку од првичните амбиции.

Наместо преполни згради и деловни центри, голем дел од комплексот изгледа напуштено. Високите станбени кули стојат една до друга, додека улиците и плажите често се речиси празни, што му донесе на Форест Сити репутација на еден од најпознатите „градови на духови“ во Азија.

Токму оваа празнина, според експерти и локални жители, сега станала привлечна за сосема поинаков тип жители. Во јули малезиската полиција извршила голема акција во комплексот и открила две наводни центри за измами распоредени на дури 32 локации.

Во акцијата биле уапсени 335 лица, а полицијата запленила опрема и имот во вредност од околу еден милион малезиски рингити. Меѓу запленетото имало 313 компјутери, 1.557 мобилни телефони, 17 лаптопи и десет модеми.

Според полицијата, од овие локации биле водени криптовалутни измами и таканаречени љубовни измами насочени кон жртви во странство. Еден од центрите бил организиран во 27 станови распоредени на пет ката од станбена зграда, додека вториот бил сместен во пет бунгалови.

Меѓу уапсените биле 309 кинески државјани, 19 Индонезијци, тројца Малезијци и четворица државјани на Мјанмар. Малезиските власти соработуваат и со Интерпол во обид да го идентификуваат организаторот кој стоел зад операциите.

Експертите предупредуваат дека полициската акција можеби открила само мал дел од поширок проблем. Форест Сити, според нив, ги има речиси сите услови што криминалните мрежи ги бараат за ваков тип активности – модерна инфраструктура, голем број празни недвижности, меѓународна поврзаност и релативно мал број луѓе кои можат да забележат што се случува зад затворените врати.

„Овие организации денес повеќе личат на мултинационални корпорации отколку на традиционални криминални групи“, оценуваат експерти за криминал поврзан со криптовалути. Таквите мрежи имаат тимови за регрутација, информатички оддели, специјалисти за перење пари и сопствена инфраструктура.

Се верува дека дел од криминалните групи во Форест Сити можеби се преселиле од Камбоџа, каде што во последните години се разви огромна индустрија за онлајн измами. Тамошните власти започнаа големи акции против криминалните комплекси, а стотици илјади луѓе наводно ја напуштиле земјата откако притисокот врз овие центри значително се зголемил.

Сепак, операциите во Форест Сити се разликуваат од познатите криминални комплекси во Камбоџа и во пограничните области на Мјанмар. Наместо затворени и добро чувани објекти, измамничките центри биле сместени во обични станови и куќи, непосредно до домовите на луѓе кои можеби воопшто не знаеле што се случува во соседството.

Еден од жителите, кој работи и во продажба на недвижности, вели дека измамите одамна биле јавна тајна во комплексот. Според неговите проценки, дел од ваквите активности сè уште можат да се одвиваат во станови и сервисирани апартмани, токму затоа што во Форест Сити ретко кој обрнува внимание на тоа кој влегува и излегува од зградите.

Проблемот е што самиот карактер на градот го олеснува криењето на ваквите активности. Комплексот се наоѓа на јужниот дел на Малезија, на помалку од пет километри од Сингапур, а неговите модерни згради и инфраструктура создаваат впечаток на легитимна деловна зона.

Форест Сити првично беше замислен како луксузна еко-метропола за богати кинески купувачи. Зад проектот стоеја кинескиот градежен гигант Кантри Гарден и малезиската компанија Данга 88, поврзана со султанот Ибрахим Искандар.

Плановите беа амбициозни. На вештачки остров требаше да никне град со хотели, голф-терен, воден парк, канцеларии и луксузни станови, а целата локација беше замислена како пример за идниот начин на живеење.

Но, наместо брз развој, проектот беше погоден од неколку сериозни удари. Пандемијата на коронавирусот, кризата на кинескиот пазар на недвижности и ограничувањата за задолжување на кинеските граѓани значително ја намалија побарувачката и го забавија целиот проект.

Денес се проценува дека е завршен само мал дел од првично планираниот комплекс. Иако дел од зградите се населени, огромниот простор и понатаму остава впечаток на недовршен град во кој светлата се вклучени, но речиси никој не живее зад прозорците.

Токму таа комбинација од луксузна инфраструктура и празни недвижности се покажала како идеална за криминалните групи. Експертите сметаат дека измамниците можат да се сокријат зад легитимниот изглед на комерцијалниот комплекс, што им овозможува подолго да работат без да привлечат внимание.

Сличен модел веќе е забележан и во други делови на Југоисточна Азија. Градот Шве Коко на границата меѓу Мјанмар и Тајланд, на пример, со години се претставува како луксузна туристичка и деловна дестинација, но истовремено е поврзуван со измами, перење пари и трговија со луѓе.

Во меѓувреме, самата индустрија за измами станува сè пософистицирана. Иако присилната работа и трговијата со луѓе и понатаму се голем дел од системот, криминалните организации сè почесто регрутираат искусни измамници и им нудат подобри услови и поголема заработка.

На интернет и во затворени групи дури се појавуваат огласи во кои искусни измамници нудат свои услуги и наведуваат претходно искуство. Експертите сметаат дека тоа е доказ оти криминалниот сектор се професионализира и почнува да функционира како организирана индустрија.

Малезија не се соочува со ваков проблем за првпат. Тамошните власти уште од 2022 година спроведуваат акции против центри за измами сместени во бунгалови, станови и кондоминиуми во Џохор, Пенанг и Куала Лумпур.

Сепак, експертите предупредуваат дека по големите полициски акции криминалните мрежи не исчезнуваат целосно, туку често само го менуваат местото и начинот на работа. Поради тоа, повторното појавување на поголеми центри во Форест Сити се гледа како знак што заслужува сериозно внимание.

И покрај скандалот, дел од жителите не се особено загрижени. Некои велат дека измамите одамна биле „јавна тајна“, но дека луѓето едноставно продолжиле со секојдневниот живот бидејќи криминалните активности не биле видливи на улиците.

Други, пак, сметаат дека Форест Сити конечно почнува да се менува. Жител кој се преселил од Сингапур минатата година вели дека токму мирот, тишината и релативно евтиниот пазар на недвижности биле причините поради кои решил да живее таму.

Според него, во последните месеци се забележува повеќе живот во зградите. Наместо порано, кога бил осветлен само мал дел од становите, сега сè повеќе прозорци светат навечер и има знаци дека бројот на жители постепено расте.

Тоа создава необичен парадокс. Градот кој некогаш беше претставуван како иднината на урбаното живеење, а потоа стана симбол за пропаднатите мегапроекти, сега можеби полека повторно се оживува.

Но, додека инвеститорите и жителите се надеваат дека Форест Сити ќе стане вистински град, полицијата мора да се справи со друга последица од неговата празнина. Модерните згради, празните станови и слабата секојдневна раздвиженост создадоа простор во кој криминалните мрежи можат релативно лесно да се вклопат во легалниот свет.

Форест Сити така стана пример за една необична страна на пропаднатите мегапроекти. Кога градот не се исполнува со жители, компании и нормален економски живот, празниот простор може да биде искористен од оние за кои токму невидливоста е најголемата предност.

Мегапроектот вреден 100 милијарди долари требаше да биде град на иднината. Наместо тоа, барем засега, останува место каде што луксузот, празните станови и организираниот криминал се најдоа на необично мал простор.

Прашањето сега е дали Форест Сити ќе успее да се ослободи од етикетата на „град на духови“ и конечно да стане град за луѓе, или неговите празни згради повторно ќе бидат привлечни за оние кои најмногу сакаат да останат незабележани.