Америка отвора огромен дел од Тихиот Океан за рударење: Под морето се бараат минерали вредни за иднината

САД планираат да отворат огромна површина од морското дно во Тихиот Океан за истражување и потенцијална експлоатација на минерали, во потег што ја покажува растечката битка за контрола над ресурсите неопходни за современата економија. Американските власти предлагаат концесии за околу 271.000 квадратни километри морско дно во близина на Северните Маријански Острови, а компаниите би можеле да се натпреваруваат за правото да ги истражуваат потенцијалните наоѓалишта преку јавна аукција.

Предложената површина е огромна и се протега источно и западно од Северните Маријански Острови. За споредба, станува збор за територија поголема од површината на Велика Британија, што ја прави оваа иницијатива една од позначајните американски планови за пристап до морските минерални ресурси.

Според планот на американските власти, аукцијата би требало да се одржи на 16 декември во Калифорнија. Компаниите што ќе добијат концесии би можеле да добијат право на истражување, а во зависност од резултатите и исполнувањето на условите, потенцијално и на идно искористување на минералните наоѓалишта.

Во фокусот се минерали кои имаат стратешко значење за современата индустрија. Тие се користат во производството на батерии, електроника и различни технологии од значење за одбранбениот сектор. Токму потребата за вакви суровини станува сè поголема со ширењето на електричните возила, обновливите извори на енергија и напредните технологии.

Американската иницијатива е дел од поширока стратегија насочена кон намалување на зависноста од увоз на критични минерали. Вашингтон сака да обезбеди постабилни синџири на снабдување и поголема контрола врз суровините што се сметаат за важни за економската и националната безбедност.

Американската Управа за морски минерали смета дека подобриот пристап до вакви ресурси би можел да им помогне на САД да ја зајакнат домашната индустрија и да го намалат ризикот од прекини во снабдувањето. Во услови на зголемена глобална конкуренција за критични минерали, морското дно станува сè поинтересно како потенцијален нов извор.

Сепак, планот не е без контроверзии. Експлоатацијата на морското дно на големи длабочини отвора сериозни прашања за влијанието врз морската средина. Еколошките организации предупредуваат дека сè уште нема доволно сознанија за долгорочните последици од ваквите активности врз чувствителните морски екосистеми.

Особено внимание се посветува на можноста рударските активности да предизвикаат нарушување на живеалиштата на морските организми, создавање седиментни облаци и промени во екосистемите кои со децении или дури со векови се развивале на големи длабочини.

Поради тоа, локалните власти не сакаат да донесат конечна одлука без дополнителни информации. Гувернерот на Северните Маријански Острови, Дејвид Апатанг, претходно изјавил дека во овој момент ниту го поддржува ниту се спротивставува на длабинското рударење, бидејќи се потребни дополнителни податоци за можните последици врз животната средина.

Вашингтон, сепак, не го ограничува интересот само на ова подрачје. Администрацијата на Доналд Трамп претходно предложи и отворање на повеќе од 125.000 квадратни километри морско дно во близина на Американска Самоа за потенцијално истражување и експлоатација.

Тоа покажува дека станува збор за поширока политика, а не за изолиран проект. САД се обидуваат да најдат нови извори на минерали во момент кога глобалната побарувачка расте, а зависноста од ограничен број производители и добавувачи претставува сè поголем економски и геополитички ризик.

Токму тука се судираат две различни гледишта. Од една страна, постои потребата од нови количини минерали за производство на батерии, електроника, енергетска инфраструктура и воена технологија. Од друга страна, стои прашањето дали економската корист може да ги оправда потенцијалните штети врз морската средина.

Затоа идната аукција нема да биде само обична продажба на концесии. Таа ќе биде тест за тоа колку далеку САД се подготвени да одат во обезбедувањето на стратешки минерали и како ќе се балансираат економските и безбедносните интереси со заштитата на океаните.

Доколку планот биде реализиран според најавената динамика, компаниите кон крајот на годината ќе добијат можност да се натпреваруваат за пристап до огромен дел од морското дно во Тихиот Океан. Под него можеби се наоѓаат ресурси што би можеле да бидат исклучително важни за идната индустрија, но големото прашање останува што ќе се случи со океанот доколку човекот навистина започне систематски да ги ископува.