Необичен проблем за италијанска банка: Екстремните горештини ѝ ја загрозуваат „гаранцијата“ за кредити

Во Италија постои необичен финансиски модел во кој наместо недвижност, возило или друга класична сопственост, како гаранција за кредит може да послужи нешто што на прв поглед изгледа многу поедноставно – сирење.

Станува збор за познатиот Пармиџано Реџано, кој со децении е дел од еден специфичен систем на финансирање. Во складиштата во Реџо Емилија и Модена денес се чуваат повеќе од половина милион тркала сирење, чија вкупна вредност надминува 300 милиони евра. Но овој необичен бизнис-модел сега се соочува со нов предизвик: екстремно високите температури ги зголемуваат трошоците за производство и складирање.

Приказната започнува уште во 1953 година, кога италијанската банка Credito Emiliano, позната и како Credem, почнала да го прифаќа младото Пармиџано Реџано како залог за кредити.

Системот е прилично едноставен. Производителите на сирење не мора да чекаат производот да созрее и да биде продаден за да дојдат до пари. Наместо тоа, вредноста на сирењето што се наоѓа во процес на зреење може да послужи како основа за кредит.

Пармиџано Реџано мора да зрее најмалку 12 месеци, а дел од производството на пазарот стигнува дури по две или три години. За производителите тоа значи дека значителен дел од капиталот им е „замрзнат“ во производ кој сè уште не може да им донесе целосен приход.

Токму тука се појавува банката. Производителот може да добие приближно 60 до 80 проценти од проценетата вредност на тркалото како финансирање, додека сирењето продолжува да зрее во контролирани услови. Така млекарниците добиваат ликвидност за тековното работење, а банката има конкретен производ како обезбедување.

Моделот е особено значаен за помалите производители, кои не располагаат со голем финансиски капитал и не можат со години да чекаат нивниот производ да достигне целосна пазарна вредност.

Во меѓувреме, технологијата внесе дополнителна промена во овој необичен систем. Со користење блокчејн, производителите можат полесно да го користат сирењето како обезбедување, дури и кога тркалата се наоѓаат во нивните сопствени објекти. Тоа отвора можност за поголем пристап до кредитирање без секое парче сирење физички да мора да биде пренесено во банкарско складиште.

Но додека финансискиот модел се модернизира, климатските услови создаваат сосема нов проблем.

Пармиџано Реџано бара строго контролирани услови додека зрее. Складиштата мора да одржуваат соодветна температура, а тоа станува сè поскапо во периоди на екстремни горештини.

За време на овогодишниот топлотен бран, дневната потрошувачка на електрична енергија во дел од складиштата се зголемила за околу 30 проценти. Тоа значи повисоки сметки, но и потреба од дополнителни инвестиции во системи за ладење, изолација, котли и производство на електрична енергија од обновливи извори.

Проблемот е уште поголем поради фактот што едно тркало сирење може да остане во складиште со години. Едно екстремно топло лето затоа не влијае само врз моменталните трошоци, туку може да го зголеми финансискиот товар врз целиот процес на зреење.

А топлината не го погодува само сирењето.

Последиците започнуваат многу порано, на фармите каде што се произведува млекото. Кога температурите ќе надминат 40 степени, кравите јадат помалку и помалку се активни, што може да доведе до пад на производството на млеко и до 10 проценти.

Тоа е сериозен проблем за производителите на Пармиџано Реџано бидејќи сирењето е тесно поврзано со конкретен географски регион. Производството е дозволено само во пет италијански провинции, а и храната со која се хранат кравите мора да потекнува од тој регион.

Затоа сушата и екстремните температури можат да создадат проблеми уште пред млекото да стигне до млекарницата. Недостигот од трева и сено може да ја зголеми цената на храната за добитокот, додека топлотниот стрес кај животните може да ја намали количината на достапно млеко.

Колку е голем овој сектор покажуваат и бројките. Во текот на 2025 година во Италија биле произведени околу 4,19 милиони тркала Пармиџано Реџано, додека вредноста на продажбата на крајниот пазар достигнала приближно четири милијарди евра.

Затоа екстремните температури повеќе не се само проблем за земјоделците или за компаниите што плаќаат повисоки сметки за струја. Тие можат да влијаат врз целиот синџир на производство.

Од храната за кравите и количината на млеко, преку работата на млекарниците, па сè до долготрајното зреење и складирање на сирењето, секој чекор е изложен на последиците од високите температури.

А во овој случај, последната карика е дури и банката.

Бидејќи кога сирењето е доволно вредно за да служи како залог за кредит, секоја промена во неговото производство, квалитет, складирање или пазарна вредност може да има последици и за финансискиот систем што стои зад него.

Приказната за Пармиџано Реџано затоа е многу повеќе од куриозитет за тоа како во Италија може да се земе кредит со сирење како гаранција. Таа покажува колку денес се поврзани земјоделството, прехранбената индустрија, енергетиката и банкарството – и како една топлотна бран може да стигне до секоја од нив.