Каде исчезнуваат парите? Едно „мало пазарење“ лесно станува 1.000 денари

Влегувате во маркет со намера да купите леб, млеко и уште неколку ситници што ви недостигаат дома. Не планирате големо пазарење, па дури можеби не земате ниту количка. Но, кога ќе стигнете до касата, сметката веќе покажува 800, 1.000 или повеќе денари.

Сценариото им е добро познато на голем број граѓани. Наместо едно големо пазарење неделно, секојдневието сè почесто се состои од низа кратки посети на маркетите. Денес се купува млеко и леб, утре нешто за појадок, а следниот ден месо, овошје, пијалак или производи за домаќинството. Секое од тие купувања изгледа како мал трошок, но на крајот од месецот сумата може да биде значителна.

Колку всушност чини ваквата навика најдобро покажува едноставна пресметка. Доколку едно домаќинство троши просечно по 800 денари при едно помало пазарење и тоа го прави трипати неделно, само овие посети би можеле да достигнат околу 9.600 денари месечно. Во таа сума не е вклучено ниту големото пазарење, ниту поголемите непланирани набавки.

Сликата станува уште појасна кога ќе се погледнат податоците за минималните трошоци на едно домаќинство. Според последната синдикална минимална кошничка, во август на едно четиричлено домаќинство му биле потребни 68.675 денари за покривање на основните месечни потреби. Од таа сума 25.032 денари се однесуваат само на храна и пијалаци.

Тоа значи дека повеќе од една третина од целиот месечен буџет оди на производи кои секојдневно ги ставаме во кошницата.

Проблемот дополнително го усложнува фактот што цените не се зголемуваат со исто темпо кај сите производи. Можно е општата инфлација да забавува, но тоа не значи дека секоја намирница во маркетот поевтинува. За потрошувачот поважна е цената на производите што редовно ги купува отколку просечната стапка на инфлација.

Така, и релативно малите поскапувања можат да направат разлика во крајната сметка. Ако некој производ е поскап за 20 или 30 денари, тоа можеби нема да биде причина да се откажеме од купувањето. Но, кога истата разлика ќе се повтори кај десетина или дваесет производи, сметката веќе може да биде значително повисока.

Во јули, на пример, месото било за 6,6 проценти поскапо во споредба со истиот месец минатата година. Млекото и јајцата поскапеле за 4,4 проценти, додека кај маслата е забележан раст од 6,75 проценти.

За едно семејство кое редовно купува вакви производи, ваквите проценти не се само статистика. Тие директно се пресликуваат на сумата што ја плаќа на каса.

Но, не се виновни само цените. Значаен дел од проблемот е и начинот на кој купуваме.

Современите маркети се организирани така што потрошувачот постојано наидува на акции, дополнителни понуди, поголеми пакувања и производи кои не биле дел од првичниот план. Производ од 100 или 150 денари лесно може да заврши во корпата со мислата дека станува збор за мал трошок.

Кога ќе се повторат неколку вакви одлуки во едно пазарење, разликата веќе станува забележлива.

Токму затоа едно од најкорисните нешта што едно домаќинство може да направи е да ги собере сите сметки од маркетите во текот на еден месец. Наместо да се потпира на чувството дека „не сме купиле ништо посебно“, бројките покажуваат каде навистина отишле парите.

Многумина би можеле да бидат изненадени од резултатот. Не мора да станува збор за скапи производи или луксузно пазарење. Десетина помали посети на маркет, неколку поголеми набавки и секојдневните потреби на едно семејство можат да создадат сума од неколку десетици илјади денари.

Ако само за храна и пијалаци се издвојуваат околу 25.000 денари месечно, тоа во просек е повеќе од 800 денари дневно. Токму затоа сметката од 1.000 денари повеќе не изгледа како исклучок, туку како нешто што лесно може да се случи дури и кога купувачот има чувство дека земал само неколку основни работи.

На крајот, можеби најголемиот проблем не е една голема сметка, туку десетици мали сметки кои речиси и не ги забележуваме. Поединечно изгледаат безопасно, но кога ќе се соберат заедно, можат сериозно да го намалат домашниот буџет.

Затоа реченицата „Ќе влезам само по леб и млеко“ денес може да има многу поскапа завршница отколку што очекуваме.