Банкоматите исчезнуваат, картичките доминираат: Новата ера на плаќањата во еврозоната

Навиките на граѓаните во еврозоната продолжуваат брзо да се менуваат, а готовината постепено отстапува место на дигиталните начини на плаќање. Во втората половина од 2025 година биле реализирани 83,5 милијарди безготовински трансакции, што претставува раст од 6,9 проценти во споредба со истиот период една година претходно, покажуваат најновите податоци на Европската централна банка.

Вкупната вредност на овие трансакции достигнала 117,8 милијарди евра, со годишно зголемување од 0,8 проценти. Трендот покажува дека картичките, мобилните плаќања и електронските трансфери стануваат главен избор за секојдневните финансиски операции на граѓаните и компаниите.

Картичките остануваат најкористеното средство за безготовинско плаќање во еврозоната. Тие учествувале со 57 проценти во вкупниот број трансакции, додека кредитните трансфери имале удел од 21 процент, директните дебити 14 проценти, а електронските парични плаќања шест проценти. Останатиот мал дел се однесува на чекови и други платежни услуги.

Особено брзо се шири употребата на бесконтактните плаќања. Во периодот од јули до декември 2025 година биле извршени 32,9 милијарди бесконтактни трансакции со картички, што е за 11,9 проценти повеќе во однос на претходната година. Нивната вредност пораснала за 12,8 проценти и достигнала околу 900 милијарди евра.

Бесконтактниот начин на плаќање веќе стана стандард во продавниците и услужните објекти. Околу 85 проценти од сите плаќања со картички на физички продажни места биле реализирани преку бесконтактна технологија, што покажува дека користењето картичка или мобилен уред за плаќање станува секојдневна навика за милиони Европејци.

Во анализираниот период, вкупниот број плаќања со картички достигнал 47,8 милијарди, што е раст од 7,9 проценти. Просечната вредност на една трансакција изнесувала околу 39 евра. Најголем дел од овие плаќања, околу 81 процент, биле извршени на физички продажни места, додека останатите биле направени преку интернет и други далечински канали.

Паралелно со растот на дигиталните плаќања, се зголемува и бројот на платежни картички. На крајот од 2025 година во еврозоната биле активни 872,7 милиони картички, што претставува зголемување од 7,3 проценти во однос на крајот на 2024 година. Со оглед на бројот на жители, тоа значи дека просечен жител на еврозоната поседува околу 2,5 платежни картички.

Инфраструктурата за електронски плаќања исто така бележи значителен раст. Бројот на ПОС терминали достигнал 25,7 милиони, што е зголемување од 24,6 проценти за една година. Од нив, дури 93 проценти поддржуваат бесконтактни трансакции.

Спротивно на овој тренд, бројот на банкомати продолжува да се намалува. На крајот од втората половина на 2025 година во еврозоната имало околу 248.900 банкомати, што е за 1,3 проценти помалку од претходната година. Само 38 проценти од нив овозможувале бесконтактно користење.

Иако картичките се најчести кога се гледа бројот на трансакции, кредитните трансфери и понатаму имаат најголемо значење според вредноста на префрлените средства. Во втората половина од 2025 година биле реализирани 17,8 милијарди кредитни трансфери со вкупна вредност од 108,9 милијарди евра. Тие сочинуваат околу 92 проценти од вкупната вредност на сите безготовински плаќања, главно поради тоа што најчесто се користат за поголеми деловни и финансиски трансакции.

Раст бележат и електронските пари. Бројот на трансакции со електронски парични средства се зголемил за 10,7 проценти, достигнувајќи 5,1 милијарда, додека нивната вредност пораснала за 11,7 проценти, на околу 300 милијарди евра.

Податоците на Европската централна банка покажуваат дека пазарот на плаќања во Европа влегува во нова фаза, во која дигиталните решенија стануваат доминантен дел од финансиското секојдневие. Проширувањето на мрежата на терминали, зголеменото користење на бесконтактни плаќања и развојот на електронските услуги укажуваат дека зависноста од готовина постепено се намалува.

Сепак, готовината сè уште има значајна улога во многу европски земји, особено за одредени групи граѓани и во ситуации каде што дигиталните плаќања не се достапни. Но, трендот е јасен: европскиот финансиски систем сè повеќе се движи кон брзи, дигитални и безготовински трансакции.