Економски шок за Саудиска Арабија: Нафтениот гигант тоне, најголем пад од ковидот досега

Економијата на Саудиска Арабија во вториот квартал од 2026 година забележа најголем пад од периодот на пандемијата, што претставува сериозен удар за најголемата економија на Блискиот Исток. Според прелиминарните податоци на Генералниот завод за статистика, бруто домашниот производ се намалил за 4,8 проценти на годишно ниво во периодот од април до јуни, по растот од три проценти регистриран во првиот квартал.

Главната причина за ваквиот пресврт е остриот пад на нафтениот сектор, кој останува клучен двигател на саудиската економија. Производството и приходите од нафта значително се намалија, при што секторот забележа пад од 24,7 проценти, за разлика од позитивните резултати на почетокот на годината. Истовремено, ненафтените дејности, кои властите ги развиваат преку стратегијата „Визија 2030“, продолжија да растат, но со значително побавно темпо од само 0,6 проценти.

Економските проблеми се поврзуваат со продолжената нестабилност на Блискиот Исток и конфликтот меѓу САД, Израел и Иран, кој предизвика сериозни нарушувања во регионалната енергетска индустрија. Во текот на кризата, транспортот на сурова нафта преку Ормутскиот Теснец беше значително ограничен, што дополнително го отежна извозот на енергенси од земјите во Персискиот Залив.

Иако Саудиска Арабија дел од испораките ги пренасочи преку нафтовод до пристаништето Јанбу на Црвеното Море, ниту оваа алтернатива не беше целосно безбедна. Регионалната нестабилност и нападите на јеменските Хути врз бродскиот сообраќај создадоа дополнителни ризици за транспортот и логистиката.

Во меѓувреме, цените на суровата нафта повторно се искачија и достигнаа околу 92 долари за барел, што донекаде ги ублажи финансиските последици од намаленото производство. Сепак, тие остануваат под нивото што беше достигнато во најинтензивните фази на кризата, кога цената накратко надмина 120 долари за барел.

И покрај негативните економски показатели, Меѓународниот монетарен фонд оценува дека саудиската економија и понатаму покажува стабилност и отпорност благодарение на силните макроекономски основи, развиената инфраструктура и напорите за диверзификација на економијата. Од Фондот очекуваат постепено подобрување на состојбата со нормализирањето на поморскиот сообраќај низ Ормутскиот Теснец и стабилизирањето на енергетските пазари.

Според прогнозите на ММФ, економскиот раст на Саудиска Арабија во текот на 2026 година ќе изнесува околу 1,7 проценти, додека во 2027 година се очекува значително закрепнување со раст од 5,5 проценти. На подолг рок, економијата би требало да биде поддржана од домашната потрошувачка, новите инвестиции, големите инфраструктурни проекти, меѓународните настани што ќе ги организира земјата и реформите што се спроведуваат во рамките на националната стратегија „Визија 2030“, чија цел е намалување на зависноста од нафтениот сектор и создавање поразновидна економија.