Катар остана без доволно гас за извоз: Еден од најголемите производители сега купува од САД

Катар, една од клучните земји на светскиот пазар на течен природен гас, се соочува со ситуација која до неодамна изгледаше речиси незамислива. Поради нарушените транспортни рути и сериозното ограничување на извозот преку Ормутскиот теснец, катарските испораки на течен природен гас драматично се намалиле, оставајќи ја земјата без доволно количества за да ги задоволи сите свои договорни обврски. За да не ги изгуби долгогодишните клиенти, државната енергетска компанија QatarEnergy почна да купува американски течен природен гас и да го испраќа кон азиските пазари.

Станува збор за необичен пресврт на глобалниот енергетски пазар. Катар со години важи за еден од најсигурните снабдувачи со течен природен гас и вообичаено обезбедува значаен дел од светската понуда. Сега, меѓутоа, земјата која заработува милијарди долари од извоз на гас мора да бара дополнителни количества од Соединетите Американски Држави за да продолжи да ги снабдува купувачите во Азија.

Според податоците на ICIS, кои ги пренесува „Ројтерс“, катарскиот извоз на течен природен гас паднал за дури 96 проценти од почетокот на војната. Во последните шест месеци од Катар испловиле само 18 пратки, во споредба со 509 пратки во истиот период претходната година. Толку големиот пад на испораките веќе се одразува и врз приходите, при што проценетата загуба од продажбата на гас достигнува околу 24 милијарди долари.

Проблемот не е само финансиски, туку и стратешки. Катар во нормални услови испраќа околу 80 проценти од својот течен природен гас кон азиските пазари, каде што има долгогодишни договори со големи купувачи. Јужна Кореја, Јапонија, Индија, Тајван и Бангладеш се меѓу пазарите кои зависат од редовните испораки, па прекинот на снабдувањето може да создаде последици и за Катар и за неговите клиенти.

Токму затоа QatarEnergy почна да бара решение на американскиот пазар. Компанијата годинава набавила 33 американски пратки со течен природен гас, кои потоа ги насочила кон азиските купувачи. За споредба, во текот на целата мината година QatarEnergy набавила само четири американски пратки, што покажува колку драматично се промениле условите на пазарот.

Вредноста на купените американски количества се проценува на околу една милијарда долари. Дел од пратките биле набавени директно од американската компанија Venture Global, додека други биле обезбедени преку клиентите на QatarEnergy. До крајот на јули, 28 од овие пратки веќе биле испорачани, додека останатите пет биле на пат кон азиските купувачи.

На тој начин Катар се најде во парадоксална ситуација. Земјата која е меѓу најголемите производители и извозници на течен природен гас сега мора да купува гас од Соединетите Американски Држави за да може да продолжи да ги исполнува своите обврски кон купувачите. Практично, американскиот гас му помага на Катар да го зачува пазарот за катарскиот гас во момент кога сопствените испораки се сериозно ограничени.

Клучниот проблем е Ормутскиот теснец, преку кој вообичаено се одвива значаен дел од транспортот на катарскиот течен природен гас. Поради воениот конфликт и нарушувањето на безбедноста на оваа стратешка транспортна рута, извозот од Катар е речиси запрен, што ја принуди QatarEnergy да прогласи виша сила и да биде ослободена од дел од договорните обврски.

Но, иако формално има можност да не ги исполни сите договорени испораки, компанијата не сака долгорочно да ги изгуби своите клиенти. Долгогодишните договори и довербата изградена со азиските купувачи се премногу важни за Катар едноставно да ги остави без гас. Затоа набавката од САД станува начин барем делумно да се одржи снабдувањето додека трае кризата.

Од друга страна, нарушувањето на катарскиот извоз отвори огромна можност за американските производители. Соединетите Американски Држави годинава бележат рекордни количини на извоз на течен природен гас, а недостигот на катарски гас дополнително ја зголеми побарувачката од европските и азиските купувачи.

Податоците на Kpler покажуваат дека САД од јануари до јули годинава извезле нешто повеќе од 73 милиони тони течен природен гас, што претставува раст од 23 проценти во однос на истиот период минатата година. Со намалувањето на катарските испораки, американскиот гас добива уште поголемо значење на глобалниот пазар, бидејќи купувачите се принудени да бараат алтернативни извори.

Ситуацијата покажува колку брзо може да се промени енергетската слика во услови на геополитичка криза. Катар со години инвестираше во производство и извоз на течен природен гас и изгради репутација на стабилен снабдувач, но нарушувањето на една од најважните транспортни рути му создаде проблем што не може да се реши само со зголемување на производството.

Најголемата загуба за Катар затоа не се само милијардите долари што исчезнуваат од извозот. Многу поголем ризик е долгорочно да ги изгуби клиентите и пазарниот удел доколку купувачите во Азија се навикнат на други снабдувачи. Токму затоа Катар сега плаќа за американски гас, иако самиот со децении заработува од продажба на истиот енергенс.

Ова е можеби најдобрата слика за моменталната состојба на светскиот пазар на гас: Катар нема доволно можност да го извезува сопствениот гас, па мора да купува од својот американски конкурент за да ги задржи клиентите. Доколку прекинот продолжи, борбата повеќе нема да биде само за милијарди долари изгубени приходи, туку и за тоа кој ќе ги снабдува азиските пазари во годините што следуваат.