Вештачката интелигенција ќе зема работни места побрзо отколку што луѓето ќе наоѓаат нови, предупредува Бил Гејтс

Вештачката интелигенција може да донесе огромен економски напредок, но истовремено да предизвика еден од најголемите бранови на нееднаквост досега. На ова предупредува коосновачот на Microsoft, Бил Гејтс, кој смета дека забрзаната автоматизација би можела длабоко да го промени пазарот на трудот и да ги зголеми разликите меѓу оние кои ќе имаат корист од новата технологија и оние чии работни места ќе бидат погодени.

Во есеј објавен оваа недела, Гејтс оценува дека вештачката интелигенција може да замени голем број работни задачи и да го намали бројот на почетни позиции преку кои младите луѓе традиционално го стекнуваат првото работно искуство. Според него, брзината со која се развива технологијата може да биде поголем проблем од самата автоматизација, бидејќи работниците и институциите можеби нема да имаат доволно време да се приспособат.

Особено ранливи би можеле да бидат когнитивните професии. Гејтс како области во кои очекува значајни промени ги издвојува продажбата, корисничката поддршка, софтверското инженерство и правните услуги. Вештачката интелигенција веќе може да презема дел од задачите поврзани со анализа на податоци, проценка на кредитен ризик и одредени активности во здравствениот сектор.

Но, влијанието нема нужно да остане ограничено на канцелариските работни места. Со развојот на роботиката, автоматизацијата постепено може да навлезе и во физичките професии, особено доколку роботите станат доволно способни и финансиски исплатливи за масовна употреба.

Еден од најголемите ризици Гејтс гледа кај младите кои допрва треба да влезат на пазарот на трудот. Почетните работни места често служат како прва скала кон покомплексни и подобро платени позиции. Доколку токму тие задачи бидат меѓу првите што ќе ги преземат алгоритмите и автоматизираните системи, младите би можеле да останат без важната можност да стекнат искуство и постепено да напредуваат.

Дополнителен забрзувач на промените може да биде самата конкуренција меѓу компаниите. Фирмите што ќе успеат да ја намалат цената на производството или услугите преку користење вештачка интелигенција и роботика би можеле да понудат пониски цени. Тоа би ги принудило конкурентите да инвестираат во слични технологии за да не заостанат.

На тој начин може да се создаде своевиден круг во кој автоматизацијата поттикнува нова автоматизација. Компаниите кои не вложуваат ризикуваат да станат поскапи и помалку конкурентни, додека оние кои вложуваат имаат дополнителен мотив да го зголемуваат степенот на автоматизација.

Гејтс предупредува дека ваквата трансформација може да се случува побрзо од способноста на образовниот систем и институциите да подготват преквалификации, нови програми и работни места за луѓето чии професии ќе бидат променети.

Затоа, според него, одговорот не може да биде оставен само на компаниите и поединците. Потребни се институции кои ќе можат да ја координираат адаптацијата на економијата и пазарот на трудот, од образованието и даночната политика до енергетиката, јавното здравство, финансиите и националната безбедност.

Гејтс смета дека со оглед на глобалниот карактер на технологијата, ќе биде потребна и меѓународна координација. Вештачката интелигенција не се развива во рамките на една држава, па последиците од нејзината масовна примена исто така не можат целосно да се решаваат со национални мерки.

Сепак, предупредувањето на Гејтс не е еднострано. Тој смета дека истата технологија која може да ја зголеми нееднаквоста има потенцијал да создаде значителни придобивки за целото општество.

Вештачката интелигенција може да го забрза развојот на нови технологии, да помогне во производството на почиста енергија, да придонесе во борбата против климатските промени и да отвори нови можности во земјоделството и здравството.

Затоа, клучната дилема нема да биде само колку брзо ќе напредува вештачката интелигенција, туку дали општествата ќе можат да се приспособат со приближно исто темпо.

Доколку продуктивноста расте, но придобивките главно се концентрираат кај сопствениците на технологијата и високо квалификуваните работници, економскиот јаз може дополнително да се продлабочи. Доколку, пак, институциите успеат навреме да го приспособат образованието, пазарот на трудот и системите за социјална заштита, истата технологија може да стане моќен инструмент за зголемување на животниот стандард.

Токму затоа Гејтс ја опишува претстојната промена како огромен предизвик. Ерата на вештачката интелигенција може да донесе невидено забрзување на економскиот раст и иновациите, но истовремено ќе бара сериозни промени во начинот на кој општествата го организираат образованието, работата и распределбата на економските придобивки.

Во следните години, прашањето нема да биде само кои работни места ќе исчезнат поради автоматизацијата. Уште поважно ќе биде кој ќе ги добие новите можности што ќе ги создаде вештачката интелигенција и дали тие ќе бидат доволно широко распределени за технолошкиот напредок да не стане и нов извор на економска нееднаквост.