Еднаш плаќаш, со години штедиш: Колку навистина чини греењето и струјата од сонце?

Секоја зима сметките за електрична енергија и греење повторно го отвораат истото прашање: дали е поисплатливо секоја година да се плаќа за енергија или еднаш да се вложи поголема сума и потоа постепено да се намалуваат трошоците?

За сè поголем број домаќинства и компании, одговорот се бара во сончевата енергија. Соларните системи веќе не се само симбол на енергетска ефикасност и заштита на животната средина, туку сè почесто се гледаат како долгорочна финансиска инвестиција.

Главната предност е очигледна. Опремата се плаќа однапред, но сончевата енергија што ја користи системот не доаѓа со месечна сметка. Токму затоа почетната инвестиција се споредува со трошоците за електрична енергија што би се плаќале во следните години.

Кај поголемите соларно-термални системи, кои можат да се користат за производство на топлинска енергија и поддршка на системите за греење, проценките покажуваат дека вложувањето може да се врати за околу десет до единаесет години. Времето на поврат, сепак, зависи од големината на системот, потребите на објектот, начинот на користење и условите под кои е набавена опремата.

По периодот на исплата, најголемиот дел од трошокот за енергијата што ја произведува системот веќе е покриен преку првичната инвестиција. Тоа не значи дека соларниот систем станува целосно бесплатен, бидејќи и понатаму постојат трошоци за одржување, сервисирање и евентуална замена на одредени компоненти. Но главниот енергетски ресурс останува сонцето.

Кај компаниите пресметката може да биде уште поинтересна, особено кај оние што имаат голема потрошувачка на електрична енергија во текот на денот. Во таков случај произведената струја може директно да се користи во производството или работењето, со што се намалува количината електрична енергија што фирмата мора да ја купи од мрежата.

Во вкупната инвестиција значаен дел отпаѓа на панелите, инвертерите, конструкцијата, монтажата и останатата опрема потребна за системот да функционира. Според проценките што се користат на пазарот, само панелите и монтажата можат да учествуваат со околу 60 проценти од вкупната инвестиција, зависно од проектот и избраната опрема.

За компанијата, ваквото вложување не значи само намалување на сметките. Тоа може да донесе и поголема предвидливост на трошоците. Наместо целосно да зависи од идните движења на цената на електричната енергија, дел од потребната енергија ја обезбедува сама.

Токму затоа соларната инвестиција често се опишува како купување на енергија однапред. Сумата се плаќа денес, а произведената електрична енергија се користи во текот на многу години.

Во зависност од потрошувачката, цената на опремата, условите за финансирање и количината произведена електрична енергија, кај одредени деловни објекти вложувањето може да се исплати и за пет до седум години.

Кај домаќинствата ситуацијата е нешто поинаква. Целта најчесто не е производство за продажба, туку намалување на сопствените сметки за електрична енергија и поголема енергетска независност.

Куќа со соларни панели на покривот во одредени периоди може да произведува значителен дел од електричната енергија што ѝ е потребна. Кога производството е поголемо од потрошувачката, вишокот, во зависност од важечките правила и моделот на приклучување, може да се предаде во електродистрибутивната мрежа. Кога производството е помало, домаќинството повторно ја користи електричната енергија од мрежата.

На тој начин покривот на куќата практично станува мала електроцентрала.

Но најголемата пречка за многу семејства останува почетната цена. Систем со моќност од околу три киловати на регионалниот пазар се проценувал на околу 4.000 евра со монтажа, при што конечната цена може значително да варира зависно од опремата, кровната конструкција, условите за поставување, приклучувањето и останатите административни и даночни трошоци.

Затоа споредувањето на соларните системи само според нивната почетна цена може да даде погрешна слика.

Многу поважно е колку електрична енергија системот може да произведува годишно, колкав дел од таа енергија домаќинството или компанијата ќе го искористи директно и колку би чинела истата количина електрична енергија доколку се купува од мрежата.

Тука всушност се крие вистинската математика на соларната инвестиција.

Ако системот произведува електрична енергија во период од две децении, тогаш почетната инвестиција треба да се гледа во однос на целокупната количина енергија што ќе биде произведена во тој период. Во годините кога системот работи, сопственикот постепено ја враќа вложената сума преку пониските сметки.

Поради тоа, соларните панели не се инвестиција од која користа се гледа веднаш. На почетокот трошокот е голем, а заштедата доаѓа постепено. Колку е поголема потрошувачката и колку повеќе произведената енергија се користи директно, толку побрзо може да се исплати вложувањето.

Секако, постојат и ризици. Опремата има свој животен век, инвертерот или други компоненти може да бараат замена, а производството зависи од сончевото зрачење, ориентацијата и условите на кровот. Идните цени на електричната енергија исто така влијаат врз исплатливоста.

Сепак, за домаќинствата и компаниите со соодветни услови, соларниот систем нуди нешто што традиционалното плаќање на сметките не го нуди: можност значителен дел од идните енергетски трошоци да се претвори во инвестиција направена денес.

На крајот, прашањето не е само колку чини еден соларен систем, туку колку би чинело да не се постави.

Ако почетната инвестиција се распредели низ 10, 15 или 20 години производство, сончевата енергија станува долгорочна финансиска пресметка, а не само еколошки избор.

Сметката пристигнува на почетокот, но потенцијалната заштеда се собира секој ден кога сонцето повторно ќе изгрее.