Европа плаќа милијарди за секој топлотен бран: Пожарите, сушите и жештините ја туркаат економијата кон забавување

Екстремните топлотни бранови што последните години сè почесто ја погодуваат Европа повеќе не се сметаат само за временска непогода, туку и за сериозна закана за економијата. Освен што предизвикуваат шумски пожари, суши и уништени земјоделски површини, високите температури создаваат огромни трошоци за државите, компаниите и граѓаните, а економистите предупредуваат дека нивното влијание веќе се чувствува врз економскиот раст, инфлацијата и јавните финансии.

Во последните денови големи пожари зафатија делови од Франција и Шпанија, при што изгореа околу 120.000 хектари површина, а стотици илјади луѓе беа принудени да ги напуштат своите домови. Според Светската метеоролошка организација, Европа се соочува со сè подолги сезони на пожари и рекордно високи температури, а западниот дел од континентот годинава го забележа најтоплиот јуни откако се водат мерења.

Но, економските последици не завршуваат со уништените шуми. Продолжените топлотни бранови ги зголемуваат трошоците за здравствениот систем, климатизацијата, транспортот, осигурувањето и земјоделството. Во исто време, тие ја намалуваат продуктивноста на работниците, ги нарушуваат синџирите на снабдување, го намалуваат туристичкиот промет и придонесуваат за поскапување на храната.

Економските аналитичари предупредуваат дека климатските промени стануваат важен фактор што директно влијае врз макроекономските показатели. Според анализата на Универзитетот во Манхајм и Европската централна банка, топлотните бранови, сушите и поплавите во текот на летото 2025 година ја намалиле економската активност во Европа за околу 0,3 проценти. Доколку сегашните трендови продолжат, до 2029 година кумулативните економски загуби би можеле да достигнат околу 0,8 проценти од бруто домашниот производ.

Најголем удар трпат земјоделството и прехранбената индустрија. Повисоките температури и нестабилните временски услови ги намалуваат приносите на култури како пченица, кафе и какао, што дополнително придонесува за раст на цените на храната и создава нов притисок врз потрошувачите.

Сè поголем товар чувствуваат и државните буџети. Огромни средства се издвојуваат за евакуација на населението, гаснење пожари, санација на штетите и обнова на инфраструктурата. Експертите потсетуваат дека пожарите во Калифорнија во 2025 година предизвикаа директна штета проценета на меѓу 40 и 60 милијарди долари, додека вкупните економски последици се проценуваат на околу 300 милијарди долари.

Последиците сè повеќе ги чувствува и осигурителниот сектор. Според податоци на Allianz Commercial, во текот на изминатата деценија исплатените обесштетувања поради шумски пожари достигнале повеќе од 56 милијарди долари, што е неколкукратно повеќе во споредба со претходниот период. Најпогодени остануваат енергетиката, градежништвото, недвижностите, транспортот и земјоделството.

Стручњаците предупредуваат дека климатските промени, заедно со долгогодишното несоодветно управување со шумските и природните подрачја, создаваат услови за уште почести и поразорни пожари. Особено во јужна Европа, густата и сува вегетација, комбинирана со екстремните горештини, значително го зголемува ризикот од катастрофални пожари.

Економистите оценуваат дека Европа ќе мора значително повеќе да инвестира во адаптација на инфраструктурата, превенција и климатска отпорност доколку сака да ги ублажи економските последици. Во спротивно, топлотните бранови би можеле да прераснат во еден од најголемите фактори што ќе го ограничуваат економскиот раст на континентот во наредните години.