Дали Трамп ја започна анексијата на Гренланд со пораката Здраво, Гренланд? Американска компанија носи опрема без дозвола

На далечниот Гренланд започнува приказна која во исто време ги спојува нафтата, американските геополитички интереси и плановите на Доналд Трамп за оваа арктичка територија. Американска компанија поврзана со луѓе од кругот на американскиот претседател веќе доставила опрема за истражно бушење, иако властите на Гренланд предупредуваат дека потребните одобренија не се издадени.

Опремата пристигнала во пристаништето Нерлерит Инат, на источниот брег на Гренланд, стотици километри северно од Арктичкиот круг. Бродот истоварил багер и контејнери со опрема, а потоа го напуштил подрачјето. Станува збор за материјали што треба да се користат во истражувањето на нафта во регионот Џејмсон Ленд.

Компанијата „Greenland Energy“, со седиште во Тексас, тврди дека сака да спроведе истражувачко бушење во областа. Но проблемот е што гренландските власти велат дека за дел од активностите не биле обезбедени потребните дозволи. Владата веќе издаде остро предупредување дека секоја логистичка активност поврзана со проектот мора однапред да биде одобрена.

Ситуацијата е особено чувствителна затоа што Гренланд во 2021 година престана да издава нови лиценци за истражување на нафта. Одлуката беше донесена по повеќедецениски безуспешни истражувања и по проценките дека еколошките ризици од експлоатацијата не се оправдани со очекуваната економска корист.

Сепак, одредени постари лиценци останале активни. Една од нив го опфаќа и делот од Џејмсон Ленд каде што сега е планирано истражувањето. Правата ги поседува британската компанија „80 Mile“, додека „Greenland Energy“ сака да го финансира проектот и да добие мнозински удел доколку истражувањето доведе до комерцијално производство.

Во центарот на целата приказна е можноста под земјата да се крие огромно нафтено богатство. Од компанијата проценуваат дека во подрачјето би можело да има сурова нафта вредна околу еден трилион долари. Сепак, тоа засега е само проценка. Дали навистина постојат големи резерви ќе може да се утврди единствено со истражно бушење.

Компанијата планира да вложи десетици милиони долари во истражувачки бушотини. Нејзините претставници веќе зборуваат со голема сигурност за потенцијалот на регионот, но дури и тие признаваат дека без бушење никој не може да знае колку нафта навистина има под земјата.

Тука на сцената повторно се појавува Доналд Трамп.

Американскиот претседател во повеќе наврати изјави дека САД треба да имаат контрола врз Гренланд, повикувајќи се на националната безбедност, стратешката позиција на островот и неговите природни богатства. Особено внимание привлече неговиот интерес за ретките минерали, но потенцијалното нафтено богатство отвора уште една економска причина за интересот на Вашингтон.

Токму поради тоа секој чекор на американските компании во Гренланд денес се набљудува и низ геополитичка призма. „Greenland Energy“ не тврди дека нејзиниот проект е дел од план за американско преземање на територијата, но врските со луѓе блиски до Трамп дополнително ја засилуваат сомничавоста.

Меѓу поддржувачите и луѓето поврзани со проектот има личности кои имаат директни врски со американската политика и одбранбената индустрија. Меѓу нив е гувернерот на Луизијана Џеф Ленди, кој беше назначен за специјален претставник на Трамп за Гренланд и кој јавно зборуваше за потребата од поголемо американско присуство на островот.

Ленди во мај го посети Гренланд и тогаш изјави дека е потребен договор со кој би се овозможило поголемо американско економско присуство. Тој дури тврдеше дека Гренланд би можел да извезува милиони барели нафта дневно, иако ваквите проценки во моментов немаат потврда во реалното производство.

Во проектот е вклучена и Керол Крејг, ветеран на американската морнарица и основач на компанија од одбранбениот сектор која работи на американскиот систем за противракетна одбрана „Golden Dome“. Дополнително, телевизискиот водител Фил Мекгроу, попознат како Доктор Фил, е ангажиран преку својата медиумска компанија за производство на документарна серија за истражувањето на нафта во Гренланд.

Токму оваа комбинација на нафта, американски политички фигури, одбранбена индустрија и интерес за стратешки важниот Арктик ја прави приказната многу поголема од едно обично истражување на нафтено наоѓалиште.

Проблемот е и во самото место каде што треба да се буши. Џејмсон Ленд содржи чувствителни природни подрачја, а дел од регионот е опфатен со заштита според Рамсарската конвенција за мочуришта од меѓународно значење. Областа е живеалиште на бројни видови птици и други животни, меѓу кои и мошусни говеда, поради што секоја активност мора да ги земе предвид потенцијалните последици врз животната средина.

Гренландските власти затоа инсистираат дека ниту големината на потенцијалното нафтено богатство, ниту политичките врски на инвеститорите не значат дека правилата може да се прескокнат. Дозволите мора да бидат издадени пред да започнат активностите.

И токму тука се појавува најчувствителното прашање. Дали станува збор само за американска компанија која се обидува да пронајде нафта во неискористен регион или проектот е дел од пошироката стратегија за зголемување на американското влијание врз Гренланд?

Засега нема доказ дека самото истражно бушење е официјално поврзано со план за анексија. Но временската рамка е впечатлива. Компанијата е основана во периодот кога администрацијата на Трамп повторно почна отворено да зборува за американска контрола врз Гренланд, а нејзиниот проект се развива во момент кога Вашингтон ја нагласува стратешката и економската важност на островот.

Гренландските власти се обидуваат да ја задржат контролата врз процесот и предупредуваат дека изјавите на компанијата не секогаш ја одразуваат реалната состојба со дозволите. Според нив, проектот сè уште е во истражна фаза и без официјални одобренија не може да се премине кон вистинско бушење.

Доколку компанијата навистина успее да докаже дека под Џејмсон Ленд се наоѓа огромно нафтено наоѓалиште, приказната би можела да добие сосема нова димензија. Гренланд би можел да стане уште поважен во глобалната енергетска и геополитичка пресметка, а интересот на САД за островот би добил и дополнителна економска тежина.

Но ако истражувањето не покаже комерцијално исплатливи резерви, тогаш голем дел од приказната би можел да се покаже како огромен ризик за компанијата и нејзините инвеститори.

Засега едно е сигурно: опремата веќе стигна, Вашингтон не го крие интересот за Гренланд, а локалните власти јасно ставија до знаење дека американските компании не можат едноставно да почнат да бушат без дозвола.

Во земја каде што досега децении на истражување не донесоа големо нафтено откритие, следниот потег нема да биде само прашање на милијарди долари. Тој би можел да стане и тест за тоа колку далеку САД се подготвени да одат во обидот да го зголемат своето влијание врз Гренланд.