Има ли иднина за Фолксваген или доаѓа крајот на една ера?

Фолксваген се соочува со една од најсериозните кризи во својата историја, а плановите за длабоко реструктуирање предизвикуваат сè поголемо незадоволство меѓу вработените во Германија. Најголемиот европски производител на автомобили разгледува мерки што би можеле да доведат до укинување на до 100.000 работни места, како и до затворање на дел од фабриките во земјата.

Раководството на компанијата оваа недела одржува вонредни средби со работниците во повеќе производствени погони, во момент кога се подготвува досега најагресивната програма за намалување на трошоците. Средби се одржуваат, меѓу другото, во Емден, Цвикау, Брауншвајг и Хановер.

Вработените веќе прифатиле план според кој бројот на работни места требаше да се намали за околу 50.000, главно преку доброволно напуштање на компанијата. Но, раководството сега предупредува дека тоа нема да биде доволно и дека се потребни дополнителни намалувања со уште околу 50.000 позиции.

Кризата на Фолксваген не е изолиран проблем на една компанија. Германската автомобилска индустрија последните години е под силен притисок поради брзото менување на автомобилскиот пазар, растот на кинеските производители, преминот кон електрични возила и високите трошоци за производство во Германија.

Извршниот директор на Фолксваген, Оливер Блуме, смета дека компанијата станала преголема и премногу сложена за да може доволно брзо да реагира на промените. Со речиси 630.000 вработени ширум групацијата, Фолксваген со децении градеше огромна производствена и корпоративна структура, контролирајќи голем дел од синџирот на производство и проширувајќи го портфолиото со брендови како Шкода, Порше, СЕАТ и Бугати.

Но, токму големината сега се претвора во проблем. Компанијата се соочи со сериозни тешкотии при преминот кон електрични автомобили во периодот кога кинеските производители забрзано го освојуваат глобалниот пазар.

Особено силен удар претрпе продажбата во Кина, која со години беше едно од најважните пазари за германскиот гигант. Кинеските производители на електрични автомобили денес нудат модели со конкурентни цени и технологии, создавајќи притисок врз традиционалните европски производители.

Блуме предупреди дека Фолксваген во Европа моментално произведува околу половина милион автомобили повеќе годишно отколку што може да продаде. Тоа значи дека капацитетите не се искористуваат ефикасно, додека фиксните трошоци продолжуваат да го оптоваруваат работењето.

Една од најчувствителните точки се фабриките во Германија. Иако нивното затворање се претставува како крајна опција, раководството признава дека во моментов не гледа јасен начин сите тие погони да останат профитабилни во текот на следната деценија.

Проблемот не е само во продажбата. Производството во Германија е значително поскапо отколку во некои други европски земји. Високите плати, енергијата, даноците, регулативата и другите трошоци ја намалуваат конкурентноста на германските фабрики во споредба со производствените капацитети во земји како Унгарија.

Слични критики упатуваат и други германски автомобилски производители. Од автомобилската индустрија предупредуваат дека разликите во производствените трошоци меѓу Германија и делови од Централна и Источна Европа стануваат сè потешки за игнорирање.

Сето ова предизвикува силна реакција кај работниците и синдикатите. Претставниците на вработените сметаат дека по претходните отстапки од нивна страна, новото барање за дополнително намалување на работните места претставува сериозен удар врз довербата во раководството.

Претседателката на синдикатот ИГ Метал, Кристијане Бенер, порача дека работниците повторно се соочуваат со ново намалување на нивната сигурност, додека претседателката на работничкиот совет на Фолксваген, Даниела Кавало, предупреди дека довербата во Блуме и управниот одбор е сериозно нарушена.

Ситуацијата дополнително ја усложнува политичката структура околу компанијата. Покраината Долна Саксонија има значително влијание врз Фолксваген и располага со 20 проценти од гласачките права. Регионалната влада се спротивставува на мерките што би можеле сериозно да влијаат врз работните места и индустриската база во покраината.

Паралелно со разговорите со работниците, раководството подготвува голема трансформација на компанијата. Планот „Target Vision 2030“ предвидува намалување на бројот на модели што ги нуди Фолксваген, како и значително намалување на режиските трошоци, особено во Германија.

Компанијата планира и намалување на глобалниот производствен капацитет. Фолксваген во 2018 година произведе околу 11 милиони возила, додека долгорочната цел е годишното производство да се намали на околу девет милиони автомобили.

Причините за промената не се само домашни. Фолксваген истовремено се соочува со растечката конкуренција од Кина, американските царини, геополитичките тензии, нестабилните синџири на снабдување и сè покомплексните регулативи поврзани со емисиите.

Во такви услови, следните неколку години би можеле да бидат пресудни за иднината на компанијата. Иако Фолксваген сè уште остварува оперативна маржа од околу 3,8 проценти, раководството смета дека тоа не е доволно за истовремено финансирање на нови технологии, развој на модели и одржување на големата фабричка инфраструктура.

Пред Фолксваген затоа стои тешка задача: да стане помал, поефикасен и побрз, без притоа да ја изгуби позицијата што со децении ја градеше на европскиот автомобилски пазар.

Одлуките што ќе бидат донесени во следниот период нема да го определат само бројот на фабрики и работни места во Германија. Тие би можеле да го одредат и местото на Фолксваген во новата автомобилска индустрија, во која електричните автомобили, кинеската конкуренција и брзото технолошко менување веќе ги поставуваат новите правила на игра.