Дали готвачите се меѓу најбараните работници во Македонија и колку навистина можат да заработат?

Пазарот на труд во угостителството во Македонија во последните години значително се промени, а една од професиите за кои работодавачите сè потешко наоѓаат кадар е готвачот. Рестораните и угостителските објекти редовно објавуваат огласи за работа, а за да привлечат искусни работници сè почесто нудат повисоки плати, оброци, додатоци и други поволности.

Според достапните податоци за платите, најголем дел од готвачите во земјава имаат нето месечни примања во распон од околу 30.000 до 61.000 денари. Сепак, оваа професија има големи разлики во заработката, зависно од искуството, работното место, видот на угостителскиот објект и одговорностите што ги има работникот. На врвот на скалата се искусните готвачи и оние што можат самостојно да ја организираат и водат кујната.

Актуелните огласи за вработување покажуваат дека понудите можат да бидат и значително повисоки од просекот. За одредени работни позиции во кујна се нудат плати од 35.000 до 60.000 денари, додека за искусни готвачи во Скопје во последниот период се појавуваа огласи со месечни примања од 40.000 до 90.000 денари. Во секторот за брза храна почетните плати се движат околу 35.000 денари, а дел од работодавачите нудат и бесплатен оброк и дополнителни бенефиции.

Тоа покажува дека искусниот готвач денес има многу поголема преговарачка моќ отколку порано. Недостигот на квалификувани и искусни работници им создава проблеми на рестораните, особено во периодите кога побарувачката е најголема.

Летната сезона дополнително го засилува проблемот. Голем број искусни угостителски работници заминуваат на сезонска работа во Хрватска, Црна Гора, Грција и Словенија, а дел од нив бараат ангажман и на крузери и бродови. Со тоа македонските ресторани во најфреквентниот дел од годината можат да останат со помал број искусни луѓе, иако бројот на гости и нарачки расте.

Но, причината поради која работниците ја напуштаат земјава не е секогаш само висината на платата. Условите за работа, распоредот, бројот на слободни денови и можноста за напредување сè почесто се фактори што влијаат врз одлуката дали еден готвач ќе остане на работното место.

Работата во професионална кујна е физички и психички напорна. За време на најголемата гужва, готвачите мораат за кратко време да подготват голем број различни јадења, притоа да внимаваат на квалитетот, изгледот и количината на храната. Работата најчесто се одвива на нозе, во високи температури и под постојан временски притисок.

Токму затоа повисоката плата најчесто оди со поголемо искуство и одговорност. Работодавачите не бараат само човек кој знае да подготви одредено јадење, туку работник кој може да функционира без постојан надзор, да ги организира задачите во кујната, да го контролира квалитетот и порциите, да внимава на залихите и да реагира кога ќе настане проблем.

За почетниците, платите се пониски, но професијата нуди релативно лесен влез на пазарот на труд. Угостителските објекти редовно бараат кујнски помошници, салатери и помлади готвачи, што им овозможува на луѓето без големо искуство постепено да го совладуваат занаетот.

Со стекнувањето искуство, можностите за подобра заработка значително се зголемуваат. Готвач кој може самостојно да работи во текот на цела смена и да се справи со голем обем на нарачки има многу поголема вредност за еден ресторан од почетник кој сè уште има потреба од постојана помош.

Во Скопје и другите поголеми градови побарувачката за ваков кадар е особено изразена. Во текот на сезоната бројот на огласи дополнително се зголемува, а конкуренцијата меѓу работодавачите за искусните готвачи станува поостра.

За оние со повеќегодишно искуство, платата од 60.000 денари месечно повеќе не претставува недостижна сума. Во одредени ресторани и за позиции со поголеми одговорности, заработката може да се приближи до 80.000 или 90.000 денари, особено кога станува збор за готвачи кои можат да преземат целосна одговорност за функционирањето на кујната.

Сепак, високата заработка има и своја цена. Од готвачот се очекува брзина, прецизност, дисциплина и способност да остане концентриран во услови кога кујната е преполна, нарачките пристигнуваат една по друга, а гостите очекуваат храната да биде подготвена навреме.

Токму во тие моменти најмногу се вреднува искуството. Добриот готвач не е само човек кој знае да готви, туку професионалец кој знае да ја организира работата, да го одржи квалитетот под притисок и да обезбеди кујната да функционира и во најголемата гужва.

Затоа и пазарот на труд постепено ја менува вредноста на оваа професија. Додека некогаш готвачот често се сметаше за релативно ниско платен работник во угостителството, денес искусниот кадар може да биде меѓу најбараните и најдобро платените работници во секторот. За работодавачите, вложувањето во добар готвач станува сè поважно, бидејќи токму од него во голема мера зависи квалитетот на услугата и задоволството на гостите.